Hoe laat u ook vertrekt: files zijn niet meer te vermijden

kade rechteroever

Traditionele spitsuren breiden steeds verder uit 

De ochtend- of avondspits is niet meer te vermijden, ook niet door extra vroeg op te staan of ’s avonds wat langer te blijven werken.
 

“De files beginnen steeds vroeger en duren almaar langer, waardoor er nog amper filevrije uren zijn”, besluiten verkeersspecialisten op basis van de Filebarometer 2015.
 

Alweer een nieuw – triest – record voor wie dagelijks de baan op moet. Vorig jaar stond er gedurende 1200 uur – dat zijn vijftig volle dagen – meer dan 100 kilometer file op onze wegen. Dat blijkt uit de Filebarometer van Touring Mobilis. In 2014 was dat nog (slechts) 42 dagen. “De stijging begint onrustwekkende proporties aan te nemen”, zegt Touring- woordvoerder Danny Smagghe, die pleit voor forse investeringen in onder meer ons wegennet.
 

Opmerkelijk is dat die files zich ook almaar vaker tijdens de daluren laten voelen. “De traditionele spitsuren zijn fors aan het verbreden”, bevestigt VRT-verkeersanker Hajo Beeckman. “Het heeft tot gevolg dat mensen die traditioneel vroeg naar hun werk vertrekken om de files voor te zijn hun wekker intussen nog vroeger hebben moeten zetten. En dat bestuurders die pas na 9.30u naar hun werk in Antwerpen rijden toch ook in de file belanden. Op de E17- en de E313-autosnelweg richting Antwerpen duurt het nu al vaak tot 10 à 11u en soms zelfs 12 uur voor de files zijn opgelost.”
 


Vroegere avondspits 

Hetzelfde voor de avondspits.
 

Mensen die tegen 15u weer naar huis vertrekken om de avondfiles te vermijden, komen steeds vaker op overvolle wegen terecht, net als mensen die wat langer doorwerken. “Rond Brussel was het tot voor enkele jaren tussen 10 en 15u behoorlijk rustig rijden. Nu geldt dat nog maar tussen 11.30 en 13.30u.”
 

Het zet veel pendelaars ertoe aan toch maar met de trein naar het werk te gaan of een paar dagen per week van thuis uit te werken, meent Beeckman. “Een hele week lang nog vroeger opstaan om de files voor te blijven, is voor veel mensen niet haalbaar.”
 


Nieuwe structurele files 

Dat ons wegennet haast verzadigd is, bewijst ook het feit dat verkeersspecialisten het voorbije jaar nieuwe structurele files zagen ontstaan: plaatsen waar het vroeger vlot rijden was, maar nu haast alle dagen aanschuiven is.
 

“Dat is bijvoorbeeld het geval voor het Limburgse verkeersknooppunt Lummen, waar de E313 en E314 elkaar kruisen”, legt Hajo Beeckman uit. De kans is erg groot dat dit lijstje volgend jaar nog is aangegroeid. Zo vrezen specialisten bijvoorbeeld voor de E19-autosnelweg van Antwerpen naar het Nederlandse Breda, waar het totdusver nog redelijk vlot rijden was tijdens de spitsuren.

 

Treinstakingen 

De vijfde langste filedag vorig jaar – goed voor 419 kilometer aanschuiven – was het gevolg van een treinstaking die dag. “Vroeger was zo’n stakingsdag goed voor een rustige ochtendspits”, zegt Touring-woordvoerder Danny Smagghe. “Dat was vorig jaar veel minder het geval. Mensen zijn het beu om bij een treinstaking een dag vakantie te moeten nemen en proberen dan maar met de wagen op hun werk te geraken.”
 

Maar dat verloopt niet van een leien dakje, gelet op de forse filecijfers op de dagen dat er vorig jaar treinstakingen waren.


