Vijf radicale oplossingen voor de file

kade rechteroever

STILSTAND OP DE WEG

WE VERSPILLEN OOK BUITEN DE SPITS VEEL TIJD IN DE FILES

 

We staan niet alleen tijdens de spitsuren in de file. Op momenten waarop het vroeger rustig was op de baan, neemt de verkeersellende enorm toe. Hoog tijd voor ingrijpende oplossingen, zeggen verkeersexperts.

 

In de eerste helft van dit jaar waren tijdens de ochtend- en avondspits de files niet langer dan in dezelfde periode vorig jaar. Volgens mobiliteitsorganisatie Touring zijn de files tussen 10 uur en 15 uur, dus tussen de spitsuren, wel fel toegenomen: van 101 uur met filelengtes van 100 tot 150 kilometer (eerste helft 2016) naar 228 uur (eerste helft van 2017). Het ontwijken van de spitsuren door op minder drukke uren te rijden, lost het fileleed klaarblijkelijk niet op.

Een mirakeloplossing voor de files bestaat niet, klinkt het bij verkeersexperts. ‘Ook de vele proefprojecten die her en der verschijnen, hoe lovenswaardig dan ook, zullen geen kentering teweegbrengen’, zegt professor transporteconomie Thierry Vanelslander (UAntwerpen). ‘Er is veeleer een totaalpakket van maatregelen nodig.’

We leggen aan hem en twee andere experts vijf radicale oplossingen voor.

1. Poets het imago van de steden op

‘Veel mensen willen liefst zo ver mogelijk van de steden wonen, in het groen. Ze willen wél de lusten van de stad: jobs’, zegt Vanelslander. ‘Zo veroorzaken ze files met hun woon-werkverkeer, want ze wonen te ver van het openbaar vervoer. Het imago van de steden zou moeten veranderen, zodat mensen dicht bij hun werk willen wonen en er te voet of met de fiets naartoe kunnen gaan.’

‘Vandaag subsidieert de overheid ook nog eens lange verplaatsingen naar het werk. De kosten voor het woon-werkverkeer zijn fiscaal aftrekbaar. Dat dit automatisch voor iedereen kan, zou moeten worden afgeschaft, net als de salariswagen.’

2. Stop met kantoren te bouwen op onbereikbare plekken

Niet alleen de lintbebouwing langs steenwegen veroorzaakt veel verplaatsingen met de auto. Ook bedrijven die kantoorgebouwen langs opritten van snelwegen zetten, dwingen hun werknemers (ook de stedelingen) om elke dag achter het stuur te kruipen. Want die plekken zijn vaak niet goed ontsloten door frequente bus-, tram- of treinverbindingen. ‘Zolang de overheid blijft toelaten dat op zulke plekken wordt gebouwd, heeft het zelfs geen zin om rekeningrijden in te voeren’, aldus Vanelslander. ‘Dan straf je werknemers die alleen met de wagen op hun werk geraken.’

Ook Kris Peeters, lector verkeerskunde aan PCVO Limburg, pleit voor een nieuwe manier van denken bij bedrijven die een plek voor hun kantoren zoeken. ‘Als ze willen bouwen, moeten ze allereerst naar plekken kijken vlak bij de zogenaamde knooppunten: plaatsen die goed ontsloten zijn, dus die op wandel- of fietsafstand van een station liggen.’

3. Laat bestuurders betalen voor de schaarse wegcapaciteit die ons nog rest

Niets is gratis, en zeker niet als het een schaars goed is. En toch kost het ons geen cent extra als we de weg opgaan met de auto hoewel er een lange file op het traject staat. Verkeersexperts zijn het er roerend over eens dat het rekeningrijden soelaas zou bieden. ‘Bestuurders betalen belastingen en accijnzen op brandstof. Maar dat dekt lang niet alle kosten die het verkeer en de files veroorzaken’, zegt professor Vanelslander. ‘We beschouwen de wegen nog altijd als een publiek goed dat we te allen tijde mogen gebruiken. Maar dat is niet zo. Wie de schaarse wegcapaciteit wil gebruiken die er nog is, moet ervoor betalen.’

Rekeningrijden zou ook het probleem verhelpen dat almaar meer goederen met bestelwagens worden bezorgd die vroeger met vrachtwagens werden vervoerd. Voor vrachtwagens bestaat een kilometerheffing, voor bestelwagens bestaat zo’n heffing niet. Drie of vier kleine bestelwagens nemen wel meer plek in dan één vrachtwagen waarin goederen hoger gestapeld kunnen worden.

4. Roep een halt toe aan gratis leveringen aan huis

‘Vóór 23u59 besteld, morgen aan huis geleverd.’ En dat helemaal gratis. Bij zowat alle online winkels kan u zelfs de hele bestelling terugsturen als ze u niet aanstaat. Ook helemaal gratis. Terwijl het transport wel geld kost – en de files in de hand werkt.

‘Ook hier geldt weer: wie schaarse capaciteit inneemt, zou ervoor moeten betalen’, zegt Vanelslander.

Zou een heffing op online bestellingen met leveringen aan huis een goede oplossing zijn? Vanelslander en Peeters twijfelen. ‘Het zou al helpen als er je bij je online aankoop zou kunnen aanvinken dat het product niet per se binnen de dag geleverd moet worden. Dan zouden leveringen meer gebundeld kunnen worden en zijn minder verplaatsingen nodig.’

5. Sloop de parkeergarages in de steden en maak de resterende parkings duurder

In Antwerpen wordt op dit moment het Operaplein aan de rand van het historisch centrum heraangelegd (waarvoor de ‘knip’ nodig is). Samen met het vernieuwde metrostation komt er een ondergrondse parking bij voor liefst 370 auto’s. Straks kunnen bezoekers dus nóg gemakkelijker hun wagen kwijt als ze op de Meir willen gaan shoppen.

Auto’s tot vlak bij het centrum lokken, zal het aanschuiven op de weg nochtans alleen maar erger maken, zegt Dirk Lauwers, professor duurzame mobiliteit aan de UGent. ‘Brussel en Antwerpen vergroten hun parkeercapaciteiten, terwijl andere Europese steden die juist afbouwen, fors duurder maken of de parkeertijd beperken. Barcelona, bijvoorbeeld, vermindert het aantal parkeerplaatsen jaarlijks met gemiddeld 2 procent. In Wenen mag je maar twee tot drie uur in het centrum parkeren en in Amsterdam kost het je tot driemaal meer om op straat te parkeren dan in Antwerpen. Zo moedig je mensen aan om niet met de wagen te komen maar om voor het openbaar vervoer te kiezen. Dat verlicht de files rond de stad.’

Op de snelwegen rond Antwerpen, aldus Lauwers, moet 80 procent van de wagens in het stadsgebied zijn. ‘Het lost een behoorlijk deel van de files op als je de mensen die in die auto’s zitten, kan overtuigen om met het openbaar vervoer of de fiets te komen of op een randparking te parkeren die ver genoeg buiten de Ring ligt met vlot openbaar vervoer naar het centrum.’

 

http://www.standaard.be/cnt/dmf20170907_03058407

Tags: