Een land zonder files: zo kan het

Geen subsidies meer voor dieselwagens, tol heffen voor snelwegen en de woon-werktoelages afschaffen. Dat zijn slechts drie van de acht ingrijpende oplossingen die de denktank Metaforum van de KU Leuven presenteert om het Belgische verkeerslandschap filevrij te
maken. Acht wetenschappers, van ingenieurs tot artsen, werkten een jaar lang aan een visietekst.

1 Voer flexibel rekeningrijden in
 

Oplossing voor snelwegen die ’s avonds en ’s morgens vol staan, maar leeg voor de rest van de dag
Half negen ’s morgens, iedereen haast zich naar het werk. Of probeert tenminste. Bij Wetteren, Vilvoorde en de Kennedytunnel zit het verkeer muurvast. Een uur later zijn de snelwegen vrij toegankelijk. Daar ergeren de Leuvense wetenschappers zich aan. “Op termijn stappen we beter over naar een belasting per kilometer op basis van waar en wanneer er wordt gereden”, stellen ze. Dit moet werknemers en werkgevers aanmoedigen om flexibelere werkuren in te stellen. Op die manier wordt het verkeer over de dag uitgespreid. Co-auteur en mobiliteitsexpert Chris Tampère: “Bedrijven moeten gedwongen variabele werkuren mogelijk maken. Ook zullen winkels hun openingsuren moeten verlengen.”

2 Hef tol en zorg voor betere regionale wegen

Oplossing voor buurtbewoners die snelwegen regionaal gebruiken
Een inwoner van Rotselaar kan via een steenweg of de snelweg naar Leuven. De laatste optie is ook de snelste, maar zorgt er wel voor dat de snelweg vol staat met lokaal verkeer. De onderzoekers stellen voor om tol te heffen op verbindingswegen naar snelwegen, zodat autogebruikers zullen kiezen voor de gratis regionale steenweg. “Als ze dan toch de snelweg oprijden, krijgen ze de rekening gepresenteerd”, zegt Tampère. De inkomsten door de tol zouden gebruikt kunnen worden om bestaande belastingen te verlagen. Tampère: “Als dat goed gebeurt, is het geen antisociale maatregel.” Ook zouden regionale wegen onderling moeten worden verbonden, zodat een netwerk van kleinere straten ontstaat als alternatief voor snelwegen.

3 Stel parkings van bedrijven open

Oplossing voor vol geparkeerde straten in de stad
Twintig procent van alle stadsverkeer zoekt een parkeerplaats. Het veroorzaakt vertraging, vervuiling en is onveilig voor voetgangers. “Inwoners moeten hun bewonerskaart kunnen inruilen voor een parkeerplaats in een garage”, legt Tampère uit. “Zo staan er minder auto’s langs de straat en is er meer ruimte voor bijvoorbeeld terrassen.” Om dit mogelijk te maken moeten gemeentebesturen plaatsen opkopen bij de grote parkeergarages. Een andere ergernis is een tekort aan ruimte, terwijl er tientallen lege plekken zijn op een afgesloten bedrijvenparking. Tampère: “Een belasting op parkeerplaatsen kan bedrijven ertoe aanzetten om hun terrein ’s avonds open te stellen. Zo kunnen ze dat geld terugverdienen.”

4 Schaf woonwerksubsidie af

Oplossing voor zeer lange pendelverplaatsingen
Wonen in Gent en werken in Brussel. Volgens wetenschappers kosten zulke pendelafstanden enorm veel en veroorzaakt het onnodige vertraging op de weg. Het afschaffen van een vergoeding voor woon-werkverkeer zou dit tegengaan. “Het moedigt mensen aan om bijvoorbeeld in Gent een job te zoeken. Het kan evenwel ook een stimulans zijn voor bedrijven om vestigingen in de regio op te zetten”, verklaart onderzoeksleider en econoom Stef Proost. “Het zal ervoor zorgen dat meer mensen in de stad gaan wonen. Daar worden huizen dan duurder, waardoor de overheid het woningaanbod moet vergroten.”
 

5 Stop subsidies voor dieselwagens

Oplossing voor te veel dieselwagens die te veel fijn stof uitstoten
Fijn stof verkort het leven van de gemiddelde Belg met één jaar en wordt mede veroorzaakt door de vele dieselauto’s. Stef Proost: “Diesel wordt het meest verkocht, maar presteert ecologisch gezien niet beter dan benzinewagens. Ik vraag me af waar de overheid mee bezig is als het zulke voertuigen flink subsidieert.” Eén gemiddelde dieselrijder, ongeveer 15.000 kilometer per jaar, kost de overheid 750 euro aan niet ontvangen accijnzen. “Een enorme kostprijs voor een overheid die budgettaire problemen heeft. En dat terwijl het milieu er amper mee geholpen is en het verkeer vaststaat.” Proost bepleit dan ook een terugkeer van een extra voertuigbelasting voor dieselwagens, ongeveer 100 euro, en voor een nog hogere taks voor oudere dieselauto’s.

6 Investeer in op- en afritten

Oplossing voor monsterfiles door splitsingen van snelwegen
De ergste files op onze wegen worden veroorzaakt door splitsingen van snelwegen. Bijvoorbeeld de E313 bij Ranst, waar drie rijbanen zich opdelen in twee voor de E313 en één voor de E34. “Het verkeer richting de E34 is evenwel groter dan een derde, waardoor die ene rijstrook niet volstaat”, zo meldt het rapport. “Splitsingen in ons wegennet zijn vaak vormgegeven als uitvoegstroken en niet als doorgaande rijbanen. Grote hoeveelheden verkeer moeten dus een of twee rijstroken opschuiven, wat vaak de bron is van files.” Een extra rijbaan of nieuwe belijning en bebording kan honderden file-uren per spits besparen.

7 Installeer intelligente verkeerslichten

Oplossing voor slecht afgestelde verkeerslichten die vele uren vertraging veroorzaken
De wachttijd bij een rood licht dient om botsingen te voorkomen, maar zorgt tegelijkertijd voor files. Ook als een licht vijf seconden te lang op groen staat, veroorzaakt dat tientallen kilometers vertraging, zo meldt het rapport. Nieuwe detectietechnologie kan bepalen op welk punt een groen licht het beste kan worden afgebroken. “Het kost 10.000 euro om daar een kruispunt mee uit te rusten. Dat is een peulschil ten opzichte van andere infrastructurele werken”, meent Tampère.

8 Geef ambtenaren en niet politici de leiding

Oplossing voor politici die vooral naar stemmenwinst kijken
De wetenschappers benadrukken dat alle maatregelen direct uitvoerbaar zijn. Dat ze nog niet zijn getroffen ligt aan “een gebrek aan politieke moed om in een situatie waarin de individuele gevolgen nog niet zichtbaar zijn de alternatieven uit te leggen en de knoop door te hakken”. Tampère: “Ik ben al bij het kabinet langsgeweest en heb met het Vlaams Verkeerscentrum gesproken. Ze spreken me nooit tegen, maar doen er niets mee.” Volgens hem moeten niet politici, maar ambtenaren de leiding krijgen. “Het is een toenemend probleem dat politici naar stemmenwinst kijken, terwijl problemen op lange termijn moeten worden opgelost. Laat ambtenaren dus het beleid uitzetten.”

DOOR REMY AMKREUTZ
De Morgen 25-03-2011