WERNER ROMMERS
Gazet van Antwerpen 06-01-2016 pag. 12

 

Zes toverformules tegen monsterfiles in België

 


1 Bouw rijstroken bij


Voor de automobilistenorganisatie VAB is de bouw van extra rijvakken niet altijd een oplossing. 'Op knelpunten zoals de Antwerpse of Brusselse ring kan je niet anders dan rijstroken bijbouwen', zegt woordvoerder Maarten Matienko. 'Door- gaand en lokaal verkeer moeten gescheiden worden omdat snelheidsverschillen en in- en uitvoegen voor het meeste gevaar op de weg zorgen. Maar tegelijk zit er een limiet aan de capaciteit van wegen. We kunnen niet blijven stroken bijleggen, want dan stijgt ook de geluidsoverlast.'
Mobiliteitsfilosoof Kris Peeters vindt de creatie van extra rijstroken een simplistische oplossing. 'Capaciteit die je bijbouwt, vult zichzelf snel op. Als je weet dat het verkeer op een weg vlotter loopt, rij je daarnaartoe en ontstaan opnieuw files.'

 

 

 

2 Verlaag de maximumsnelheid op autowegen


Peeters vindt de verlaging van de maximumsnelheid op autosnelwegen een beter alternatief. 'Voor veel automobilisten is het een fetisj om 120 km/u te rijden. Maar als de snelheid daalt, kan de capaciteit van de weg stijgen. Bij een gemiddelde snelheid van 80 km/u is de doorstroming ideaal: dan bestaat de perfecte balans tussen de veilige volgafstand tussen auto's en het aantal auto's op de weg.
'Als de maximumsnelheid verlaagt, verkleint de afstand tussen twee auto's en kunnen er meer auto's op de weg', denkt ook Maarten Matienko van VAB. 'Maar dat is geen structurele oplossing. We zitten nu al boven de grens van de capaciteit van onze wegen. Bij stakingen of slecht weer ontstaan daarom altijd problemen.'

 

3 Leg salariswagens aan banden


Voor Cathy Macharis, mobiliteitsexperte aan de VUB, zijn de salariswagens, de auto als verkapt loon, een van de hoofdredenen voor de reuzefiles in België. 'Vandaag heb je bij veel bedrijven geen keuze: je krijgt een bedrijfswagen en that's it. Wie zo'n auto met tankkaart heeft, zal niet snel voor het openbaar vervoer kiezen. Een mobiliteitsbudget kan een goed alternatief vormen voor het woon-werkverkeer. Dan kunnen werknemers een kleinere auto combineren met een abonnement op het openbaar vervoer of een bedrijfsfiets om naar het werk te komen'.
'Bovendien verplichten sommige bedrijven werknemers hun bedrijfswagen te gebruiken', hekelt Kris Peeters. 'Bijvoorbeeld door geen fietsvergoedingen te geven of het openbaar vervoer niet terug te betalen'.
Maar Danny Smagghe van Touring verdedigt de salariswagens. 'Bedrijfswagen maken deel uit van het economische leven. Ze leveren de staat veel verkeersbelastingen op. Het is onmogelijk hen af te schaffen. Werknemers moeten de keuze krijgen tussen een mobiliteitsbudget en een bedrijfswagen. Niet zoveel mensen zullen voor het mobiliteitsbudget kiezen. Je moet hen niet het mes op de keel zetten.'
'Een bedrijfswagen is niet alleen een vorm van loon, het is ook een compensatie voor de langere woon-werkverplaatsing bij bedrijven die volledig afhankelijk zijn van de auto', vindt Maarten Matienko.

 

4 Herorganiseer goederenvervoer


'20 procent van de vrachtwagens op Europese wegen rijdt leeg rond', zegt professor Macharis. 'Gemiddeld zit een vrachtwagen maar voor de helft vol. We moeten de goederen beter bundelen en verschuiven naar het spoor, het schip of de cargofiets in de stad.'
Volgens Kris Peeters kunnen bedrijven betere afspraken maken om gecombineerde ritten te organiseren. 'Als ik 's ochtends door mijn raam kijk, zie ik voortdurend bestelwagens van e-commercebedrijven de straat inrijden om één pakje af te leveren. Een dag nadien staan ze er weer omdat de bewoner niet thuis was. Dat is toch ontstellend?'

 

5 Voer kilometerheffing in


Vanaf april moeten vrachtwagens een kilometerheffing betalen. Maar Cathy Macharis is sceptisch over het systeem. 'Vrachtwagens moeten extra betalen, maar krijgen er niets voor terug omdat de andere auto's blijven rijden. Beter is een slimme kilometerheffing voor alle voertuigen die rekening houdt met het tijdstip en de locatie. Zo worden nachtelijke leveringen beloond en ritten in de spits niet. In het stadscentrum is de heffing duurder omdat auto's daar meer impact hebben op de gezondheid van de bewoners dan op een autostrade door het platteland.'
'We moeten het vrijetijdsverkeer uit de spits halen', vindt Danny Smagghe van Touring. 'Via rekeningrijden kunnen we spitsmijden belonen met lagere verkeersbelastingen.' Maar VAB waarschuwt. 'Uit onderzoek blijkt dat een op de twee werknemers in Brussel geen deftig alternatief heeft voor de auto. We moeten mensen niet laten betalen om te gaan werken. Bovendien zullen veel bedrijven die heffing uiteindelijk voor hun werknemers betalen.

 

6 Stimuleer openbaar vervoer en fiets


VAB pleit voor 'waardevol' openbaar vervoer met een hoge frequentie en comfort om de files tegen te gaan. 'Maar het openbaar vervoer kan je nooit zo organiseren dat het voor een aanvaardbare prijs kan concurreren met de auto. Een op de twee werknemers woont op 10 kilometer van zijn werk. De fiets is het meest concurrentiële vervoermiddel voor de auto.' Danny Smagghe van Touring pleit voor frequenter openbaar vervoer aan de rand van de steden als daar ook overstapparkings komen. 'Zolang mensen geen volwaardig alternatief hebben, blijven ze in hun auto zitten', klink het.
'In landelijke gebieden en voor wie in shiften werkt, is het openbaar vervoer niet praktisch', vindt Kris Peeters. 'Door de besparingen bij de NMBS en De Lijn is het aanbod verkleind. 40 procent van de verplaatsingen bedraagt minder dan 3 kilometer. Hoewel dat zeer fietsbaar is, neemt het overgrote deel van de mensen de auto. De helft van de Belgische bevolking gebruikt nooit het openbaar vervoer, zelfs niet om met de trein naar Brussel of de kust te reizen. Voor veel mensen is het een automatisme.'

 

Stand van zaken

 

WAT IS AL GEDAAN?


De Vlaamse regering zet volop in op fietsostrades om mensen te overtuigen met de fiets naar het werk te gaan. Het budget voor weginfrastructuur verhoogt met een derde, vooral dankzij de inkomsten voor de kilometerheffing voor vrachtwagens. In en rond Brussel wordt geïnvesteerd in overstapparkings, zodat pendelaars de auto aan de rand van de stad kunnen laten staan en overstappen op het openbaar vervoer.

 

WAT KOMT ER NOG AAN?


De werken voor de Antwerpse Oosterweelverbinding starten normaal in 2017. Op die manier wil de Vlaamse regering de ring rond Antwerpen sluiten. Daarnaast wordt op de Brusselse ring het doorgaande verkeer van het lokale verkeer gescheiden, wat ook tot minder files moet leiden. De ring rond Antwerpen en de ring rond Brussel zijn de twee grootste verkeersknooppunten. Tot slot wacht de openbaarvervoersmaatschappij De Lijn een grote hervorming opdat ze meer vraaggericht zou werken. Weinig populaire lijnen zullen sneuvelen, terwijl de Vlaamse regering meer wil inzetten op het drukkere kernnet. Een kilometerheffing voor personenwagens is voorlopig niet aan de orde, heeft Vlaams minister van Openbare Werken Ben Weyts (N-VA) laten weten. BM

De Tijd, 06-01-2016 pag. 7

Tags: