Regering overweegt BAM te ontmantelen

Het is altijd wel iets met de werken in Antwerpen. Als het geen fijn stof of de veiligheid van de tunnels is, gaat het wel over de aansluiting met de ring of de kostprijs van de werken. Maar de Vlaamse regering heeft er sinds gisteren nog een probleem bij. Er is geen ontkomen aan: de werken die de BAM uitvoert en coördineert, moeten in de begroting.
Dat lijkt een kleine boekhoudkundige randdiscussie, maar voor de regering-Peeters II heeft ze grote consequenties. Als ze de werken in Antwerpen in de begroting moet schrijven, moet ze binnen enkele jaren opnieuw voor miljarden euro's lenen. De Vlaamse schuld, die nu richting een kleine 6 miljard euro gaat, zou daardoor plots enkele miljarden hoger schieten. En ook de uitgaven voor de werken komen weer op de radar, wat de Vlaamse begroting in het rood duwt.
Over dus naar plan-B. Als de BAM in zijn huidige vorm in de begroting moet, moet de vorm van de BAM maar veranderen, luidt nu het motto. Met andere woorden: de werken in Antwerpen moeten anders worden georganiseerd zodat ze volgens de Eurostat-definities wél buiten de begroting vallen. De Vlaamse regering onderhandelt daarover met de mensen van Eurostat.
Hoe gaat dat in zijn werk? Het uitgangspunt is eenvoudig. Als de overheid aan het stuur zit van een project en er ook de financiële risico's van draagt, moet het in de begroting. In het andere geval niet.

Om die reden is in de Vlaamse begroting niets te zien van de VRT of de Lijn.
Die krijgen een toelage, en hun raad van bestuur springt daar binnen de krijtlijnen van een beheersovereenkomst autonoom mee om. De Vlaamse regering kan geen tv-programma's of buslijnen afschaffen en vult niet automatisch de putten in verliesjaren.

OPGAVE

De uitweg is dus duidelijk: de regering moet een deel van haar macht over de BAM afstaan. Maar politiek bekeken is die boekhoudkundige regel een hele opgave. Want hoe overtuig je privé-investeerders om in de BAM die al zo onder vuur ligt een groter deel van de koek te financieren? En kan de regering in zo'n politiek geladen dossier meer macht afstaan aan de mensen van de BAM?
De regering is niet aan haar proefstuk toe. Ook de waterzuiveraar Aquafin moest van Eurostat enkele jaren geleden in de begroting komen. De Vlaamse regering stond daarom beslissingsmacht af. De Vlaamse milieuholding, een onderdeel van de Vlaamse overheid, is nu voor 100 procent eigenaar van Aquafin. Maar Aquafin was uiteraard niet zo'n politieke bom als de werken in Antwerpen.
Ér zijn nog uitwegen. Eurostat besliste bijvoorbeeld eerder al dat de nv Liefkenshoektunnel buiten de begroting valt, omdat die vennootschap investeerde in de gelijknamige tunnel en die investering zelf terugbetaalt door tolgelden te innen.
De nv Liefkenshoektunnel zou daarom het deel van de BAM-werken kunnen overnemen waarvoor tol wordt gevraagd. Maar dat betekent dat de BAM gedeeltelijk zou worden ontmanteld.

Bart Haeck
De Tijd 08-10-09