De weg van de minste weerstand loopt in Antwerpen door een tunnel

Het Antwerpse stadsbestuur maakt vandaag de resultaten bekend van de studie die het bestelde naar het nieuwe, vierde alternatief voor de Oosterweelverbinding. Voor- en tegenstanders van de Lange Wapper zetten zich schrap. 'De twee kampen hebben zo hoog ingezet dat ze hemel en aarde zullen bewegen om de nederlaag af te wenden', schrijft Jeroen Verelst.

Er woedt een zenuwoorlog over de Antwerpse Oosterweelverbinding. En alleen de nieuwe Vlaamse regering kan het dossier ontzenuwen. De Lange Wapperbrug is de inzet geworden van een steeds bitser wordend steekspel. De twee kampen hebben zo hoog ingezet dat ze hemel en aarde zullen bewegen om de nederlaag af te wenden.

Vandaag wordt een zoveelste nieuw hoofdstuk geschreven in de schier eindeloze saga. Het Antwerpse stadsbestuur krijgt de resultaten van de studie die het bestelde naar het nieuwe, vierde alternatief voor de Oosterweelverbinding. Dat werd naar voren geschoven in de studie die het gerenommeerde Britse bureau ARUP uitvoerde in opdracht van de Vlaamse regering. Het ontbrak de Britse bollebozen toen aan tijd om hun eigen plan voldoende uit te werken, tijd die ze wel kregen vanuit Antwerpen. Als het extra studiewerk vandaag aantoont dat ook het vierde tracé technisch haalbaar en betaalbaar is, ziet het er niet goed uit voor de Lange Wapper.

Het vierde tracé borduurt voort op de tegenargumenten van de actiegroepen StRaten-generaal en Ademloos, en verwijst de Lange Wapper resoluut naar de prullenmand. Het omstreden viaduct maakt plaats voor een lange tunnel die rechtstreeks van op Linkeroever aansluit op de Antwerpse ring te hoogte van Ekeren. Een radicale breuk met de plannen die al sinds de eeuwwisseling op tafel liggen.

Nog voor de resultaten bekend zijn, zaait de studie paniek in het Lange Wapperkamp. Bouwheer Noriant, een concern van acht van de grootste en machtigste bouwgroepen van het land, ging maandag na een jarenlange zwijgplicht in de tegenaanval: de studie is partijdig en wegens de strakke deadline per definitie onvolledig haastwerk. Niet getreurd, Noriant onderwierp het vierde Oosterweeltracé zelf aan een grondig vergelijkend onderzoek. De conclusie luidde dat het langs alle kanten rammelt en geen partij is voor het BAM-tracé met de Lange Wapper. Niet bepaald een verrassing, erg doorzichtig getimed ook. De nauwelijks verholen dreiging met forse schadeclaims verraadde bovendien wanhoop.

Maar hoe zouden we zelf zijn als we al tientallen miljoenen euro's in de voorbereiding van de Oosterweelverbinding zouden hadden gepompt?

Ook bij de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) zijn er tekenen van paniek. Ze pakte gisteren in De Standaard nog maar eens uit met een open brief waarin allerlei prominenten zich uitspreken voor de Lange Wapper: VOKA-topman Philippe Muyters, Umicore-CEO en eigenaar van De Standaard Thomas Leysen, vertegenwoordiger van de havenbedrijven Roger Roels, VBO-aanvoerder Rudi Thomaes... Net daar knelt het schoentje. Karel Vinck werd door minister-president Kris Peeters himself aangezocht om het maatschappelijk draagvlak voor de Oosterweelverbinding te vergroten. Na een jaar is hij nog altijd niet verder geraakt dan een select kringetje havenbaronnen, betonboeren en captains of industry. Daarmee versterkt hij alleen maar de perceptie dat de Lange Wapper over de koppen van de gewone Antwerpenaars heen is bedisseld.

Tegenstanders in regering
Nu zijn ze bij de BAM ook niet van gisteren. Ze presenteren een namenlijstje waarvoor zeker formateur Peeters lang niet ongevoelig is. Verschillende van de ondertekenaars spelen een rol in zijn paradepaardje Vlaanderen In Actie (VIA), hij heeft hen de komende vijf jaar nog nodig. De voorstanders van de Lange Wapper zetten dus druk op de ketel. Alleen, de tegenstanders werpen nog meer gewicht in de schaal. Een stuk of vijftienduizend bezwaarschriften, na uitzuivering pakweg vijftigduizend handtekeningen voor een referendum, dat kan tellen. Natuurlijk zijn niet al die ondertekenaars fervente tegenstanders van de Lange Wapper, maar hun gewicht neigt al meer naar een maatschappelijk draagvlak.

Maar de machtigste tegenstanders van de Wapper situeren zich in de Vlaamse regering-Peeters II. Sp.a heeft van de Oosterweelverbinding een strijd van Antwerpen versus Brussel gemaakt. De studie die vandaag klaar is, dient vooral om de Antwerpse burgemeester Patrick Janssens extra munitie te geven. N-VA heeft geen fundamentele bezwaren tegen de Lange Wapper, wél tegen de organisatie die erachter schuilt. Jan Peumans ontbond als fractieleider in het Vlaams Parlement al zijn duivels tegen de BAM. Als hij minister wordt op een departement waar hij ook maar íéts te zeggen heeft over de BAM, en daar heeft het alle schijn naar, zal hij geen seconde aarzelen om de vleugels van de volgens hem veel te eigengereide maatschappij te knippen. En wie gaat dan nog lobbyen voor de Lange Wapper, nu met Open Vld de grootste pleitbezorger uit de regering gewipt is?

Aan Peeters en co. om de zenuwoorlog te ontzenuwen. Alle pleidooien voor sereniteit ten spijt is het een illusie om te denken dat die knoop puur op basis van inhoud doorgehakt kan worden. Het debat is niet sereen en zal dat ook nooit meer worden. In een paar maanden tijd zijn de Oosterweelkaarten helemaal door elkaar geschud en zijn de machtsverhoudingen compleet hertekend. De grenzen tussen aanval en verdediging zijn vervaagd, het alternatieve tracé is goed op weg om het 'mainstreamtracé' te worden. De weg van de minste weerstand lijkt door een tunnel te lopen, niet langer over een brug.
08/07/09 09u29
De Morgen 08-07-09