Plat op de buik

Dus. Als ik het goed begrepen heb, is iedereen eigenlijk tegen dat enorme dubbeldeksviaduct over Deurne, Merksem, het Eilandje en Antwerpen-Noord, zelfs zij die beweren voor te zijn. Behalve Kris Peeters. Maar die is enkel voor om zijn partij te profileren tegen die van Patrick Janssens. En omdat hij toch geen stemmen haalt in Antwerpen, ook al is hij van Antwerpen, maar hij is vooral van CD&V en CD&V haalt geen stemmen in de stad. Of heb ik dat nu toch verkeerd gehoord?

Het bizarre aan het eindeloze en boeiende debat over de Lange Wapper is dat, hoe langer je het volgt, het moeilijker het wordt om er een duidelijke mening over te hebben. Dat belooft voor dat referendum. Donderdag dacht ik: ik ga eens kijken naar de gemeenteraad, wellicht maakt dat me weer wat wijzer. Ik luister naar al die tussenkomsten, ik noteer keurig alle argumenten, ik zit een ganse nacht te wikken en te wegen en wat lees in dan de volgende dag in De Standaard? 'Het debat over het referendum was van een bedroevend niveau. N-VA-voorzitter Bart De Wever was zowat de enige die het dossier echt in de vingers leek te hebben en dat ook in duidelijke standpunten kon vertalen.' Kon ik mijn lijstje met argumenten weer weggooien; de politici kennen het dossier zelf niet! Bovendien was De Wever, ondanks zijn snedige en duidelijke tussenkomsten, degene die mij het meest in de war had gebracht. Hij zei namelijk dat hij zelf 'nee' zou antwoorden op de vraag die ons in het referendum zal worden voorgelegd. En dat terwijl hij eigenlijk voor de Lange Wapper is. Maar hij wil een aangepast viaduct, met verbeteringen, en dus ook een nieuwe bouwaanvraag. Met alle vertragingen van dien. De man-in-de-straat in mij, goed verborgen achter de zwevende rib, zegt dan: 'Jamaar ja.'

Volgens Groen!, Straten-Generaal en Ademloos is de SP.A ondertussen 'plat op de buik' gegaan voor Kris Peeters, omdat de partij haar steun voor een tweede vraag in het referendum weer had ingetrokken. De enige plek waar dat als plat op de buik geldt, is het strand van Saint Tropez. Waarom iedereen zich druk maakt over die tweede vraag, 't is mij een raadsel. Groen! schijnt ervan uit te gaan dat al wie tegen het viaduct is, ook graag een tunnel wil; ze schijnen ervan uit te gaan dat een dubbele vraagstelling hun tegenstanders zal verpletteren. 90procent tégen het viaduct! 100procent voor de tunnel! Terwijl alles in de buurt van mijn zwevende rib mij voorspelt dat het enkel een tegenstrijdig resultaat zal opleveren: 60/40 hier, 45/55 daar, bij een opkomst van 15procent. De eigenlijke inzet van een referendum is de interpretatie achteraf. Hoe minder dubbelzinnigheid daar, hoe beter. Ook, zeker, voor Groen! en partners.

Dat lijstje van donderdagnacht heeft wel een nut gehad. Het heeft me toegestaan om alle argumenten die je officieel en officieus hoort, in categorieën onder te brengen. Ik tel er nu al vier, wat nogal veel is om één vraag mee te beantwoorden. Allereerst zijn er de technische: is zo'n lange tunnel brandveilig, kan hij onder petrochemische bedrijven worden geboord, zal de verzekering dat willen dekken, indien niet: moeten die bedrijven dan onteigend worden en zijn we bereid om het jobverlies erbij te nemen? Die argumenten kun je als burger niet beoordelen. Daar heb je experts voor, maar die spreken elkaar tegen. Toppie.

Dan zijn er de politieke redenen: als we nu nee zeggen dan wordt er de komende vijftig jaar nooit meer geïnvesteerd in Antwerpen want in Brussel zijn ze onze stad zo beu als koude pap. En eigenlijk is dit hele dossier allang dood, de Lange Wapper komt er niet en de tunnel ook niet, geen geld voor en geen consensus, ze gebruiken het alleen maar om zichzelf wat te profileren voor de verkiezingen van 2012. En je hebt toch begrepen wat de laatste halve zin van Annick De Ridder impliceert? Aaaah! Ze kapen het referendum voor onze ogen!

Vervolgens zijn er de populistische: aan de ene kant de complottheorieën over de betonlobby die zijn steekpenningen terugbetaald wil zien, aan de andere die over Kristien Hemmerechts en Raymond Van Het Groenewoud die ons weer allemaal komen vertellen hoe we moeten denken. Zulke overwegingen hebben meer invloed dan je zou denken. Uiteindelijk gaat het ook over hoe je jezelf ziet: als iemand die durft nee te zeggen tegen de betonlobby, of tegen de politiek-correcte kaste.

En tot slot zijn er de argumenten van het gezonde verstand. Wil je echt een autosnelweg boven je stad? Of, omgekeerd: wil je echt nog tien jaar in de file staan?

Die laatste vragen zijn de enige waar mensen als u en ik zich een mening over kunnen vormen. Over al de rest mag je niet te veel nadenken. En over die laatste ook niet, want ook daar beland je snel in een moeras vol experts. 't Is ogen toe en stemmen. Zoals altijd, in feite.

Tom Naegels is schrijver.
de Standaard 05-09-09