De Oosterweelverbinding: de Raad van State blijft aan zet

Even recapituleren. Enkele maanden geleden liet de Vlaams Minister President verstaan dat het onaanvaardbaar was dat de Raad van State grote bouwprojecten kon lamleggen.

De Eerste voorzitter van de Raad van State weerlegde dit verwijt prompt en terecht. In België zijn de machten immers gescheiden. Dit betekent ten eerste dat de rechterlijke, wetgevende en uitvoerende macht niet bij één persoon of instelling geconcentreerd kunnen zijn (zoals dit wel het geval was in het Ancien Régime).

Dit betekent ten tweede dat de machten elkaar kunnen en moeten controleren (zoals dit in de Fortiszaak correct gebeurde door het Openbaar Ministerie onder het gezag van de Minister van Justitie).

De Raad van State bekleedt in dit systeem van cheques and balances een essentiële positie: de Raad controleert immers of de rechtshandelingen van de uitvoerende macht wel wettig zijn en vernietigt ze als het tegendeel blijkt.

De vaststelling van een Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan is zo'n rechtshandeling van de uitvoerende macht. Op 16 juni 2006 keurde de Vlaamse regering het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan "Oosterweelverbinding" goed.

Dit plan is een noodzakelijke voorwaarde, een conditio sine qua non voor de realisatie van de Oosterweelverbinding in de vorm die de Vlaamse Regering en de BAM vandaag voorstaan.

Een restaurant stelde tegen het uitvoeringsplan een vernietigingsberoep in bij de Raad van State. In haar verslag van 25 juni 2009 adviseerde de auditeur van de Raad van State om het uitvoeringsplan te vernietigen. Na een omstandige analyse van 9 bladzijden oordeelde de auditeur dat "er van een onafhankelijk en in het raam van het algemeen belang bewaken van het MER-onderzoek, geen sprake kan zijn", gegeven de relatie van de MER-coördinator met het studiebureau dat betrokken was bij de voorbereiding van het project.

Nu geeft de auditeur aan de Raad slechts een niet-bindend advies. De Raad van State hoeft het advies van de auditeur niet te volgen, (precies zoals de Vlaamse regering het advies van de Stad Antwerpen inzake de bouwvergunning voor de Oosterweelverbinding niet hoeft te volgen.)

Dat de Raad van State het advies van de auditeur volgt, is echter de regel. Dat dit niet gebeurt de uitzondering. (Op basis van de zaken die de media halen is men echter geneigd het tegendeel te geloven nu ook in het hoofddoekendebat de auditeur, die adviseerde om het verbod te schorsen, door de Raad niet werd gevolgd.)

Ook in het Oosterweeldossier oordeelde de Raad van State het tegenovergestelde van de auditeur. In één paragraaf overwoog de Raad dat het argument inzake belangenvermenging in hoofde van de MilieuEffectenRapport-coördinator niet kon worden gevolgd en dat bijgevolg het ruimtelijk uitvoeringsplan niet moest worden vernietigd.

Deze beslissing lijkt in het voordeel te zijn van de voorstanders van de Lange Wapper. Dit is mogelijk niet helemaal het geval. Alvorens de Lange Wapper kan worden gebouwd, moet immers nog een stedenbouwkundige vergunning worden afgeleverd.

Ook deze stedenbouwkundige vergunning kan voor de Raad van State worden bestreden. De Raad van State heeft immers met het huidige arrest een Deurganckdok-scenario afgewend.

In het Deurganckdokdossier had de Raad van State de wijziging van het gewestplan twee maal gedwarsboomd. Deze gewestplanwijziging was een conditio sine qua non voor de bouw van het Deurganckdok.

Dat de Vlaamse overheid met deze arresten van de Raad van State niet kon lachen is zacht uitgedrukt. Als straf werd de Raad van State toen buiten spel gezet.

De vergunning voor het Deurganckdok werd in naam van het "groot algemeen belang" en in afwijking van het geldend gewestplan immers afgeleverd door middel van een decreet.

En de Raad van State is niet bevoegd om te oordelen over decreten, dat kan alleen het Grondwettelijk Hof. Met deze ingreep zette de Vlaamse overheid zich boven haar eigen regelgeving inzake de ruimtelijke ordening én boven de Raad van State.

Het was niet onwaarschijnlijk dat indien de Raad van State het Oosterweelplan zou vernietigd hebben, de Vlaamse overheid naar een Deurganckdokscenario zou grijpen. Een dergelijk scenario is voorlopig van de baan.

Dit betekent dat de Raad van State aan zet blijft in mogelijke procedures tegen de bouwvergunning van de Lange Wapper. En het huidige arrest van de Raad van State laat voor creatieve geesten voldoende ruimte om in een eventuele procedure tegen de bouwvergunning bepaalde argumenten te herformuleren en nader te onderbouwen.

Knack 22-02-10
http://knack.rnews.be/blog/blog.jsp?sectionID=76&siteID=71&blogartID=1660&artID=5850&mwebtag=BLOG/Knack