De kindnorm voor leefmilieu in het Vlaamse beleid

kade rechteroever

Als we het hebben over het leefmilieu is het belangrijk ons te realiseren dat kinderen kwetsbaarder zijn voor milieuvervuiling. Die milieuvervuiling heeft een groter effect op hun gezondheid en ontwikkeling. Het is paradoxaal dat onze levensverwachting steeds meer toeneemt, maar dat aan de andere kant steeds meer allergieën, astma en kankers vastgesteld worden, vooral bij kinderen. Uit cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie blijkt dat ongeveer een zesde van alle overlijdens en ziekten bij kinderen te wijten is aan milieu-factoren. De uitdaging is dus om deze nieuwe ziekten binnen de perken te houden.

Met het lanceren van de kindnorm heeft de Gezinsbond hier meteen het principe van 'design for all' aan gekoppeld omdat wat goed is voor de meest kwetsbaren in de maatschappij, ook goed is voor de rest van de bevolking. Schonere lucht, minder chemicaliën in consumentenproducten, betere waterkwaliteit, enz. komt ons allen ten goede waarbij hetgeen wat kinderen lichamelijk aankunnen zoveel mogelijk de norm zou moeten zijn.

Wat in dat opzicht ontbreekt in het huidige beleid is de synergie met het Vlaams jeugdbeleidsplan 2010-2014 dat aangeeft dat het jeugdbeleid gebaseerd moet zijn op een duurzame visie, voor huidige en toekomstige generaties en PPP (people, planet, profit). Het Vlaams jeugdbeleidsplan geeft ook aan dat aandacht nodig is voor de JoKER: praktisch is het kind en jongere effectrapport geïntegreerd binnen de reguleringsimpactanalyse (RIA).

De Gezinsbond ziet een belangrijke ontwikkeling in Strategische Doelstelling 5, handelend over duurzame ontwikkeling, die bepaalt dat in de beleidskeuzes van de Vlaamse overheid wordt rekening gehouden met de effecten op (de gezondheid van) kinderen en jongeren van huidige en toekomstige generaties. Vastgesteld wordt dat 'Heel wat normering ijkt zich momenteel nog steeds slechts op volwassenen terwijl de impact van beleidsmaatregelen vaak veel groter is op kinderen en jongeren. Dit geldt met name voor beleidsterreinen die kinderen en jongeren niet direct als onderwerp hebben.'

Kijken we meer naar de specifieke maatregelen die zijn genomen om de meest kwetsbaren in de maatschappij te beschermen, dan volgt een gemengd beeld. Zo is afgelopen jaar is het Actieplan pesticiden aangenomen waar de Gezinsbond heeft aangedrongen op voorlichting van zwangere vrouwen als ook jonge ouders met spelende kinderen in de tuin. Wij vinden het een goed begin dat de Vlaamse overheid een studie zal opstarten voor een code van goede praktijk voor tuinieren met specifieke aandacht voor gebruik van pesticiden. Eventueel zullen er specifieke aanbevelingen worden uitgewerkt voor kwetsbare groepen. In humane biomonitoring heeft Vlaanderen een grote expertises opgebouwd, tevens binnen Europese context. Het is zeer positief dat het Vlaamse humane biomonitoringprogramma nu tevens aandacht gaat besteden aan pasgeborenen en dat beleidsvertaling van de resultaten aan het einde van dit jaar opgestart zullen worden. Wel is het zeer belangrijk om werk te maken van een betere samenwerking tussen de Vlaamse en de federale regering op het gebied van milieu en gezondheid. Terwijl de Vlaamse overheid zich sterk maakt in het meten van schadelijke stoffen in ons lichaam is het de federale regering die verantwoordelijk is voor productbeleid. We meten inmiddels heel wat toxische stoffen in heel dagelijkse producten gebruiks- en verzorgingsproducten. Willen we echt een slag leveren om (kinder)producten veiliger en gezonder te maken, dan zouden deze bevoegdheidsverdelingen op elkaar afgestemd moeten worden. De federale regering heeft wel de maatregel genomen dat de hormoonverstorende stof Bisphenol A in alle materiaal die in contact met voeding kan komen voor kinderen onder de 3 jaar te verbieden. Nogmaals: een goede start, maar te weinig structureel om een daadwerkelijk verschil te maken. Meer onderzoek als informatie naar (jonge) ouders en jongeren is noodzakelijk.

Wat betreft het luchtbeleid stelt de Gezinsbond met verbazing vast er voor het beleid geen vuiltje aan de lucht lijkt te zijn. Vlaanderen scoort misschien beter op een paar polluenten. De minister stelt dat aan heel wat EU-streefwaarden wordt voldaan, maar dat geldt zeker niet op diegene die het meest funest zijn voor de gezondheid. De Wereldgezondheidsorganisatie heel duidelijk heeft gesteld dat die EU-streefwaarden veel te laag zijn vanuit gezondheidsperspectief. Bovendien werd door het IARC (kanker onderzoeksinstituut van de Wereldgezondheidsorganisatie) recent ook fijn stof als kankerverwekkend gedefinieerd.

 

 

Hoewel de Vlaamse overheid heeft geconcludeerd dat de huidige stralingsnorm in de onderzochte scholen niet werd overschreden (zie rapport 'Verantwoord omgaan met WiFi en gsm-straling op school') stelt de Gezinsbond zich de vraag of met dit onderzoek de kous af is. Hoe zit het met eigenlijk met die stralingsnorm? Er bestaat namelijk ook heel wat kritiek op de huidig geldende normen. Ten eerste omdat deze gebaseerd zijn op oude aanbevelingen die geen rekening houden met de jongste onderzoeksresultaten van de gezondheidseffecten van straling. Door de technologische innovatie is ook ons gedrag, en zeker dat van de jongste generatie, veranderd en blootstelling aan straling neemt overhands toe. We worden niet meer aan één bron tegelijk blootgesteld maar aan meerdere tegelijk, en die totale blootstelling kan je niet terug vinden in de normen. Ook houden de normen alleen rekening met de effecten van de blootstelling op korte termijn. Frankrijk heeft bijvoorbeeld in maart van dit jaar een wet aangenomen waarin op scholen bedrade netwerken te bevorderen in scholen op basis van het voorzorgsprincipe om met name kinderen te beschermen tegen straling, die met draadloze verbindingen uiteraard hoger is.

Het feit dat kinderen veel kwetsbaarder zijn voor schadelijke stoffen, aan veel meer bronnen tegelijkertijd worden blootgesteld en voor bepaalde schadelijke stoffen ook vanaf een jongere leeftijd, dwingt ons na te denken over hetgeen welke maatregelen we collectief kunnen nemen om de volgende generaties beter te beschermen. De Gezinsbond pleit voor maatregelen waarbij kinderen de norm zijn zodat hun leefomgeving als ook die van toekomstige generaties veilig en gezond is.

zie ook Wereldgezondheidsorganisatie : fijnstof onderschat

Herziening van de Europese luchtkwaliteitsbormen - voorstel van standpunt Gezinsbond
 

Gezinsbond 16 januari 2014

http://www.gezinsbond.be/index.php?option=com_content&view=article&id=2727:Kindnorm-voor-leefmilieu-in-het-Vlaamse-beleid&catid=225:e-bulletinkindnorm&Itemid=490

Tags: