Houtverbranding is grootste boosdoener voor fijn stof

kade rechteroever

Stookverbod op smogdagen kan oplossing zijn

Wie op een windstille dag in de winter graag voor de gezelligheid de open haard aansteekt, denkt maar beter twee keer na. De hoeveelheid fijn stof die zo vrijkomt, kan concurreren met de uitstoot van een uit de kluiten gewassen dieselwagen.

Als er een smogalarm van kracht is, moeten automobilisten op snel- en ringwegen hun snelheid matigen tot negentig per uur. Het is een manier om onder de norm voor fijn stof te duiken.
Maar of dat volstaat, is nog maar de vraag. Nog een houtblok op het vuur gooien of de kachel in het schuurtje aanmaken met restjes houtafval, zijn zo mogelijk nog nadeliger.
Tot die verrassende conclusie komt een studie naar rechtstreeks uitgestoten of primair fijn stof van de onderzoeksinstelling Vito in opdracht van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM).
In het taartdiagram zijn huishoudelijke emissies, met houtverbranding als belangrijkste onderdeel, goed voor de grootste spie (41 procent).
Nochtans is koning auto al jarenlang de grote zondebok als het over fijn stof gaat. Onder meer het roet uit dieselmotoren is schadelijk voor de gezondheid.
Volgens de onderzoekers staat verkeer op een tweede plaats met 18 procent. Al kan dat cijfer in de praktijk hoger liggen omdat resuspensie (11 procent), of opwaaiend fijn stof, deels veroorzaakt wordt door voorbijrazende wagens en vrachtwagens. Maar ook met die nuance blijft houtverbranding de belangrijkste boosdoener.
‘Om tot die 41 procent te komen, maken we gebruik van de meest recente houtverbruikcijfers en de nieuwste wetenschappelijke inzichten om emissies te berekenen’, legt onderzoeker Frans Fierens uit.
 
Houtkachels in de mode
 
Ook al lijken houtkachels en open haarden wat passé, toch kan meer dan een vierde van de gezinnen er geen afscheid van nemen. Voor een heel kleine groep (4 procent) is het zelfs de enige verwarming in huis.
Vooral op het platteland maakt het verbranden van hout het luchtruim er een stuk vuiler op. Daar ligt het gebruik van oude kachels hoger. In de stad blijft het verkeer wel de belangrijkste bron van fijn stof.
Het type kachel kan het verschil maken, laat de VMM weten. ‘De nieuwste generatie kachels heeft nog een tweede kamer voor naverbranding, waardoor de uitstoot veel schoner is’, zegt Katrien Smet, woordvoerder van de VMM.
‘Pelletkachels zijn veel efficiënter, maar stoten toch gevoelig meer fijn stof uit dan een gasketel met hoog rendement. De vervanging van oude houtstoven door pelletkachels is positief, maar als alternatief voor gasketels hebben ze een negatieve impact op de luchtkwaliteit.’
Professor chemie Willy Maenhaut (UAntwerpen) waarschuwt al jaren voor de onderschatting van houtverbranding. Volgens hem volstaat één simpele maatregel om een groot verschil te maken. ‘Verbied het verbranden van hout op dagen waarop het smogalarm van kracht is, behalve voor gezinnen die zich alleen kunnen verwarmen met een houtkachel’, stelt hij voor. ‘Al zal dat praktisch nogal moeilijk te realiseren zijn.’
 
Economische crisis
Het kabinet van Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) benadrukt dat er sinds 2010 strengere emissie-eisen zijn voor nieuwe houtkachels. ‘Daardoor kunnen mensen enkel nog een performante houtkachel aankopen.’
In Vlaanderen zijn er ook al 21 gemeenten met verbodsbepalingen voor het stoken in ‘meteorologisch ongunstige situaties’, dus bij mist of windstilte. Ook wordt er aan sensibilisatie gedaan met de ‘Stook Slim’-campagne.
‘Luchtkwaliteit is natuurlijk meer dan fijn stof’, klinkt het nog. ‘De afgelopen twintig jaar is de luchtkwaliteit er aanzienlijk op vooruitgegaan in Vlaanderen.’
Over de hele lijn gaat de luchtkwaliteit in Vlaanderen er inderdaad op vooruit, maar voor houtverbranding verslechteren de cijfers. ‘Door de economische crisis steken meer mensen de kachel aan met hout’, zegt onderzoeker Frans Fierens (VMM).

Stijn Cools

De Standaard 10-12-2013

http://www.standaard.be/cnt/dmf20131209_00879858

Reactie Erik Grietens: ‘Probleem te lang onderschat’

‘We zijn hard geschrokken van de resultaten van de studie’, geeft Erik Grietens van de Bond Beter Leefmilieu (BBL) toe. ‘De vervuiling als gevolg van houtverbranding is door iedereen onderschat.’

Is het drukke verkeer daarmee opeens niet meer de zondebok van de milieubeweging?

‘We zijn niet van plan plots het geweer plots van schouder te veranderen’, zegt Grietens. ‘De impact op de gezondheid van dieselmotoren is nog altijd groter dan die van hout, los van de problematiek van het fijn stof.’

Hij waarschuwt er wel voor dat het dan om de verbranding van zuiver hout moet gaan. ‘Het verbranden van hout met verf op is al een stuk gevaarlijker.’

Grietens vindt dat het beleid een tandje moet bijsteken. ‘Er moet zwaar ingezet worden op de strijd tegen fijn stof. Ik weet dat het voorstel de ronde doet om houtverbranding te verbieden op smogdagen. Maar dat is niet gemakkelijk. Hoe ga je dat afdwingen en controleren? Ik denk niet een onderzoeksrechter hiervoor een huiszoekingsbevel zal afleveren.’

