Fietser leeft langer en langer gezond

Fietsen en gezondheid, Deel 1

De gunstige effecten van bewegen wegen zwaarder door dan de luchtvervuiling en het risico op een ongeval. ‘Fietsen kan de kwaal van de welvaartsziekten tegengaan.’

 

Fietsen? Neen, dank u. Ik waag me niet in die vervuilde lucht. En overhoop gereden worden door een gejaagde automobilist is evenmin een prettig vooruitzicht. De fiets mag dan een gezond, goedkoop en milieuvriendelijk vervoermiddel heten, de argumenten om hem toch niet te gebruiken, naar school of naar het werk, klinken bekend. Maar houden ze ook steek? Professor Bas De Geus van de Vrije Universiteit Brussel, die gespecialiseerd is in de gezondheidseffecten van fietsen, haalt er de wetenschappelijke literatuur bij.

Allereerst is er de pollutie. Het is aangetoond dat fietsers meer vervuilde lucht binnenkrijgen dan inzittenden van auto’s op hetzelfde traject. Dat mag vreemd lijken, want in de gesloten cabine van de wagen stapelt de vieze lucht zich op, zeker in de spits en in tunnels. ‘Maar omdat de fietser meer lichamelijke inspanning levert, en dus dieper inademt, krijgt hij toch vier tot negen keer meer polluenten te slikken’, aldus De Geus.

Dan is er het ongevalsrisico. Voor fietsers ligt dat hoger dan voor autogebruikers op trajecten die ze beide afleggen, dus de autosnelwegen niet meegerekend. In Nederland, dat bekendstaat als een verkeersveilig land, ligt het relatief risico op een dodelijk ongeval bijvoorbeeld 5,5 keer hoger in vergelijking met de auto. In België is dat risico net geen 5 keer hoger per afgelegde kilometer.

Duidelijke slotsom

‘Het autoverkeer loopt iedere dag vast, de algehele stilstand wenkt. Er komt een moment dat de overheid de auto wel moet benadelen’

Genoeg redenen dus om de fiets op stal te laten? Toch niet. Dagelijks fietsen is een welkome fysieke activiteit. In een studie uit 2010 berekenden onderzoekers van de Universiteit Utrecht hoe de gezondheidsvoordelen van meer bewegen opwegen tegen de vervuiling en de kans op ongevallen. Zij gingen voor 500.000 mensen van 18 tot 64 jaar na wat het effect zou zijn als ze van de auto op de fiets overstappen. Het was een theoretische oefening, want zoiets proefondervindelijk bestuderen is ondoenbaar.

 

 

Hun slotsom is duidelijk: de gunstige gezondheidseffecten overtreffen ruimschoots de risico’s. Luchtvervuiling zou de fietsers gemiddeld 21 dagen van hun leven kosten. Het hogere risico op ongevallen zou hun leven met zeven dagen korter maken. Maar de toegenomen lichamelijke activiteit zou hun leven dan weer met acht maanden verlengen.

Een evaluatie uit 2015 toont aan dat dit geen academisch luchtfietsen was. Daarin werden zeventien verschillende onderzoeken over de effecten van fietsen naast elkaar gelegd. De uitkomsten waren zeer gelijklopend. ‘We kunnen zeggen dat het wetenschappelijk is aangetoond dat fietsen gezonder is dan autorijden,’ concludeert Bas De Geus.

De zittende mens

‘Je hebt een halfuur beweging per dag nodig om fit te blijven. Fietsen naar het werk is een ideale manier’

Die vaststelling wordt belangrijker. De Geus: ‘De westerse mens leeft steeds langer. Maar die toegenomen levensverwachting dreigt een knik te krijgen door de gevolgen van welvaartsziekten als hart- en vaatziekten, kanker, ­diabetes en obesitas.’

‘Die zijn voor een stuk het gevolg van ons sedentaire leven. Zittend kantoorwerk, met de auto naar huis, in de sofa ploffen voor de televisie en dan naar bed: die levensstijl is niet goed voor ons ­lichaam en onze gezondheid. Je hebt minimum een half uur beweging per dag nodig om fit te blijven. Fietsen naar het werk is een manier om aan die dagelijkse ­dosis te komen.’

Tijdens zijn lezingen vragen veel mensen aan Bas De Geus of ’s avonds in het bos fietsen of joggen ook niet goed zijn? ‘Natuurlijk wel,’ zegt hij, ‘het zal voor het individu ongetwijfeld nog gezonder zijn. Maar maatschappelijk is het zoveel beter als meer mensen niet langer de auto nemen om te pendelen.’

Uit ander onderzoek leerde hij bovendien dat fietsende werknemers zich vitaler voelen, vrolijker zijn en meer energie zeggen te voelen.

Gewoontedier

Als fietsen naar het werk zoveel beter is, waarom doen zo weinig mensen het? De Geus: ‘Eerst en vooral zijn we gewoontedieren. Het is heel moeilijk gedrag te veranderen.’

Fietsen kampt ook met een onterechte negatieve perceptie, meent de Geus. ‘De fietspaden zijn niet goed genoeg. Het regent te vaak. Ik word er moe en bezweet van. Ik moet mijn kinderen en mijn boodschappen vervoeren. Het zijn bekende excuses. Die dingen zitten voor een stuk tussen onze oren. Wie het probeert, ondervindt dat het best meevalt.’

Professor De Geus woont in Brussel en is zelf een dagelijkse fietser, net als de rest van zijn gezin. Zijn dochter rijdt zelfstandig naar school en hij zet zijn zoontje met de fietskar af aan de crèche. ‘Ik woon op iets meer dan drie kilometer van mijn kantoor. Ik ben nog nooit nat van het zweet aangekomen en hooguit twee keer per jaar nat van de regen. Winkelen doen we meestal met de fiets en één keer per week nemen we de auto, die we dan volstouwen met boodschappen. Het kan dus.’

Gratis bedrijfswagens

De Geus maakt de vergelijking met tabak. ‘Roken is ongezond, dat weet iedereen. En toch doen veel mensen het nog. Maar de overheid heeft het roken wel systematisch teruggedrongen en op vele plaatsen verboden. Ik zie iets gelijkaardigs met autorijden gebeuren. Het autoverkeer loopt nu al iedere dag vast, de algehele stilstand wenkt. Er zal een moment komen dat de overheid de auto wel moet benadelen.’

‘Je kunt de mensen niet verplichten de fiets te nemen, maar wel ontraden om de auto te gebruiken. Dat zal moeilijke politieke beslissingen vergen. Zo moeten de bedrijfswagens als rijdend salaris dringend een halt toegeroepen worden. Wie laat er de auto staan als die gratis is?’

 

Fietspad snel terugbetaald door gezondheidswinst

MOL - Investeren in fietsinfrastructuur kost geld, maar die bedragen wegen niet op tegen de winst voor de gezondheid als meer mensen gaan fietsen in plaats van autorijden. Dat concludeert de Vlaamse instelling voor technologisch onderzoek Vito geconcludeerd uit een kosten-batenanalyse van de fietssnelwegen Antwerpen-Mechelen en Leuven-Brussel. Die liggen in dicht­bevolkte gebieden en willen een alternatief bieden voor de verzadigde wegen.

Vito vergeleek de gezondheidsschade door luchtvervuiling en de kans op ongevallen met de gezondheidswinst door meer lichamelijke activiteit en gooide dat in de balans met de prijs van de aanleg van de fietssnelweg en het verwachte aantal gebruikers.

Zelfs als er per dag slechts 600 fietsers de snelwegen gebruiken, is de winst door de uitgespaarde gezondheidskosten dubbel zo groot als de bouwprijs. Als er dagelijks 4.400 gebruikers zijn, is de winst tien tot veertien keer groter. Met andere woorden: 1 euro investeren in fietsostrades levert 2 tot 14 euro aan gezondheidsvoordelen op.

'En dan waren we nog heel voorzichtig in onze aannames’, zegt onderzoeker Jurgen Buekers. ‘We rekenden voor een gewonnen levensjaar 40.000 euro winst voor de samenleving, terwijl de Europese Commissie met 60.000 euro werkt.’

De impact van kortere files, minder geluidsoverlast en gereduceerde CO2-uitstoot werd niet eens in rekening gebracht. Als de files wel ingecalculeerd waren, zou de balans nog positiever zijn.

Uit de jongste tellingen is gebleken dat op de drukste plaats van de fietssnelweg ­Antwerpen-Mechelen op topdagen meer dan 6.000 fietsers per dag passeren.

De Vito maakt nog een gebruiksvriendelijke versie van zijn tool waarmee wegbeheerders, zoals steden en gemeenten, de return van hun investeringen kunnen berekenen. (ty)

 

http://www.standaard.be/cnt/dmf20170716_02975369

Tags: