Hier ontsnapt u in Gent en Antwerpen aan het fijn stof

Fijn stof is overal, maar je kan er soms aan ontsnappen

 

In navolging van het AIRbezen-project in Antwerpen heeft de Universiteit Antwerpen nu ook het fijn stof in Gent in kaart gebracht. Daarvoor werd de hulp ingeroepen van de bewoners. Die verzamelden 265 klimopstalen, die vervolgens werden onderzocht door de UAntwerpen. De luchtvervuiling is vergelijkbaar in beide steden. Maar het goede nieuws is dat u eraan kan ontsnappen. "In de Blaarmeersen bijvoorbeeld is er merkelijk minder stof."

Fijn stof is er overal in Vlaanderen. "Er is een basiscomponent waar je moeilijk aan kan ontsnappen, onder andere door vervuiling vanuit het buitenland", legt Roeland Samson, projectleider en professor aan de faculteit bio-ingenieurswetenschappen, uit. "Vlakbij steden is de vervuiling groter, en in straten en wegen komt er nog een extra component bij. Het is die verkeersgerelateerde vervuiling die we onderzocht hebben."

Dat gebeurde vorig jaar al in Antwerpen met het AIRbezen-project, waarbij aardbeienplantjes verdeeld werden onder de bevolking. In Gent werd dit jaar een oproep gelanceerd om klimopstalen binnen te brengen in de Vooruit, partner van het project. "Deze keer hadden we dus iets minder controle over waar en hoe de blaadjes geplukt werden", zegt Samson. "Voor een juiste staalname moeten ze bijvoorbeeld allemaal op 1,50 meter hoogte geplukt worden. Maar ondanks die onzekerheid is er zodanig veel respons gekomen dat de resultaten een heel goed beeld geven van wat er gaande is."

Volgens de professor gaat het om een zeer betrouwbare analyse. "De blaadjes verzamelen fijn stof over een langere periode; je krijgt dus geen momentopname. Dit zijn echt wel zinvolle, betrouwbare resultaten."

Conclusies

Zowel het Antwerpse als het Gentse onderzoek wijzen uit dat de vervuiling snel afneemt naarmate men zich verder van verkeerswegen bevindt. "Elke meter maakt een verschil", zegt Samson. "Woon je bijvoorbeeld in de stad en heb je een tuin, dan vind je daar al veel minder fijn stof. Aan de Gentse binnenring hebben we hoge waarden gemeten, maar in de achtertuinen van de woningen naast de ring kunnen de waarden vier keer lager zijn. De vervuiling blijft grotendeels gevangen in de straat. Dat is nadelig als je je op straat bevindt, maar als je daar woont betekent het dus dat je in je achtertuin een betere luchtkwaliteit kan verwachten."

Een eerder onderzoek heeft uitgewezen dat de vervuiling sterk afneemt met de hoogte. "Kan je aan de achterzijde van je huis dus een verhoogd terras aanleggen, dan ben je nog beter af", klinkt het.

Andere oases van propere lucht zijn stadsparken en natuurdomeinen. "Als je een stadspark ingaat, merk je meteen dat de concentratie fijn stof daalt omdat de verkeersbron weg is. Ga je in het midden van het Citadelpark in Gent wandelen, dan heb je daar bijvoorbeeld gemakkelijk maar een derde van de blootstelling die je op straat hebt. Van het moment dat je een paar honderden meters van de straat weggaat, gaat dat enorm naar beneden."

J
Joggen in natuurreservaat Bourgoyen-Ossemeersen in Gent. Ook aan de Blaarmeersen en de Watersportbaan is de luchtkwaliteit merkelijk beter. foto Jonas Lampens / Tim Dirven


Positief voor de luchtkwaliteit zijn omwallingen, zoals de aarden wallen aan het natuurgebied Bourgoyen-Ossemeersen. "Die zijn niet alleen geluidswerend, maar houden ook het fijn stof tegen. Net als bomen en huizen", aldus Samson.

Gent

©UAntwerpen

Bovenstaande kaart brengt de metingen in Gent in kaart. Uit het kaartje blijkt duidelijk dat de luchtkwaliteit in het westen van Gent een pak beter is. Wilt u tijdens het joggen ontsnappen aan het fijn stof, dan kan u dus naar de Blaarmeersen, het natuurreservaat Bourgoyen-Ossemeersen of de Watersportbaan trekken.

In het centrum van de stad zijn de properste gebieden te vinden in parken, zoals het Citadelpark, maar ook in andere groene zones en plaatsen die zich verder van de openbare weg bevinden.

De R40 is vooral vervuilend bij de R4 en de aansluiting met de E17. Aan de ring werden grote tegenstrijdigheden vastgesteld. "Ter hoogte van de ringvaart liggen de rijstroken minder dicht bij elkaar en zijn er weinig andere activiteiten die tot vervuiling bijdragen", zegt Samson. "Eenzelfde open gebied is er aan de Kennedylaan, maar door de havenactiviteit en het intensieve vrachtverkeer zien we hier geen vergelijkbaar effect."

Antwerpen

©UAntwerpen

Net als Gent heeft de stad Antwerpen vervuilde en propere plekken. Verschillend is dat in Antwerpen geen duidelijke grotere gebieden aan te duiden zijn die meer of minder vervuild zijn dan andere. Volgens de UAntwerpen komt dat doordat het verkeer verspreid over het hele grondgebied voorkomt.


In Antwerpen bent u het best af bovenop het dak van de Craeybeckxtunnel, waar bijvoorbeeld het Ringlandfestival plaatsvindt. foto Jonas Lampens / Tim Dirven

De laagste waarden werden gemeten in bredere, open straten met weinig verkeer en op plekken die zich verder van de openbare weg bevinden. Dankzij de hogere locatie is dat bijvoorbeeld het geval op de campus van de UAntwerpen bovenop het dak van de Craeybeckxtunnel.

En wat nu?

Volgens professor Samson zijn de resultaten een belangrijk gegeven om te bekijken in het kader van toekomstige stadsprojecten. "Je kan veel locaties vinden waar de luchtkwaliteit beter is", zegt hij. "Men zou hier rekening mee moeten houden bij de inrichting van steden, om bijvoorbeeld rusthuizen op een veilige plaats te localiseren. Het probleem is natuurlijk dat Vlaanderen zo dicht bevolkt is dat het moeilijk wordt om nog veilige locaties te vinden waar voldoende plaats is."
 

De kans is niet gering dat het project in de toekomst nog wordt uitgebreid naar andere steden. "Er is zodanig veel interesse dat we bijna niet anders kunnen dan er op een of andere manier mee verder te gaan. Hoe? Dat moeten we nog bekijken."

©PHOTO NEWS

Jill Casters
De Morgen 01-10-2015
http://www.demorgen.be/wetenschap/hier-ontsnapt-u-in-gent-en-antwerpen-aan-het-fijn-stof-a2474876/

 

"Verkeersgerelateerd fijn stof komt in heel Antwerpen voor"

Wie binnen de Antwerpse Ring woont, wordt niet meer of minder blootgesteld aan verkeersgerelateerd fijn stof dan wie uit de districten buiten de ring komt. Dat blijkt uit het AIRbezen-project, waarbij aardbeiplantblaadjes uit de hele stad werden geanalyseerd.

 

De gemiddeld waargenomen waarden in Antwerpen bedragen wel ongeveer zesmaal de gemiddelde achtergrondwaarde. De wetenschappers raden aan dat de verkeersgerelateerde vervuiling wordt teruggedrongen.

Half maart verdeelde de UAntwerpen 1.063 aardbeiplantjes bij Antwerpenaars uit de hele stad. De plantjes stonden enkele weken op de vensterbank, waarna onderzoeker Roeland Samson en doctoraatsonderzoeker Jelle Hofman de blootstelling aan fijn stof konden meten.

Vooreerst concludeerden de onderzoekers dat het fijnstofniveau afneemt als het plantje hoger staat. Daarom werden plantjes tussen drie en zes meter hoogte als uitgangspunt genomen. Plantjes in de buurt van spoorwegen werden eveneens uitgesloten, omdat trams en treinen in de resultaten ook metaaldeeltjes afgeven, net het signaal voor fijn stof. Uiteindelijk bleven 388 plantjes over.

Lokale factoren
De algemene conclusie is eenduidig. "Over het hele grondgebied van de stad zien we de grote variatie in hoge en lage waarden. Het zijn de lokale factoren die voor grote verschillen zorgen", zegt hoogleraar Roeland Samson. De laagste waarden, overeenkomstig stedelijke achtergrondwaarden, werden waargenomen in veeleer brede, open straten met weinig verkeer of op plaatsen waar verkeer verderaf was.

De gemiddelde waargenomen waarden voor het volledige grondgebied bedroegen volgens de onderzoekers ongeveer zesmaal de achtergrondwaarde van 10 micro-ampere. Op sommige plaatsen waren er echter pieken die 20 tot 40 keer hoger waren, al was daar het spoorverkeer of werken in de buurt de oorzaak van de hogere waarden. De onderzoekers zagen wel dat de waarden "duidelijk" op lagere niveaus terugvallen, wanneer van verkeersassen wordt weggegaan.

Actie is nodig
Een verdere conclusie is dat er gemiddeld minder fijn stof in de tuin is dan aan de straatkant, al kan een drukke weg dat effect tenietdoen. Samson raadt inwoners overigens aan zo hoog mogelijk te slapen en te ventileren, het best aan de tuinkant.

Omdat fijn stof ongezond is, moeten de resultaten volgens Samson tot actie leiden, zowel door het individu als de overheid: "Je kan mogelijk zelf je wagenverbruik verminderen, overstappen op een hybridewagen of niet stoken met brandhout. Samen met je buurt kan je je stad aanspreken en ijveren voor verkeersluwe straten. De overheid kan dieselwagens ontmoedigen en de stadsplanners kunnen proberen bredere straten in te plannen."

Volgens hem is er ook vanuit andere steden zoals Gent, maar ook uit het buitenland (Amsterdam) interesse om soortgelijke projecten op te zetten. Ook voor de inplanting van andere fijnstofmeetstations door verschillende overheden kunnen de resultaten van AIRbezen-onderzoek interessant zijn. Het project paste binnen het project StadsLab 2050, een stedelijk labo dat de omslag naar een duurzame stad wil helpen verwezenlijken.

Bron: Belga
De Morgen 23-06-2015
http://www.demorgen.be/binnenland/-verkeersgerelateerd-fijn-stof-komt-in-heel-antwerpen-voor-a1926884/

Tags: