'Weggebruiker, nu is het aan u'

kade rechteroever

Jaqcueline Galant riep burgers op om zelf met voorstellen te komen om het aantal verkeersdoden terug te dringen.

Experts verbolgen over oproep Galant

Adviezen om verkeersveiligheid te verhogen “al lang beschikbaar”

“Een blamage voor de studies en onderzoeken”, noemen experts de noodkreet richting burgers van minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR). “Het ontbreekt haar gewoon aan moed.” Ze liggen zomaar op tafel, zeggen de experts. “Plannen en voorstellen waarvan we wéten dat ze een impact zullen hebben”, zegt mobiliteitsexpert Kris Peeters. Maar die worden niet in de praktijk gebracht.

“Omdat daar radicale keuzes voor nodig zijn”, beaamt Willy Miermans, docent verkeerskunde aan de UHasselt. “En in België ontbreekt het daarvoor aan politieke moed.” De experts wijzen op de vele mogelijkheden.

“Een federaal minister kan de snelheid van gevaarlijke bestelwagens op autosnelwegen verlagen, betere vangrails op snelwegen zetten, risicovolle op- en afritten langer maken, ...”, zegt Johan De Mol, verkeersexpert van de UGent.
 

Frankrijk als voorbeeld 

En dat is dan nog zonder de gewesten gerekend. Zo kan Vlaanderen nog meer inzetten op trajectcontroles en eindelijk het rijbewijs met punten invoeren. Dat valt weliswaar buiten de bevoegdheid van federaal minister Galant. “En toch moet ze als minister niet met de handen in de lucht staan. Ze moet die handen gebruiken om de verkeersveiligheid aan te pakken.”

Dat een overheid kán wegen op de verkeersveiligheid, heeft Frankrijk al bewezen. “In tien jaar tijd is dat land compleet veranderd op het vlak van verkeersveiligheid. Vroeger werd je nog langs links en rechts voorbijgestoken door scheurende Peugeots. Nu kun je geen honderd meter meer rijden zonder een flitscamera tegen te komen”, volgens De Mol.

Galant zelf heeft weinig zin in een welles-nietesdiscussie. “Ik heb na één dag wel al veel positieve reacties van burgers gekregen. De kritiek op mijn oproep stoort me niet. Ik wil enkel het debat op gang brengen door de burgers te betrekken.” Gisteren hadden al meer dan 2500 burgers een idee opgestuurd naar de minister via de website sgvv2015.be.

(wba)
Gazet van Antwerpen 21-10-2015 pag. 8


Over naar de burger

Minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR) roept onze hulp in. De minister vraagt mondige burgers op om bij de komende Staten-Generaal voor de Verkeersveiligheid zelf voorstellen in te dienen die van de openbare weg een veiliger plek kunnen maken.

Dat is een uitstekend plan. Het is een noodzakelijke stap. Nu al is duidelijk dat het gevoerde beleid niet zal volstaan om de beloofde halvering van het aantal dodelijke verkeersslachtoffers tegen 2020 mogelijk te maken. Dat ze openlijk erkent dat 'het beleid' faalt, maakt Galant kwetsbaar, maar is tegelijk een ongewoon gebaar van politieke moed.

Voer een gesprek met een verstandig politicus en hij zal erkennen dat zijn macht beperkt en verspreid is geraakt. Toch zullen velen de schijn van de macht proberen op te houden met onhaalbare beloftes en claims - wat vaak de kloof met burgers uitdiept. Galant erkent niet alleen haar onmacht, ze handelt er ook consequent naar.

Dat ze voor het verkeersveiligheidsbeleid de hulp inroept van niet-verkozen maar geëngageerde burgers is zo dwaas nog niet. Over het doel moet niet worden getwist: over alle ideologische grenzen heen bestaat een ruime consensus dat minder doden in het verkeer erg wenselijk zijn. Toch volstaat de kennis van experts en administratie niet om dat doel ook werkelijk dichterbij te brengen.
Kunnen 'gewone burgers' dan wel wat deskundigen niet vermogen. Waarom niet? Juist op het vlak van verkeersveiligheid hebben burgerbewegingen, klein en groot, heel wat expertise opgebouwd. Je zou zelfs kunnen beweren dat het eerste echte lokale verkeersveiligheidsbeleid vanuit de wijkcomités komt, met hun talloze graag traag- en andere bloembak-acties. Er is niets mis mee om die expertise nu ook rechtstreeks aan te boren.

Nieuwe burgerbewegingen - de namen Ringland en stRaten-generaal moeten nu vallen - zijn de geitenwollen sokken al lang ontgroeid. Het zijn organisaties van professionals die hun vaardigheden en ervaring bijeenleggen om out of the box alternatieve beleidsopties aan te bieden.