‘Een verbod op verbrandingen in open lucht, wat nog wel eens op het platteland gebeurt, is een stuk makkelijker te verwezenlijken.’

Dan rest er nog sensibilisering. ‘De mensen moeten goed op de hoogte zijn van de gevolgen. Alleen zo kan er een mentaliteitswijziging ontstaan.’

sco

De Standaard 10-12-2013

http://www.standaard.be/cnt/dmf20131209_00879863

 

Houtkachel en open haard grootste bronnen fijn stof

Niet de uitstoot van dieselwagens maar houtkachels, open haarden en kampvuren jagen het meeste fijn stof rechtstreeks de lucht in.

’Verbied het stoken van hout op dagen wanneer het smogalarm van kracht is.’ Alleen het verkeer in snelheid beperken, volstaat niet volgens professor chemie Willy Maenhaut (UAntwerpen) om fijn stof binnen de perken te houden.
 
Nieuw cijfermateriaal van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) geeft hem gelijk. Huishoudelijke emissies leveren de grootste bijdrage aan rechtstreeks uitgestoten of primair fijn stof. Die emissies zijn vooral het gevolg van houtverbranding. Voor het verkeer is een tweede plaats weggelegd.
Met name in de winter op het platteland bereikt de uitstoot door hout recordhoogtes. Verouderde kachels doen de luchtkwaliteit weinig goed.
‘De nieuwste generatie kachels heeft nog een tweede kamer voor naverbranding, waardoor de uitstoot veel schoner is’, zegt Katrien Smet, woordvoerder van de VMM.
Hoewel de Vlaamse luchtkwaliteit er de afgelopen jaren alleen maar beter op is geworden, gaan de cijfers voor houtverbranding de dieperik in. ‘Door de economische crisis steken meer mensen de kachel aan met hout’, weet de VMM.
Het kabinet van Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) benadrukt dat door strengere emissie-eisen ‘er enkel nog maar performante houtkachels gekocht kunnen worden’.
In Vlaanderen zijn er ook al 21 gemeenten die verbodsbepalingen hebben voor het stoken in ‘meteorologisch ongunstige situaties’, dus bij mist of windstilte.
 
Volgens de Bond Beter Leefmilieu (BBL) zijn nieuwe maatregelen in de strijd tegen fijn stof noodzakelijk.

de Standaard 10-12-2013
http://www.standaard.be/cnt/dmf20131209_00879969

 

Wijzelf zijn de vijand, en dat is vervelend

De Nederlanders en de Denen wisten het al, omdat ze het eerder onderzochten. Maar nu heeft ook Vlaanderen het ontdekt. De houtkachels en open haarden zijn helemaal fout.

Guy Tegenbos

Ze produceren veel fijn stof. Heel veel. Zelfs twee keer meer dan het verkeer.
 
Dat leert een studie van de Vlaamse Milieumaatschappij. De milieubeweging reageert verrast. Hout groeit altijd opnieuw en is dus een goede want ‘hernieuwbare’ energiebron, luidde het lang. Dat klopt, maar dit betekent voortaan niet meer dat elke vorm van houtverbranding een groen etiket verdient.
 
Die nieuwe vaststelling is absoluut geen reden om de milieudruk op het verkeer te lossen, maar is wel een reden om de houtverbranding aan te pakken. Het verbaast trouwens dat dit zo lang is uitgebleven.
 
Houtverbranding veroorzaakt vaak intense geurhinder die hele wijken doet stinken en ze, zeker bij ongunstige weersomstandigheden in ongezonde rook hult.
 
Een slecht gebruikte houtkachel kan bovendien evenveel dioxine in de lucht blazen als een goed afgestelde verbrandingsoven.
 
Waarom onze houtkachels toch met rust werden gelaten? Omdat het veel makkelijker is op te treden als de schuld ligt bij ‘men’, of bij iets abstracts zoals ‘het verkeer’ of ‘de industrie’ en niet bij concrete burgers die kiezers zijn en boos kunnen worden. Dan zijn wijzelf immers zelf de vijand, en dat is vervelend.
 
Het is geen makkie voor politici om normen op te leggen aan de industrie, want die stuurt een legertje lobbyisten op hen af. Maar die afweren is nog altijd makkelijker dan de burgers van om de hoek een gedragswijziging opdringen. Zeker als die burgers met velen zijn. Eén op de vier Vlamingen heeft een houtkachel of open haard.
 
De Vlaamse minister van Milieu, Joke Schauvliege, kan nog even het andere spoor bewandelen. De efficiëntste manier om op te treden tegen het fijn stof van deze kachels is: productnormen opleggen, de verkoop verbieden van de schadelijkste kachels, zegt ze. Dat klopt. Ten dele. Maar het duurt nog een generatie eer alle oude modellen verdwenen zijn.
 
Vroeg of laat zijn pijnlijker maatregelen onvermijdelijk. De minister bereidt die al voor: op de smogdagen waarop het verboden is sneller dan 90 te rijden op de autosnelwegen, zou ook het gebruik van houtkachels verboden worden. En nog verdergaande beperkingen zullen nodig zijn.
 
Zoals het ook nooit zal volstaan de auto’s almaar minder vervuilend te maken. Het effect daarvan wordt tenietgedaan doordat we almaar meer kilometers rijden. Ooit zal dat ook aan banden worden gelegd.

Guy Tegenbos
de Standaard 10-12-2013
http://www.standaard.be/cnt/dmf20131209_00880002

Tags: