Fijn stof vreet levens

Met alle Chinezen is nu bewezen: fijnstof verkort levens. Onze kust zou - in theorie - anderhalf jaar leven meer waard zijn dan onze steden.

 

Voor wetenschappers was het een geluk bij een ongelukkige beslissing. In de jaren 50 werd China door een beleidsmaatregel in tweeën gesplitst: een kouder, noordelijk deel waar kolen gesubsidieerd werden, en een warmer zuidelijk waar dat niet gebeurde, met als scheidingslijn de Huai He-rivier. Het gevolg: een mooi afgebakende vuile en minder vuile landshelft, uitermate geschikt om het effect van luchtvervuiling te bestuderen.

'Rampzalig voor de gezondheid', zeggen de onderzoekers die het effect van de koolsubsidies (en de bijbehorende bloeiende koolindustrie) zijn nagegaan. Een weinig verrassende conclusie, maar de vorsers hopen dat ze met hun concrete cijfers meer ­gewicht kunnen geven aan de waarschuwingen voor fijnstof die wereldwijd klinken, maar niet overal doordringen. In het noorden van China is de concentratie van PM10 (deeltjes met een doorsnede die kleiner is dan 10 micrometer) 46 procent hoger dan die in het zuiden. Een verschil van 41,7 microgram per kubieke meter, rapporteren de onderzoekers in het vakblad PNAS. Ze konden berekenen dat die extra hoeveelheid fijn stof de levensverwachting in het noorden met gemiddeld 3,1 jaar verlaagde. Omge­rekend: elke 10 microgram per ­kubieke meter extra, betekent 0,64 jaar - ruim een half jaar - minder leven.

Met zo'n cijfer kun je ook ­elders aan alarmbellen trekken. Want hoewel China symbool staat voor fijn stof, is het een ­probleem waar de meeste mensen op aarde mee kampen. Ongeveer 4,5 miljard mensen leven in landen waar de concentratie PM10 minstens tweemaal zo hoog is als de 'veilige' norm van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, die 20 microgram per kubieke meter bedraagt.

Daling, maar te laat

In Vlaanderen is de concentratie níét tweemaal zo hoog, maar wel nog té hoog. Want de drempelwaarde van de WHO wordt bijna overal overschreden. In de steden loopt het gemiddelde op tot 30 microgram. Met de nieuwe studie in de hand zou je kunnen stellen dat je in de grote steden gemiddeld anderhalf jaar minder lang leeft dan aan de kust, delen van Limburg en de Ardennen, waar de WHO-norm wel gehaald wordt. Die vergelijking loopt evenwel mank, aangezien niet iedereen een leven lang in dezelfde streek woont, laat staan werkt.

Bedenk ook dat Vlaanderen nog maar onlangs 'aan de beterhand' is. Midden jaren 90 bedroeg de gemiddelde concentratie PM10 nog 60 microgram per kubieke meter in industriegebied (dus driemaal de WHO-norm), en meer dan 40 microgram in de steden. De daling die sindsdien is ingezet, komt voor velen te laat. Longkanker, hartziekten en beroertes, allemaal ziekten die geassocieerd worden met luchtvervuiling, hebben intussen al heel wat levens ingekort.

Lotte Alsteens

 

De Standaard, 2017-09-12, Pag. 8

Tags: