To be or not to be? De rol van raadsleden in participatieve processen

Uit Vlaams onderzoek blijkt dat de betrokkenheid van gemeenteraadsleden in lokale participatieve processen niet vanzelfsprekend is (Dezeure et al. 2009). In klassieke inspraakprocessen zoals adviesraden en hoorzittingen lijken gemeenteraadsleden nauwelijks een rol te spelen, en het vermoeden is dat dit ook het geval is in de meer interactieve processen. Nochtans wordt, vooral sinds introductie van het gemeentedecreet, van de raadsleden een actieve rol in het lokale participatief beleid verwacht. Niemand lijkt zich de vraag te stellen of dit wel een haalbare kaart is. In het hoofdstuk ‘To be or not to be? De rol van raadsleden in participatieve processen’ in het recente boek ‘Kus een Politicus. Hoe je als burger tot het beleid bijdraagt’, gaan we daar dieper op in door na te gaan wat de gemeenteraadsleden mogen, kunnen en willen in participatieve processen.

De Vlaamse overheid duwt de steden en de gemeenten in de richting van een participatieve democratie. In het gemeentedecreet trekt men expliciet de kaart van een sterke gemeenteraad en dito raadsleden die actief taken opnemen in het lokale participatieveld. De Vlaamse regelgeving is vooral stimulerend en ondersteunend bedoeld. De concrete invulling van de randvoorwaarden wordt overgelaten aan de lokale besturen. Het lijkt in eerste instantie dan ook interessant om na te gaan welke rol gemeenteraadsleden mogen spelen in participatieve processen.

Ondanks de Vlaamse openheid blijkt uit (internationaal) onderzoek dat de raadsleden in de dagelijkse praktijk van participatie vaak buitenspel staan. Waar gemeenteraadsleden dan wel een rol spelen, blijken er vaak spanningen te ontstaan. Waarom is het voor raadsleden zo moeilijk om zich te binden met participatieve processen? Zijn die raadsleden eigenlijk wel in staat om te voldoen aan de hen opgelegde verwachtingen over hun rol in participatieve processen? Een aantal eerder exploratieve onderzoeken (Cornelissen & Bogman 2005; Peters 1999) hebben reeds getracht daar een antwoord op te formuleren. We gaan dan ten tweede ook na aan welke voorwaarden gemeenteraadsleden moeten voldoen om hun rol te kunnen spelen.

De afwezigheid van raadsleden is misschien niet enkel te verklaren door hun eventuele gebrek aan kennis. Het kan ook zelfgekozen zijn of een resultante van het lokale proces. Nochtans is een open bestuur met gemotiveerde politici een essentiële randvoorwaarde voor het opzetten en het welslagen van participatietrajecten (Lowndes et al. 2001). In het derde deel van dit hoofdstuk focussen we ons dan ook op de vraag of raadsleden wel willen meegaan in het participatief beleid of dat ze liever vertoeven in de ‘veilige’ haven van de representatieve democratie.

• Meer info bij uitgever
• Meer info project

03-09-2010
http://soc.kuleuven.be/sbov/ned/publicaties/detail/s2A1104003.htm