Die tendens naar doe-het-zelfbeleid groeit. Dat de overheid nu ook de actieve hulp inroept van burgers, in plaats van hen passief aan hun lot over te laten, is een goede zaak. Deze deliberatieve inbreng zal beter en beter gedragen beleid opleveren.

Eén randbemerking. Inspraak kan enkel werken als de minister woord houdt en de burgervoorstellen honoreert en desgevallend uitvoert. Als zou blijken dat dit enkel een zoveelste pr-ballonnetje is geweest, waarvan we nooit meer wat horen, laat dan de kritiek voor zoveel politiek bedrog genadeloos zijn. Laten we evenwel tot nader order zo naïef zijn om te geloven dat het minister Galant menens is.

BART EECKHOUT
De Morgen 21-10-2015 pag. 2

 

'Weggebruiker, nu is het aan u'

Zwak of net sterk? Minister Galant slaat in open brief mea culpa over hoog aantal verkeersdoden

Overal in België tref je langs de weg herdenkingstekens aan voor verkeersslachtoffers. De reacties op de open brief van federaal minister Jacqueline Galant zijn sterk verdeeld.

Een minister die in een brief toegeeft dat ze het niet langer alleen kan. Het is ongezien, maar Jacqueline Galant (MR) meent het. Alleen krijgt ze het aantal verkeersdoden niet meer naar beneden, de burgers moeten haar helpen. Hoe sterk is een minister die haar eigen zwakte erkent?

Elke maandagochtend zit Galant om acht uur samen met haar staf op haar kabinet. Ze begint er niet met een koffieklets over de kinderen, wel met een analyse van de dodelijke verkeersongevallen van het afgelopen weekend. Voor de MR-minister kwamen die statistieken de laatste weken erg dichtbij. In haar Henegouwse regio, rond Ath en Mons, vielen er uitzonderlijk veel jonge slachtoffers.
Langs de steenwegen zijn er daar enkele beruchte cafés en discotheken, waar jongeren zich laveloos drinken en dan toch nog achter het stuur kruipen.
Het waren die jonge verkeersdoden uit haar naaste omgeving die haar aan het denken zetten. Ze wou niet de zoveelste campagne door een reclamebureau laten opzetten, ze besliste zelf een brief te schrijven. De aanhef, "Weggebruikers, nu is het aan u", is niet minder dan een moreel appel.
In die brief, gisteren gepubliceerd in Le Soir en De Standaard, wijst ze op een paradox. Dagelijks ontvangt ze tientallen mails van klagende burgers. Die zagen over de boete omdat ze 3 kilometer per uur te snel reden of vragen zich af of de politie niets beters te doen heeft dan controles op sms'ende automobilisten. Diezelfde Belgen zijn wel gechoqueerd wanneer ze het nieuws zien over de weekenddoden, maar ze veranderen hun gedrag niet. Twee verkeersdoden per dag, het zijn er veel te veel, schrijft ze nog, maar ze weet niet hoe ze er nog meer aan kan doen. "De impact van de overheid heeft bijna zijn grenzen bereikt", besluit ze. "Ik ben een minister, geen tovenaar."

Draagvlak

De Franstalige liberale haalt er een studie van het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid (BIVV) bij, waaruit blijkt dat 90 procent van de ongevallen te wijten is aan een menselijke fout. Van overdreven snelheid tot onoplettendheid of alcoholgebruik, het zijn de bestuurders die er zich aan bezondigen. "En daarom wil ik u erbij betrekken", gaat ze verder. "Zonder uw steun lukt het niet om een draagvlak te creëren voor moeilijke maatregelen."
De oproep die ze lanceert, is dubbel. In een staten-generaal in december mogen alle burgers voorstellen doen opdat het aantal verkeersdoden voort zou dalen.
Elkeen mag zich voor die vergadering aanmelden op een speciale website (www.sgvv2015.be). Al die ideeën moeten dan wetten worden waar mensen wel het nut van inzien en die dus wél nageleefd worden. Ontloopt Galant met deze brief haar eigen verantwoordelijkheid of neemt ze een volgende stap in de participatieve democratie?
Mobiliteitsdeskundige Kris Peeters vindt haar hulpkreet een blamage voor alle academici die dit vakdomein bevolken. Hij wijst op de vele voorstellen - zoals een verdere verbanning van de auto - die de regeringen al jaren naast zich neerleggen.
"De minister zoekt gewoon maatregelen voor verkeersveiligheid waar ze zelf niet minder populair door wordt", meent Peeters. "Dit is de parade van de paraplu's. Haar oproep moet een gebrek aan politieke moed maskeren."
Galant heeft geen problemen met die aanval. "Het is goed dat er debat is", klinkt het kalm op haar kabinet. "Wij willen elke burger met een mening de hand reiken."

Uniek

Want wat ze doet en schrijft, is best uniek. Het is de eerste keer dat een politicus van dit niveau zich zo kwetsbaar opstelt. "Dat is niet problematisch, maar net positief", meent Wouter Van Dooren, die aan de Universiteit Antwerpen burgerbewegingen volgt. "Politici geven hun eigen machteloosheid veel te weinig toe. Ze wekken de indruk dat ze alles onder controle hebben. Dat maakt de desillusie bij de burger des te groter wanneer ze falen."
Gelijkaardige initiatieven hadden tot nog toe een kleiner kaliber. Zo was er het burgerkabinet van cultuurminister Sven Gatz (Open Vld), dat 120 burgers in debat liet gaan over hoe meer mensen aan cultuur kunnen participeren in Vlaanderen. Of er zijn de plannen van socialist Peter Vanvelthoven voor een gelote Senaat en de gespreksavonden die sp.a organiseert met niet-leden van allerlei slag.
Meer lokaal mocht in het district Antwerpen de bevolking meebeslissen over 10 procent van het budget. Over de grens gebeurt er nog veel meer: Nederland is in dezen nog steeds het gidsland. Om een voorbeeld te geven: Utrecht, de vierde stad van Nederland, loot 150 burgers om mee te praten over duurzame energie.
De politieke professionals haken met die debatten in op de burgerbewegingen die buiten de stolp van de Wetstraat groeiden. Er was de G1000 van schrijver David Van Reybrouck, de 'burgertop' die lang in het brandpunt van de belangstelling stond. Meer recent lokte Hart boven Hard op een druilerige dag 20.000 mensen naar Brussel. En in Antwerpen, alweer Antwerpen, is er Ringland, het burgercollectief dat ijvert voor de overkapping van de ring. Hoezeer ze het ook heeft geprobeerd, Ringland blijkt een collectief dat de Vlaamse regering niet meer kan negeren.

Diplomademocratie

Van Reybrouck, een van de 'aanstokers' van de burgerdemocratie in ons land, is opvallend enthousiast over Galants brief, omdat ze toont wat een modern leider moet zijn. "Niet iemand die knopen doorhakt", meent hij, "maar wel iemand die processen initieert." Toch blijven er twee (rand)bemerkingen. Op de website voor de staten-generaal moeten alle deelnemers zichzelf aanmelden en ze moeten ook meteen opgeven over welk thema ze willen discussiëren: de wegcode, de pakkans, de veelplegers, technologie of diepteonderzoek rond ongevallen.
Galant doet dat om de discussie binnen haar bevoegdheid te houden, Vlaanderen heeft steeds meer te zeggen over mobiliteit. Die begrenzing maakt echter ook dat ze potentiële geïnteresseerden kan afschrikken. Mensen met een gefundeerde mening, maar minder vertrouwdheid met het politieke jargon.
"Het gevaar is dat je de diplomademocratie versterkt", zegt Van Reybrouck. "En dat je dus meer macht geeft aan wie diploma's, geld en contacten heeft. Dat wie mondig is, meer macht krijgt. Voor je het weet, zit je terug in de negentiende eeuw met het cijnskiesrecht." Loting kan dat euvel tegengaan. "Simpel gezegd: mijn moeder zou zich nooit opgeven, maar ze zou wel komen als ze gevraagd werd."

 

Geen hoogmis

Wezenlijk zal zijn hoe serieus Galant haar eigen staten-generaal neemt. Ze moet op voorhand duidelijk communiceren wat ze met alle aanbevelingen zal aanvangen en moet opletten dat ze niet in de oude politieke patronen vervalt. Ze mag alle aanbevelingen niet slechts noteren en er dan mee in de politieke controlekamer duiken. "Dit mag niet verworden tot een vergadering met veel te veel mensen die enkele ideeën op postits krabbelen", merkt de Antwerpse hoofddocent Van Dooren op. "Vaak weet de politiek nu nog niet goed wat ze met al die inspraak moet aanvangen."
Geen groots opgezette hoogmis dus, maar een opeenvolging van vergaderingen waarbij burgers huiswerk meekrijgen en zelf moeten delibereren over de haalbaarheid van hun ideeën. Of, zoals Van Reybrouck het samenvat: "Als je de band met de burger duurzaam wilt verkloten: zeg dan dat zijn stem telt, en doe er vervolgens niets mee."
Lees de open brief op de site van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid (www.sgvv2015.be), waar je ook je eigen voorstel kwijt kunt.
TINE PEETERS
De Morgen 21-10-2015 pag. 16

Tags: