Hoe meer rijstroken, hoe meer verkeer …

Elke dag regent (of sneeuwt) het nieuwe plannen om onze autowegen uit te rusten met extra rijstroken. E131, E40,  Brusselse  Ring: zodra er fileleed te bespeuren valt klinkt de roep om extra rijstroken luid op. Logisch? Zo lijkt het toch. Effectief? Allerminst. Bijkomende rijstroken hebben op termijn maar één effect: meer Hoe meer rijstroken, hoe meer verkeer …, meer uitstoot en … meer files.

Het voorbeeld van de Londense ringweg bewijst dat het aanleggen van nieuwe infrastructuur geen oplossing is voor verkeersdruk. Zes maand na de opening ervan, was het verkeersvolume al met bijna 10 procent gestegen. Enkele jaren later slibde de weg al  dicht met files. Reden? Tot 110 procent van de verkeerstroom was nieuw, extra verkeer. Modellen en prognoses hadden dit extra verkeer niet voorzien.

Je zou natuurlijk kunnen denken dat Londen een uitzondering vormt. Niets is minder waar.  Uitbreiding van de infrastructuur kan op langere termijn leiden tot een aanzienlijke toename van het verkeersvolume, zo blijkt uit tal van studies. Een extra rijstrook betekent op korte termijn een stijging van 15 à 20 procent van het verkeer, op lange termijn kan het oplopen tot 30 à 50 procent extra wagens. Dus naast meer congestie, worden er ook meer broeikasgassen uitgestoten.

Maar hoe zit dat dan met de studie, waar minister Crevits naar verwijst, en die zou pleiten voor een extra rijstrook op de E313? Die studie geeft inderdaad aan dat er op korte termijn een (beperkte) tijdswinst valt te boeken door het aanleggen van een extra strook. Vooral voor de Antwerpse ring zou dit een ontlasting kunnen betekenen. Maar de studie neemt het nieuwe verkeer - met uitzondering van mensen die het openbaar vervoer vaarwel zeggen - niet in rekening. Zo klopt het natuurlijk: als je slechts marginaal meer wagens over meerdere stroken laat rijden, dan vlot de doorstroming beter. Maar daar zit nu net het probleem: zodra er meer ruimte is komen er meer wagens.

Is er dan geen oplossing? Gek genoeg is die er wel. En zo mogelijk nog gekker: ze staat in dezelfde studie, die minister Crevits aanhaalt. Bij de eenvoudige invoering van een slimme kilometerheffing zou het resultaat dubbel zo goed zijn, als bij het aanleggen van een bijkomende rijstrook.

Nederlandse studies geven aan dat instrumenten als de slimme kilometerheffing, de congestie met 50 procent kan verminderen. Bovendien hebben fiscale maatregelen meer potentie om bij te dragen aan een innovatieve, competitieve economie. 

Het is dus zeer belangrijk dat de overheid bij infrastructuuringrepen een maatschappelijke kosten-baten analyse uitvoert. De elementen die in zulke analyse onderzocht moeten worden, liggen voor de hand. Zowel het Vlaams regeerakkoord als het Pact 2020 tonen de weg: minder fijn stof, minder CO2, minder geluidsoverlast door het verkeer, een modal shift in het woon-werkverkeer en een betere doorstroming. Hoe meer rijstroken, hoe verder we van deze doelstellingen verwijderd zijn. Vraag is of het doorlopende gehuil van Touring en co – tegen snelheidsbeperkingen, tegen maatregelen ter bevordering van de verkeersveiligheid, tegen strenge normen voor propere wagens, tegen slimme kilometerheffing, tegen regen, tegen sneeuw, tegen dit en tegen dat – het van de doelstellingen van het Pact 2020 haalt. Wij hopen van niet.
Bond Beter Leefmilieu 12-02-10
http://www.bondbeterleefmilieu.be/page.php/milieublog

'Antwerpen is zwaar geflikt door de regering'

N-VA-voorzitter Bart De Wever haalt fors uit naar 'antistedelijke' federale collega's

'Antwerpen is zwaar geflikt door de regering'

'Wat hebben Vlaams-nationalisten en jong crapuul in Kuregem gemeen? Het woord 'Belg' is voor allebei een scheldwoord.' N-VA-kopman Bart De Wever kan nog lachen, maar het is behoorlijk groen. De toekomst van Antwerpen, de pocketversie van Brussel, baart hem zorgen. Er tikt een demografische tijdbom onder de stad en de federale regering dumpt er ondertussen vrolijk al haar problemen. 'Antwerpen moet dweilen met de douche open', zucht De Wever. DOOR JEROEN VERELST

De voorbije maand was lichtjes bevreemdend voor een Antwerpenaar als De Wever. Terwijl Brussel werd afgeschilderd als een oorlogszone, leek Antwerpen plots een doodkalm provinciestadje. Het is ooit anders geweest. Alsof Antwerpen het moeilijk had met die plek in de schaduw zoog het de voorbije week de actualiteit opnieuw naar zich toe: bevolkingscijfers die tonen dat meer dan de helft van de jonge inwoners van allochtone origine is, een OCMW dat 30 miljoen uit de begroting schrapt uit pure wanhoop om de onbetaalbare regularisatiegolf en de Oosterweelverbinding - volgens een Vlaamse minister "het moeilijkste Vlaamse dossier ooit" - die helemaal terug is van nooit echt weggeweest.

Geen slechte zaak, dat laatste, vindt De Wever. "Dat de Raad van State het beroep tegen de Oosterweelverbinding verwerpt, heeft het voordeel van de duidelijkheid. Er moet nu heel snel een echte beslissing komen. Anders sleur je dat probleem nog twee jaar mee en worden de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 een herhaling van de volksraadpleging van oktober vorig jaar. Dan zet je de Antwerpenaars tegen elkaar op, zet je Antwerpen tegen de randstad op, zet je Antwerpen tegen de rest van Vlaanderen op. Er moet de komende weken een snel uitvoerbare, betaalbare totaaloplossing komen voor de Antwerpse mobiliteit."

Hoe moet die totaaloplossing eruit zien?

"Goed geprobeerd. Ik heb daar uiteraard wel een idee over, maar ik ga de publieke bühne daar niet mee opzoeken. De Oosterweelverbinding is zo ongelooflijk belangrijk dat ik daar geen politieke spelletjes over ga spelen. Ik proef bereidheid bij iedereen om tot een oplossing te komen. Dit dossier mag simpelweg niet mislukken. Dat zou catastrofaal zijn voor de politiek, de mobiliteit, de economie, de stad. Dit wordt nooit een dossier dat de Vlaamse regering als een parel op zijn kroon kan zetten, daarvoor zijn de voorbije jaren veel te veel fouten gemaakt. Maar we moéten landen."

CD&V en N-VA staan in de Vlaamse regering lijnrecht tegenover sp.a, dat onder druk wordt gezet door hun Antwerpse burgemeester Patrick Janssens, de actiegroepen bereiden een offensief voor, de publieke opinie waakt. Een mijnenveld. Hoe gevaarlijk is de Oosterweelverbinding voor de nog behoorlijk prille Vlaamse regering?

"Heel gevaarlijk. Als je dit dossier niet opgelost krijgt, kan ik me moeilijk voorstellen dat je nog in andere dossiers knopen doorhakt. Dan ligt de hoofdschotel van de investeringsregering knal tegen de grond. Als dit finaal tot niets leidt, is dat zo'n ondenkbare catastrofe... Ik kan me niet voorstellen dat een regering daar gewoon akte van kan nemen."

De Vlaamse regering staat of valt met een oplossing voor de Antwerpse mobiliteit?

"Ik heb hier zitten stotteren en me in ingewikkelde bochten zitten wringen om die woorden niét uit te spreken. Ik dicteer niets, ik dreig niet. Ik wil binnen een paar weken buitenkomen als dikke vrienden met een oplossing. En dan: schup in de grond. Meer wil ik daar niet over kwijt. Er is een tijd om te spreken en er is een tijd om te zwijgen. Nu is de tijd aangebroken om even te zwijgen."

Ander onderwerp dan maar. Niet zo heel lang geleden ging Antwerpen door het leven als Chicago aan de Schelde, nu doet een stijging van de criminaliteit met 9 procent amper stof opwaaien.

