Overkappingen

Geschiedenis: Antwerpen bouwt eerste grote overkapping in Europa

afbeelding

Middelheimpark naast de Craeybeckxtunnel

In 1958 besloot België een Grote Ring voor doorgaand verkeer aan te leggen rond Antwerpen en een lokale snelweg voor lokaal verkeer door Antwerpen. De Grote Ring is er nooit gekomen, de lokale snelweg door Antwerpen wel. Ze heet nu de Ring van Antwerpen en is de drukste snelweg van België.

Voor de verbinding van de E19 Antwerpen-Brussel met de Ring, vroeg burgemeester CraeyBeckx om de zone rond de grote Antwerpse ziekenhuizen te sparen. Zo ontstond in 1981 de Craeybeckxtunnel, toen de grootste overkapping van Europa, wel 1600 meter lang, over in totaal 10 baanvakken. Vlak naast het Middelheim park.

In 2004 lanceerde BorgerhoudT van Mensen het overkappingsidee voor de Ringzone tussen de E313 en Sportpaleis. stRaten-generaal heeft sinds 2005 drie alternatieve tracés voor het BAM-tracé ingediend, om zoveel mogelijk verkeer in tunnels rond de stad te voeren en de ring maximaal te kunnen overkappen. In 2011 werd de overkapping officieel deel van het Meccano-plan. In 2012 tekende Peter Vermeulen op een bierkaartje een overkapte Ring met Singel erboven. Dat werd in 2014 Ringland.


Waarom overkappen: gezondheid en slimme stadsplanning

Zoals je bij gezondheid al hebt gelezen: luchtvervuiling door auto’s is een giftige en complexe cocktail van schadelijke stoffen. We meten en reguleren er enkele van, zoals fijn stof en NOx. Verkeerslawaai is ook heel schadelijk. Hoewel uiteraard niet iédere bron van lawaai over de Ring door de stad rijdt - Antwerpen blijft gelukkig een bruisende stad - zijn onze stadssnelwegen wel lawaaimaker nummer 1.

Dus: snelwegen door bewoning veroorzaken geluidsoverlast en luchtvervuiling. Dit zijn twee problemen die je zo ongeveer voor 100% kan opvangen door een overkapping. Bovendien zijn wijken en kantoren naast een groene overkapping veel fijner dan aan een drukke snelweg.

afbeelding

Bij volledige overkapping komt luchtvervuiling pas vrij buiten bewoond gebied

afbeelding

En wordt bovendien in de tunnel zo veel mogelijk opgevangen door filters

open-sleuven.png

Open sleuven kun je niet filteren. Turbulentie trekt de vervuiling naar buiten

Alleen volledig overkappen is gezond

Als je snelweg overkapt, mogen er best geen al te grote gaten in je dak zitten. De luchtstromen van verkeer zorgen ervoor dat vervuiling via die gaten uit de tunnels wordt gezogen. Dat heet het Venturi effect.

De grote in- en uitgangen van de overkapping komen dus best uit in onbewoond gebied. En op- en afritten binnen bewoond gebied moeten heel zorgvuldig gebouwd worden om zoveel mogelijk vervuiling op te vangen. En uiteraard bouw je geen enkele overkapping meer zonder filters.

Drie overkappingsscenario's

Er zijn momenteel drie overkappingsplannen in omloop: Ringland, de Ring van A en de Strategische overkapping van Stad Antwerpen (SOSA). De Ring van A is een heel verdienstelijke denkoefening vol goede ideeën. Ringland is bovendien al redelijk goed onderbouwd, maakt deel uit van de lopende MER procedure voor de A102 en de R11bis en heeft heel wat draagvlak. Het plan van de stad is ontwikkeld door A.G. Vespa. Het is op een aantal vlakken nog vaag, maar heeft wel politieke steun. 

Wie wil wat

Ringland en de Ring van A willen beginnen met de overkapping en de A102 tunnel die de haven met de E34/E313 bij Wommelgem verbindt. Ze voorzien bovendien de volledige overkapping van de Ring van Antwerpen én de aansluiting van de E34/E313 door Deurne en de E17 door Zwijndrecht. De Ring van A overkapt ook de A12 in Wilrijk.

Het plan van de stad ziet overkapping als een maatregel achteraf, die eventueel ooit volledig zal zijn.

Gezien de gezondheidsproblemen in Antwerpen is dat een spijtige omkering van prioriteiten en een heel onzekere belofte, die wat doet denken aan de Grote Ring rond Antwerpen.

Het Strategisch overkappingsplan van de stad is bovendien slechts volledig overkapbaar als we van Europa de veiligheidsnormen voor snelwegtunnels mogen versoepelen. De op-en afritten zijn zowel voor het stadsplan als de Ring van A nog niet duidelijk uitgewerkt.

bezoek de websites: Ringland - Ring van A - SOSA

Is overkappen haalbaar?


Twee Vlamingen filmden het ringpark van Madrid, waaronder ook 300000 auto’s rijden. Bekijk het filmpje en deel.

The New York Times, 27 december 2011:

In het hart van Madrid bloeit een park waar ooit een autostrade lag

Het park is ruim zes kilometer lang en geeft vandaag een nieuw gelaat aan wat vroeger een verwaarloosd gebied was midden in de Spaanse hoofdstad. 'Dit is als een paar nieuwe longen voor ons,' zegt Pilar López over het nieuwe park in haar leven. Ze is 73 en woonde meer dan een halve eeuw lang in een woonblok vlakbij de autostrade. Ze leed onder de uitstoot en het lawaai. 'Toen de autostrade nog niet overkapt was, zat ik in mijn zetel en keek ik de hele dag naar de televisie,' vertelt ze. 'Nu voel ik me weer gezond, omdat ik urenlang met mijn vrienden wandel in het park.' Tien jaar geleden klonk het nog dat het onmogelijk zou zijn om dit stuk stad terug te schenken aan haar bewoners. Maar Madrid Rio bewijst dat de vraag bij dergelijke grote projecten niet is: wat kunnen we niet doen? Wel: wat kunnen we wél doen?


Gezonde stadsprojecten in andere grote steden

Ir. Peter Verhaeghe toont hier overkappings- en stadsvernieuwingsprojecten van over heel de wereld.

meer gezonde stad info