Dante klaart eerste boorklus

eerste koker van spoortunnel onder luchthaven klaar

ZAVENTEM - Amper 20 millimeter te veel naar onder, 14 millimeter naar links. 'Zo goed als in de roos', glundert ingenieur Johan Mignon. Dante heeft puik werk geleverd. Dante is de naam van de boormachine die een tunnel onder de startbaan van Zaventem boort. De eerste koker was gisteren gereed.

Er scheen licht aan het einde van de tunnel. Feller kon niet op de hete, zonnige dag gisteren. Toen het boorschild korte metten maakte met de laatste brokken van de wand was de doorbraak een feit. Oef. De opluchting was groot bij de arbeiders en ingenieurs die Dante stonden op te wachten in de aankomstschacht, vlak naast Pier A.

Iets over tienen was de gigantische mol aan zijn laatste meters begonnen. Toen de eerste barsten verschenen, klonken ooh's en applaus. Stilaan werden de tanden van het graafmonster zichtbaar. Het laatste obstakel was een wand die de bouwers zelf geplaatst hadden, van cement en glasvezeldraad. Die glasvezel bleek een taaie klant. Na enkele onderbrekingen zat de klus er iets over twaalf op. Er kon een glaasje champagne af op de werf.

'Het is de eerste keer dat ik zo'n doorbraak meemaak,' vertelt Kurt Scherpereel, projectleider voor Infrabel-dochter TUC-rail, 'dat doet me toch wel wat. Wakker heb ik er niet van gelegen, deze mensen kennen hun vak. We bereiden dit goed voor. De bodem wordt onderzocht maar je kunt altijd op onaangename verrassingen stoten.'

Wat niet gebeurde want de Zaventemse ondergrond bleek uit homogene zandgrond te bestaan. Die zandsteenbanken bezorgden geen hoofdbrekens.

Op 10 april is de operatie begonnen. 2,5 maand later is de eerste koker gereed. Er is 1.070 meter afgelegd. De tunnel graven in een open sleuf was geen optie: de startbaan 25R, de belangrijkste van Zaventem, moest operationeel blijven.

Vijftien meter per dag maalde Dante af. Op de topdag deed hij er 25. Dag en nacht ging hij door, zeven dagen op zeven. Zo'n boormachine is een kleine fabriek, die zich langzaam maar zeker ondergronds een weg baant. Achter het boorschild, met een diameter van acht meter, hangen nog vijf werfwagens van ieder twaalf meter lang. Na anderhalve meter wroeten worden er betonnen segmenten tegen de wand geplaatst. Zo krijgt de tunnel vorm.

Even veel opluchting voelden we achter het stuur van Dante, bij Thomas Schubert en Henning Holm, de Duitse technici die de mol bedienen. Zij werken voor Herrenknecht, de wereldtop in de tunnelbouw.

Jaren ervaring met tunnelbouw hebben ze, in Zweden, Turkije, Australië, Argentinië... Maar gerust zijn ze nooit. 'Elke tunnel is anders', vertelt Thomas, 'er kan zich altijd een verzakking voordoen. Hier was het bijzonder omdat we onder een startbaan zaten. De minste verzakking kon zware gevolgen hebben. De laatste meters stonden onze zenuwen strak gespannen. Het is zoals met vliegen: het gevaar zit 'm in het vertrek en het landen.'

'Als er dan een doorbraak is, komt het haar op je armen overeind', zucht Henning.

Thomas en Henning werken dan wel in het duister, hightech doet hen zien. Met lasertechnologie wordt de positie van het boorschild haarfijn bepaald. Hydraulische vijzels sturen de positie bij. Tot op de millimeter. De vorderingen worden in real time opgevolgd op de computers van Herrenknecht, in het Duitse hoofdkwartier in Schwanau.

'Het boren van deze eerste tunnel is heel vlot verlopen', kijkt Johan Mignon terug, 'dat geeft vertrouwen voor de boring van de tweede koker. We hebben de kinderziekten weggewerkt. Het zal nog sneller gaan.' Mignon is projectleider voor Dialink, het consortium van bouwbedrijven dat de spoorwerkzaamheden rond en onder de luchthaven uitvoert. Dat gebeurt in 'publiek private samenwerking' met Infrabel, de spoornetwerkbeheerder.

De tunnel maakt deel uit van het Diaboloproject. Dat trekt de spoorlijn ondergronds door van de luchthaven naar de E19, waar ze aansluit op een nieuwe lijn Brussel-Mechelen op de middenberm van de snelweg.

Ook voor de arbeiders - een bont internationaal gezelschap - was het een feestdag. 'Dit is een speciaal moment', zegde Lami Ramadan, een Duitse Kosovaar die in Antwerpen woont. Hij werkt als 'ijzervlechter' voor onderaannemer Bibo. 'Goed idee trouwens, die tunnel, Zo kan ik sneller van Antwerpen naar hier sporen.'

Als de Diabolo klaar is, zul je vanuit Antwerpen in 27 minuten op de luchthaven staan. Vandaag duurt de reis, via Brussel, een uur.

Het boorschild wordt nu gedemonteerd en zal in een nachtelijk konvooi over het tarmac terug naar de vertrekschacht getransporteerd worden. Daar begint in augustus het boorwerk voor de tweede koker. Dante verandert van naam in Niña. Eén van de schepen waarmee Columbus Amerika ontdekte. Een vrouwennaam. Zoals de Duitse werklui het graag hebben.

de Standaard zaterdag 27 juni 2009 Auteur: Tom Ysebaert