De Vlaamse regering staat voor een belangrijke saneringsoperatie. Daarbij moet niet het aanhouden van het jaarlijkse begrotingsevenwicht primeren. Met het oog op de lange termijn blijven investeringen, zoals in sociaal beleid, belangrijk, vindt SANDRA ROSVELDS.

Sociaal beleid
Maar waarin moet de Vlaamse regering dan investeren? Moet ze zelf (bijkomende) investeringen doen of het investeringsbeleid in de bedrijven nog meer ondersteunen? Dat laatste denkspoor lijkt ons niet het goede, omdat het investeren in onderzoek (ook aan de universiteiten) en innovatie nu te weinig zichtbare resultaten oplevert. Wij zouden liever zien dat de Vlaamse overheid meer investeert in haar sociaal beleid, omdat daar de (economische) return on investment veel directer is. De komende jaren moet worden geïnvesteerd in de bouw van nieuwe scholen, kinderdagverblijven, sociale woningen en bijkomende rusthuizen. Zowel de vergroening als de vergrijzing van de bevolking noopt ons daartoe. Voorts pleiten we ervoor dat de Vlaamse overheid haar investeringen maximaal toespitst op de verduurzaming van onze economie, via investeringen in windenergie en andere vormen van hernieuwbare energie, in alternatieve en milieuvriendelijke mobiliteit. Een actief investeringsbeleid neemt de nood aan besparingen elders niet weg. Daarbij echte keuzes maken, vergt moed, maar is niet makkelijk. In de twee grootste beleidsdomeinen – onderwijs en welzijn – zien we stijgende noden en weinig besparingspotentieel.
Besparingen binnen De Lijn lijken vandaag een makkelijk doelwit, maar De Lijn heeft al een zware besparing achter de rug. Er is niet veel marge meer om te besparen zonder in de dienstverlening en het aanbod te snijden.

Nieuwe inkomsten
Op Vlaams niveau wordt alleen gepraat over besparingen en niet over nieuwe inkomsten.
Toch kan de Vlaamse overheid ook fiscale instrumenten inzetten om het begrotingstekort weg te werken. Onlangs werd de Belasting op Inverkeerstelling (BIV) al aangepast en binnenkort komt ook de jaarlijkse verkeersbelasting aan bod. We betreuren dat dat niet tot meerinkomsten zou mogen leiden. De Vlaamse overheid is ook bevoegd voor de schenkings- en erfenisrechten. Er heerst vandaag een onrechtvaardige discrepantie tussen de tarieven bij schenking (3 procent aan familieleden in rechte lijn bijvoorbeeld) en bij erfenis (7 procent). Wij pleiten voor een grotere afstemming tussen die tarieven. Een tweede voorstel is om de verschillen in tarieven tussen erfgenamen in rechte lijn en erfgenamen in zijdelingse lijn te verkleinen. Ook moeten er meer belastingschalen komen om meer te kunnen differentiëren. We pleiten er ook voor om de bestaande fiscale uitgaven grondig te herbekijken en het systeem van het kadastraal inkomen (KI) te veranderen. Doordat er geen aanpassing meer is doorgevoerd sinds 1975, stemt de huidige situatie nog amper overeen met de realiteit. Daardoor betalen grote groepen in de bevolking een te hoog KI. Het ACW vraagt de Vlaamse regering te zoeken naar een nieuw, eenvoudiger en rechtvaardiger systeem. Ook dat kan nieuwe inkomsten genereren.

Flexibiliteit

Deze nieuwe debatten staan niet in het Vlaamse regeerakkoord. Maar de veranderde economische context vergt nieuwe maatregelen. Het regeerakkoord is geen bijbel, maar een werkinstrument voor het goed functioneren van een regering. Net zo goed moet de regering de flexibiliteit hebben nieuwe beleidsmaatregelen on hold te zetten. Zo lijkt de uitbouw van een eigen Vlaams sociaal beleid met een eigen kindpremie bovenop de wettelijke – Vlaamse – kinderbijslag, of de uitbouw van een derde VRT-kanaal of de aanleg van de Oosterweeltunnel ons nu geen prioriteit.

SANDRA ROSVELDS
geknipt uit De Standaard 08-02-2012 pag. 22

Deze bijdrage verschijnt op 15 februari integraal in ‘De gids op maatschappelijk gebied’, het opinieblad van het ACW.