Juridisering helpt het milieudebat vooruit

OPINIE

Ignace Schops is ambassadeur van Al Gores Climate Reality Corps, voorzitter van EUROPARC Federation en Directeur Regionaal Landschap Kempen en Maasland.

 

Fijn stof is helemaal niet fijn. Fijn stof is dodelijk. Greenpeace daagt de Vlaamse regering voor de rechter omdat ze te weinig onderneemt tegen luchtverontreiniging door fijn stof. Ook Klimaatzaak nam meer dan twee jaar geleden al een gelijkaardig initiatief omwille van een veel te weinig ambitieus klimaatbeleid. En dit zijn geen alleenstaande gevallen. In heel wat landen worden gelijkaardige rechtszaken tegen de overheid opgestart. Deze juridisering van het milieudebat lijkt een algemene trend te worden, zeker wanneer er recente rechterlijke uitspraken zijn die de milieuaanklachten bevestigen en de overheid verplichten om maatregelen te nemen.

Toch reageren onze beleidsmakers vooral negatief en roepen ze snel de scheiding der machten in. Het is via het stemhokje en niet via rechtszaken om het beleid te beoordelen. Rechters zouden zich dan weer te veel op de stoel van politici wagen. Maar het is net andersom. Politici wagen zich te veel op de stoel van de rechters. Als de wetenschappelijke bewijzen aantonen dat milieuomstandigheden de gezondheid van onze samenleving ernstig bedreigen én als deze kennis telkens politiek wordt onderschreven, dan mag (moet) een samenleving de beleidsverantwoordelijkheden hierop rechterlijk kunnen aanspreken bij een te laks beleid. In een rechtbank gelden enkel de feiten. Het is de rechter die uitspraak doet over de feiten. En dat werkt. Neem het verbod op asbest of het rookverbod of het verbod op DDT. Aan de oorsprong van deze beslissingen liggen geen politieke debatten, maar rechtszaken.

Niet tegen maar voor

Onze stabiele parameters waarop onze samenleving gebaseerd is veranderen erg snel. De tijd dringt. We verliezen onze comfortzone. Een juiste beslissing die te laat wordt genomen is ook een foute beslissing. We lijken dat te vergeten. Een losse schroef kan een vliegtuig aan de grond houden, een verdacht bompakket een heel land plat leggen. Terecht trouwens. Vuile lucht, uitstervende soorten planten en dieren of de desastreuze opwarming van de aarde lijken hierdoor minder waard dan een schroef in een vliegtuig.

 

De opgestarte milieurechtszaken hebben gemeen dat ze een positieve ondertoon hebben. Niet tegen maar voor een betere en gezonde duurzame samenleving. Niet voor het individueel belang, maar voor het algemeen belang

 

Maar de juridisering van het milieudebat leert ons misschien nog wel wat belangrijkers. Namelijk dat al deze rechtszaken een democratie vooruit kunnen helpen. De opgestarte milieurechtszaken hebben gemeen dat ze een positieve ondertoon hebben. Niet tegen maar voor een betere en gezonde duurzame samenleving. Niet voor het individueel belang, maar voor het algemeen belang. De initiatiefnemers van milieurechtszaken nieuwe stijl zijn bereid om hun rechtszaak te verliezen als de overheid uitvoert wat ze internationaal onderschreven heeft. Het resultaat telt. Vuile lucht wordt propere lucht. 2 gradenbeleid is 2 gradenbeleid. Het gaat niet om de politicus, het gaat over de noodzaak van verandering. Nieuw is de vaststelling dat de verontwaardiging en publieke steun voor dit soort initiatieven exponentieel toeneemt. Het volk roert zich en dat is een heel krachtig signaal.

De politieke bewegingen zouden deze trend maar beter serieus nemen. De tijd dat een politicus zei dat hij wel wist welke beslissing hij moest nemen om vervolgens niet meer verkozen te raken is voorbij. In de grote megasteden is er al een positieve correlatie vast te stellen tussen het nemen van milieumaatregelen en herkiesbaarheid. De politicus van de toekomst zal worden beoordeeld op zijn of haar verantwoordelijkheid voor een leefbare en duurzame samenleving.

Ward Daenen

 

De Morgen, 2017-09-12, Pag. 2

https://www.demorgen.be/opinie/juridisering-helpt-het-milieudebat-voorui...

Tags: