"BAM doet denken aan de jaren 30: vertel niet te veel"

Claeys en Peter Verhaeghe hebben sinds 2005 alles opzijgezet voor hun idealen. Maar niet voor niets, want zondag kan hun actiegroep stRaten-generaal geschiedenis schrijven.
• Het begin van ons gesprek wordt beheerst door de resultaten van onze jongste enquête die Gazet van Antwerpen gisteren publiceerde. Daaruit bleek dat Antwerpen overwegend 'nee' zegt tegen de Lange Wapper. "In de wijken die het dichtst bij het BAM-tracé liggen, zijn de mensen het best geïnformeerd en is het verzet het grootst", constateert Manu Claeys. En dan, na een pauze: "Voor het stadsbestuur moet dit niet makkelijk zijn. Al vijftien jaar doet het inspanningen om de kloof tussen de villawijken en het achtergestelde gebied te dichten. Juist daarom mag de Lange Wapper er ook niet komen. De stad wil de buurt van het Lobroekdok en de kop van Merksem opwaarderen. Dat kan nooit meer als de aantakking van de Lange Wapper aan het viaduct van het Sportpaleis er is. Laatst vroeg een meisje op een infoavond heel terecht: 'Meneer BAM, waarom gaat de Lange Wapper over een migrantenwijk en niet over villa's?'"

•Het referendum verdeelt Antwerpen in twee kampen. Is dat geen kritiek aan het adres van Ademloos?
Niet de actiegroepen zijn de schuld van die polarisatie. Ademloos is ontstaan omdat BAM en de politici niet wilden luisteren naar de bezorgdheden van de burgers. Wim van Hees kreeg geen antwoord op zijn vragen en dus greep hij een megafoon. Tot vandaag blijft BAM alleen de beelden van de Lange Wapper boven het Straatsburgdok tonen. Ze gebruikt nu de term Natuurlijk Tracé. Dat doet denken aan de propaganda van de jaren 30: vertel de mensen vooral niet te veel. En als de Lange Wapper er ooit komt, dan zullen diezelfde mensen denken: waar ben ik in meegelopen? Wir haben es nicht gewusst...
 • Leg nog eens uit waarom u vindt dat de Antwerpenaars 'nee' moeten stemmen.
In de jaren 60 is de historische fout gemaakt om de grootste groene long van Antwerpen - de Brialmontvesten - op te offeren aan een autoweg omdat de CVP-burgemeesters van de rand de Grote Ring niet door hun gemeenten wilden. Daardoor is Antwerpen in heel Europa de stad met een ringweg het dichtst bij het centrum. Wij zeggen sinds 2005: grijp de kans om die fout te herstellen door de Ring te sluiten in het noorden, weg van de woongebieden. Zo kan je vooral het 'oorlogsgebied' dat het viaduct van Merksem is tussen Ekeren en de aansluiting met de E313 downsizen, en misschien kan dat viaduct dan wel ondergronds. De ideale oplossing is er nog niet, maar zonder de Lange Wapper heb je tenminste de kans om ernaar te zoeken.
• Uw tracé heeft geen Oosterweelknoop die het verkeer op de west/oost-as kan ontlasten.
In ons oorspronkelijke tracé was die knoop er wél. Maar het studiebureau Arup/Sum heeft ze geschrapt omdat daardoor ook de twee bochten van de tunnel overbodig worden en dat maakt de zaak uiteraard makkelijker. De Oosterweelknoop is ook niet nodig. Ze is bedacht omdat de haven bij de sluiting van de Ring graag een op- en afrittencomplex wilde. Maar dat complex is in de plannen op de verkeerde plaats gelegd, het had aan de Noorderlaan moeten komen. Hoe dan ook, onze tunnel is een cadeau voor de Antwerpse haven, want ze zorgt voor een betere ontsluiting én de haven krijgt 2,8 miljoen vierkante meter extra om te ontwikkelen.
• In uw tracé mag het vrachtverkeer door de Kennedytunnel blijven rijden. Wordt die tunnel niet veel te gevaarlijk?
 Je kan die tunnel op tal van manieren veiliger maken, maar niet met het BAM-tracé. In ons tracé wordt het verkeer op de zuidelijke ring minder druk, onder meer omdat het al vanaf Gent en Zelzate via telematica wordt afgeleid. Daardoor wordt de tunnel veel veiliger. Dat is ook wat Patrick Janssens heeft gecharmeerd: meer verkeer wordt afgeleid naar de Liefkenshoektunnel, ver weg van de stad. En de strook tussen Ekeren en de Kennedytunnel wordt een echte stedelijke ringweg. BAM doet net het omgekeerde, met een boulevard van achttien rijst roken aan het Sportpaleis, waarvan het verkeer vervolgens in de flessenhals van de Kennedytunnel belandt. Ik zie de ingenieurs van BAM al denken: straks mogen we een tweede Kennedytunnel bouwen.
• Veel mensen zijn bang voor uw 4,3 kilometer lange tunnel.
Onze tunnel is dubbel zo lang als die van BAM, dat kost twee minuten extra. Waarom zouden die twee minuten zo erg zijn? Bovendien legt Europa de lat qua veiligheid voor tunnels heel hoog. In een tunnel heb je geen last van slagregens of rukwinden, en de mensen rijden er extra veilig.
• Als uw voorstel alleen maar voordelen heeft, waarom klampen uw rivalen zich dan zo halsstarrig vast aan dat van BAM?
Kris Peeters hanteert enkel de mantra van het goed bestuur: "Het moet vooruitgaan." Hij trekt de kaart van zijn kiezers in de Antwerpse rand, die de Lange Wapper wél willen. Marc Van Peel is een koele minnaar van het project, maar hij is loyaal aan zijn hoofdkwartier. En Bart De Wever zit in dezelfde Hamlet-situatie waarin Patrick Janssens en Ludo Van Campenhout zich ook bevonden voordat ze hun geweten volgden en hun bocht maakten.
• U hebt allebei jaren van uw leven opgeofferd voor deze strijd. Waarom?
Manu Claeys: Bij mij is het in 2005 begonnen met een bezwaarschrift. Toen ik in de zomer van 2008 besefte dat de burgers massaal werden bedrogen, heb ik besloten om door te gaan. Onze representatieve democratie volstond niet, actiegroepen waren nodig.
Peter Verhaeghe: Toen het Vlaams Parlement in 2005 de maquette van BAM niet mocht zien, dacht ik: hier is iets mis. Als ambtenaar heb ik ervaren dat heel Vlaanderen vol met Oosterweel-dossiers zit. Ik ben zelf van Diest, maar ik heb gekozen voor dit gigantische project om aan te tonen dat de manier van beslissen in dit land niet deugt. Mijn loopbaan als actievoerder eindigt samen met dit dossier. Het is nog niet voorbij,  maar het is niet voor herhaling vatbaar.
LEX MOOLENAAR
JOHAN VAN BAELEN
Gazet van Antwerpen 13-10-09