"Laat ons eerlijk zijn: de problemen waar Brussel mee worstelt, zijn in Antwerpen onbekend. Plekken als Kuregem bestaan niet in Antwerpen. Wijken met criminele netwerken van wapenhandel, drughandel, vrouwenhandel waar de politie totaal machteloos staat of zelfs niet meer durft komen, die heeft Antwerpen niet. Is alles in Antwerpen daarom peis en vree? Nee, natuurlijk niet. Je hebt ook in Antwerpen een kleine groep jongeren die voor galg en rad opgroeit. Overwegend jongeren van Marokkaanse afkomst, je moet een kat een kat noemen. Die jongeren groeien op in een sfeer van vijandigheid ten opzichte van de samenleving, een gevoel van nutteloosheid. Op twaalf, dertien jaar zijn ze het perspectief op een schoolcarrière en een fatsoenlijk beroepsleven al kwijt. Ze beginnen met kattenkwaad, dat escaleert, er wordt niet ingegrepen en tegen dat die jongeren achttien worden, zijn ze verloren voor de maatschappij. Brussel heeft het zover laten komen, Antwerpen nog niet."

Op tijd straffen is de boodschap?

"De straf uitvoeren, zou ook al helpen. Antwerpen is het perfecte bewijs dat een eengemaakt politiekorps wérkt, ook het parket draait op volle toeren. In Antwerpen-Noord worden records geboekt in de strijd tegen drugdealers. Ze worden opgepakt en nog geen honderd dagen later staan ze voor de rechter. Maar wat ben je met die aanpak als de straffen niet worden uitgevoerd? De hogere niveaus moeten meewillen en dat is nu niet het geval. Je steekt een dader in de repressie en vervolgens ziet die dader dat er op het einde van de rit toch niets van komt. Dan sta je daar als stad."

Is die straffeloosheid waar het zo gruwelijk fout is gelopen in Brussel?

"Ja, maar er is meer aan de hand. Neem nu Kuregem. Ik kom er net vandaan..."

De temperatuur gaan meten?

"Nee, gaan eten. Ze hebben daar een fantastisch restaurant: La Paix. Soit, het rijdt daar in Kuregem dezer dagen vol met politiecombi's. Het grote probleem in die wijk is dat je geen context hebt waar een straf verzoenend werkt. Als ik mijn kinderen straf, is dat om hen terug te verzoenen met het gezin. Criminelen probeer je met een straf weer te verzoenen met de maatschappij. Maar in Kuregem en een aantal andere wijken strekt die straf tot eer omdat de jonge bewoners van die wijken in een soort van oorlogspsychologie zitten. De Belgen zijn de vijand die hen probeert te pakken. 'Belg' is een scheldwoord in Kuregem, dat hebben de jonge boefjes daar gemeen met de Vlaams-nationalisten (lachje). Ik ben de eerste om te beseffen dat je moet blussen als het brandt, nultolerantie is op dit moment broodnodig in Brussel. Maar met repressie alleen kom je er helaas niet meer, daarvoor zijn ze daar in Kuregem en co. al te ver heen. Je moet opnieuw een samenleving opbouwen. Zodat er weer een middenklasse komt, zodat er weer sociale controle komt, zodat kinderen weer opgroeien met een normbesef. Op sommige plekken in Brussel worden trambestuurders aangevallen, worden ambulanciers in elkaar geramd. Waar zijn we dan in godsnaam mee bezig?"

Hoe kun je vermijden dat het ook in Antwerpen zo ver komt?

"Sommige jongeren hebben thuis geen normbesef meegekregen. Als ze dan gepakt worden, sluit de kring zich meteen. 'Onze Mohammed iemand doodgeslagen op de bus? Kan niet, hij zou nog geen appel pikken.' Daar moeten we eindelijk eens een keer vanaf, van die cultuur van het slachtofferdenken die alles altijd maar verdoezelt en vergoelijkt.

"Het grote verschil tussen Antwerpen en Brussel is dat in Brussel ook de politici meedoen aan dat vergoelijken. Bij de Brusselse bestuurders zie je dat de allochtone gemeenschappen enorm zwaar doorwegen op het beleid. De PS rekruteert massaal stemmen onder allochtonen. De Brusselse burgemeesters willen die allochtone kiezers vooral niet voor het hoofd stoten en stappen daarom doodleuk mee in dat slachtofferdenken. Ze treden niet op. In Frankrijk noemt men dat 'islamosocialisme'."

Bij de sp.a geen islamosocialisme?

"In Antwerpen rekruteert de sp.a ook redelijk massaal onder allochtone kiezers. Maar je kunt niet zeggen dat de sp.a zoals in Brussel onaanvaardbare beleidskeuzes maakt, enkel en alleen om dat allochtone kiespubliek te pamperen en te behouden. De kledingcode voor loketambtenaren viel bijvoorbeeld allesbehalve goed bij de allochtone gemeenschap."

Electoraal is burgemeester Patrick Janssens dus niet bijster goed bezig?

"Het siert hem dat hij bestuurt op een manier die goed is voor de stad, en niet alleen voor zijn eigen directe electorale gewin. Het grote probleem is dat die angst van de Brusselse politici voor hun allochtone kiezers ook Antwerpen in ontzettend zware problemen brengt. Voor Laurette Onkelinx (PS) of voor Joëlle Milquet (cdH) is de snel-Belgwet een snel-kiezerswet. Ondertussen zorgt hun laatste collectieve regularisatie voor zevenduizend nieuwe en tienduizend oude dossiers in Antwerpen. In een worstcasescenario maakt dat 17.000 mensen, met vaak nog een partner, kinderen, mogelijk nog wat volgmigratie de komende jaren. Op vijf jaar tijd krijg je er in Antwerpen een klein district bij. Als je wat exotische kruiden in een soep kapt, wordt die lekkerder. Maar als je er hele zakken in kiepert, smaakt die soep al heel wat minder goed. De mix in Antwerpen is niet gezond, getuige de bevolkingscijfers die deze week werden vrijgegeven."

Meer dan de helft van de jonge Antwerpenaars onder achttien is van vreemde origine, binnen tien jaar is dat volgens OCMW-voorzitster Monica De Coninck twee op drie. Wat betekenen die statistieken voor een stad?

"Veel, heel veel. Het is tekenend dat de statistieken na vier generaties nog altijd van allochtonen spreken. Er loopt iets fundamenteel fout in de normale ketting van aankomen, integreren en assimileren. Waarbij assimileren niet betekent dat de identiteit van de nieuwkomers verdwijnt, maar wel dat de gemeenschap zich met die nieuwkomers herdefinieert tot een nieuwe gemeenschap. Een nieuwkomer kleurt letterlijk en figuurlijk af op een gemeenschap. Zo is het altijd gegaan in de geschiedenis. Er komen migrantengroepen en dan zie je altijd hetzelfde gebeuren. Eerst komen er gemengde huwelijken, op die manier integreren de migranten en dan leidt de assimilatie ertoe dat er opnieuw één gemeenschap ontstaat. Een andere gemeenschap, maar wel weer één gemeenschap. Dat proces komt hier nu al veertig jaar lang niet op gang. Wij blijven de derde en vierde generaties nog altijd allochtonen noemen. En veel erger: ze blijven ook zichzelf allochtonen noemen. Waar moet dat eindigen? Al mijn leeftijdsgenoten zijn weggevlucht uit de stad."

Wij krijgen hier nochtans al een paar jaar jubelberichten als zou Antwerpen weer bijzonder in trek zijn bij jonge gezinnen. Autochtone gezinnen, tweeverdieners, middenklasse-Vlamingen.

"Sorry, maar dat klopt gewoon niet. Ik was afgelopen zomer op een barbecue met mijn oud-studiegenoten van de universiteit. Letterlijk niémand woonde nog in de stad. Je moet verdomd veel van de stad houden om hier te blijven. Ik hou veel van de stad, dus ik blijf. Maar ik ben een uitzondering op de regel. Dat is een gevaarlijke evolutie, want zo dreigt de stad een vergaarbak te worden voor de laagste sociale klassen, waar daarnaast alleen nog de superrijke believers overblijven. De Vlaming heeft sowieso een suburbane mentaliteit. Dat valt ook electoraal te merken. De steden worden meer en meer sp.a-Vlaams Belang-bastions, de rest van Vlaanderen is voor CD&V en Open Vld."

Geven CD&V en Open Vld de stad stilaan op?

"Het is zeker niet zo dat ze dat rationeel beslissen, maar het is wel een geleidelijk proces. Die partijen komen electoraal minder aan de bak in de steden, de steden sturen dus ook geen sterke vertegenwoordigers meer en de stedelingen dringen niet meer door tot de hoogste partijregionen. De stad Antwerpen heeft geen enkele minister meer, dat zegt toch genoeg. In het Vlaams Parlement merk je al een groeiende desinteresse voor de steden. En op het federale niveau vinden ze de stad vooral handig: een mand waar je alle problemen in kunt dumpen, en je bent er vanaf. (aarzelt) Ik overdrijf, want zo erg is het nog niet. Maar het is wel een doembeeld waar ik bang voor ben."

Antwerpen kan zelf niets doen?

"Opsoppen."

That's it?

"Het is dweilen met de douche open. Iedereen weet dat de drughandel in Antwerpen in handen is van de Marokkanen, maar je krijgt ze het land niet uitgewezen. Iedereen weet waar de illegalen zitten, maar er is geen actief opsporingsbeleid omdat er ook geen uitwijzingsbeleid is. En wat doet de federale regering? Herman Van Rompuy en zijn ministers gaan op weekend en beslissen zondagavond om er snel een collectieve regularisatie door te drukken. Ik begrijp volledig dat Monica De Coninck de ene na de andere noodkreet slaakt omdat Antwerpen die hele regularisatie simpelweg niet aankan."

Het lijkt wel alsof we twintig jaar teruggaan in de tijd, naar de periode dat Bob Cools de plak zwaaide in Antwerpen. Alles is de schuld van de hogere overheden.

"Het wordt ons gewoon ongelooflijk moeilijk gemaakt, dat is de realiteit. Het allerergste is dat je mensen moet vertellen dat het OCMW dienstverlening moet afbouwen omdat het de regularisatie moet betalen. 'Mevrouw of mijnheer, uw dienstencentrum gaat dicht, want de federale regering heeft snel een paar tienduizend asielzoekers geregulariseerd en dat kost handenvol geld.' Antwerpen is zwaar geflikt. Het is alsof je een zware koers rijdt en er iemand een zak zout op je rug komt kappen."

Binnen het stadsbestuur lijkt iedereen min of meer op dezelfde lijn te zitten.

"We delen inderdaad een essentiële visie op de stad, dat zeker wel. Hoe we die gaan articuleren, welke beleidsvoorstellen we daaraan koppelen, welke pragmatiek we toestaan, daar zit nog wel wat ruis op. Pragmatiek moet de brug zijn om nieuwkomer naar de verlichte samenleving te brengen. Maar voor je het weet ben je geen brug aan het bouwen, maar het eiland aan het faciliteren. Zodat mensen er nog het liefst willen blijven. Daarover zit het spel in Antwerpen heel dikwijls op de wagen. Tussen sp.a en ons bijvoorbeeld, tussen Janssens en mij. Maar in essentie zijn we het wel eens over waar we naartoe willen."

Waar willen jullie naartoe?

"'t Stad is van Iedereen, briljante slogan. Maar het werkt pas als ook het omgekeerde geldt: iedereen is ook van 't Stad. Iedereen in de stad moet in één ploeg willen spelen, volgens dezelfde spelregels. Daar moet het beleid landen, ik denk dat Janssens dat ook vindt. En dan moet je ook maatregelen durven nemen, zoals de dresscode, die niét goed vallen. Doe je dat niet, zoals in Brussel, dan is dat schuldig verzuim. Medeplichtigheid zelfs."

Echt vrolijk wordt een mens niet van uw verhaal over Antwerpen, u klinkt behoorlijk pessimistisch.

"Een optimist is een slecht geïnformeerde pessimist. Ik wil vooral niet de Cassandra uithangen, die voorspelt dat de hemel op onze kop zal vallen. We hebben nu een immigratieprobleem, dat is duidelijk. Maar in het verleden hebben we ook al gigantische emigratieproblemen gehad. Eind zestiende eeuw, na de val van Antwerpen, stond de helft van de huizen leeg. Toen zal men ook wel gedacht dat de stad dat nooit te boven zou komen. Zo'n stad kan echt wel iets aan. Dus om nu te zeggen dat Antwerpen morgen de hel op aarde wordt, dat weiger ik te geloven. Dat zou ook schuldig verzuim zijn, om nu al de strijd op te geven."

De Morgen 13-02-10 pag.8-9