Haast u, overheid, we ademen

kade rechteroever

 

Voor schonere lucht zijn we allemaal. Niemand vindt het een leuk idee dat kinderen in dampen van diesel, fijn stof en stikstofoxide ravotten op de speelplaats. Niemand vindt het normaal dat deze onzichtbare belagers van onze gezondheid ons leven verkorten. Gemiddeld met een jaar, stellen wetenschappers. Ze vergelijken slechte lucht inademen met tien sigaretten passief roken per dag. In Nederland worden twaalfduizend sterfgevallen per jaar gelinkt aan vervuilde lucht. Al in de baarmoeder kan luchtverontreiniging een meetbaar effect hebben op de ontwikkeling van de foetus.

 

Zo bekeken is het raar dat we het ons laten welgevallen. Als morgen iemand zou zeggen dat ons drinkwater vervuild is en tot een hoop gezondheidsproblemen zou leiden, zou het kot te klein zijn. Maar met de lucht zoals die is, zijn we opgegroeid en dan zal het wel meevallen zeker? Het is ook onmogelijk om vast te stellen welke hartproblemen en beroertes het gevolg zijn van luchtverontreiniging, en in welke mate. Daardoor lijkt het allemaal minder urgent.

De Europese Commissie heeft al in 2010 normen vastgelegd die we anno 2018 in Vlaanderen nog lang niet halen. En de Vlaamse regering is niet overdreven gehaast: pas in 2030 zouden we voor een goed deel in een gezonde omgeving moeten wonen, in 2050 helemaal.

Dat duurt veel te lang, vinden de Antwerpse belangengroepen Ademloos en StRaten-Generaal en de schrijver Jeroen Olyslaegers. Zij hebben een zaak aangespannen tegen de Vlaamse overheid, maar die zal door de gerechtelijke achterstand bij de Brusselse rechtbank pas van start kunnen gaan in juni 2019. De ironie is pijnlijk: zo lang moeten wachten in een zaak waarin juist wordt aangedrongen op spoed.

Olyslaegers schreef er een boze open brief over op Facebook met als aanhef “Beste mensen die graag ademen”. Zijn verontwaardiging is besmettelijk, maar ook vraag je je af of het wel zin heeft, zo’n rechtszaak. Volgens mensen uit de milieubeweging is dat zeker wel het geval: letterlijk in landen over heel de wereld eisen burgers en bewegingen in honderden rechtszaken van hun overheid en van bedrijven het recht op gezonde lucht. Dat zorgt voor een toenemende druk en de aanklachten leiden soms ook tot concrete overwinningen. Zoals de gerechtelijke uitspraak in Duitsland die aan steden de mogelijkheid geeft om diesels te verbieden.

Rechtszaken genereren ook media-aandacht en maken discussies los. Zoals bij ons: zijn onze overheden doortastend en ambitieus genoeg? Of is het onvermijdelijk dat het zijn tijd duurt, met ministers die altijd weer vanuit een defensieve, lichtjes verkrampte positie behoedzame stapjes nemen? Tenzij misschien rechters ze tot grotere spoed aanmanen.

Tags: