Lange Wapper overleeft Raad van State

BRUSSEL - De Raad van State heeft het Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (GRUP) voor de Oosterweel- verbinding in Antwerpen niet vernietigd. De uitbater van restaurant Het Pomphuis haalde bakzeil.
De Raad van State heeft het annulatieberoep tegen het Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (GRUP) voor de Oosterweelverbinding in Antwerpen verworpen. Dat werd ingediend door bvba Pomphuis, het restaurant op het Eilandje dat pal onder de Lange Wapper zou komen te liggen. Cru gesteld laat de Raad van State geen spaander heel van de argumentatie die de bvba Pomphuis aanvoert. Daarin werd beweerd dat de alternatieven voor de Oosterweelverbinding met de Lange-Wapperbrug onvoldoende onderzocht zijn. Volgens bvba Pomphuis was de coördinator van het milieueffectenrapport bovendien niet onpartijdig. De vrouw was namelijk tegelijk werknemer van TV SAM —het studiebureau van de BAM (Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel), die de Oosterweelverbinding moet realiseren. Belangenvermenging dus.

In een uiterst gedetailleerd document van 69 pagina's legt de Raad van State uit waarom hij helemaal niet akkoord gaat. Het arrest bevat onder meer een ruim chronologisch overzicht van de totstandkoming van de plannen voor een Oosterweelverbinding in Antwerpen. Een aanrader voor wie overweg kan met de ondoordringbare juridische variant van het Nederlands, waarin het arrest is opgesteld.

De Raad van State zegt in hoofdzaak twee belangrijke dingen: ten eerste zijn de alternatieven voor de Oosterweelverbinding volgens de raad wel degelijk voldoende onderzocht, bovendien was Het Pomphuis rijkelijk laat om de rol van de MER-coördinatrice aan te klagen, een rol die overigens helemaal niet omstreden was.

Omdat de Lange Wapper pal boven restaurant Het Pomphuis komt, is het begrijpelijk dat de uitbater veeleer voorstander was van de tunnelvariant. Voor alle duidelijkheid, het gaat hier om de tunnelversie die onderzocht werd in de Horvat-studie. Dat was een ondergrondse versie van het huidige BAM-traject. Het gaat dus niet om de tunnel van Linkeroever richting Ekeren, die het studiebureau Arup/Sum vorig jaar voorstelde. Volgens Het Pomphuis is de Horvat-tunnel nooit ernstig genomen.

‘Terwijl de MER-regelgeving en, meer in het algemeen, een zorgvuldig bestuur vereisen dat een alternatief waarvan is aangetoond dat het beter scoort op het vlak van stedenbouwkundige inpassing, luchtkwaliteit, geluidshinder en externe veiligheid, op zijn minst ernstig onderzocht moet worden.'

Maar, zegt de Raad van State, die tunnel is wel degelijk ernstig onderzocht én afgewezen. In de Horvat-studie bleek inderdaad dat een tunnel stedenbouwkundig interessanter was, geeft de Raad toe. ‘Doch, anderzijds, werden evenzeer de nadelen ervan aangetoond: de constructie zou ‘duurder uitvallen', weze het minder duur dan de ramingen van de BAM, en de tunnelvariant zou ‘altijd wat betreft verkeersveiligheid en interne veiligheid minder scoren dan een viaductvariant.'

Even later stelt de Raad van State vast dat ‘de verzoekende partij (bvba Pomphuis, red.) niet aannemelijk maakt dat de bevoegde overheid tot een beleidskeuze is gekomen die de grenzen van de redelijkheid te buiten gaat of die onzorgvuldig tot stand is gekomen.'

Ook de problemen die bvba Pomphuis zag in de zogenaamde dubbele pet van de coördinatrice van het milieueffectenrapport, worden van tafel geveegd. Volgens de Raad van State gooiden de advocaten van Het Pomphuis alles op een hoop door geen enkel onderscheid te maken tussen het project-MER en het plan-MER. ‘De coördinator van het plan-MER is evenwel geenszins de coördinator van het project-MER. De argumenten van de verzoekende partij betreffen uitsluitend het project-MER', klinkt het in het arrest. ‘Het bestreden besluit is definitief vastgesteld vóór de goedkeuring van het project-MER en maakt nergens melding van het project-MER.'

Met andere woorden, het project-MER, waartegen Het Pomphuis zich verzet, was al in kannen en kruiken voor de coördinatrice op het toneel verscheen. De Raad van State merkt tussen neus en lippen ook op dat bvba Pomphuis gerust iets sneller melding had mogen maken van dat punt. Dat was ‘proceseconomisch aangewezen'.

Volgens Dirk Lindemans, de advocaat van Pomphuis-uitbater Gunther Dieltjens, hoeft deze nederlaag niet de laatste juridische hindernis te zijn die de Oosterweelverbinding op haar weg vindt. ‘Het is niet omdat de raad het GRUP niet nietig heeft verklaard, dat een gewone rechtbank niet kan oordelen dat het onwettig is', zegt Lindemans. ‘Die lagere rechtbank kan het GRUP niet vernietigen, maar het project zou wel kunnen worden tegengehouden.'
Peter De Lobel
de Standaard 11-02-2010

Het woord is aan Kris Peeters

BRUSSEL - Analyse NIET-VERNIETIGING GRUP OOSTERWEEL ISOLEERT SP.A IN VLAAMSE REGERING Minister-president Kris Peeters (CD&V) staat voor de moeilijkste opdracht uit zijn loopbaan. De Raad van State vermorzelde het laatste obstakel dat een snelle beslissing om de mobiliteitsknoop rond Antwerpen te ontwarren, in de weg stond.

De Raad van State verwierp gisteren het protest van restaurant Het Pomphuis tegen het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) voor de Oosterweelverbinding. Meteen zijn alle procedures afgerond. In principe kan de nieuwe Scheldeoeververbinding worden gebouwd zoals bouwheer BAM de plannen heeft getekend. In principe, want Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel beschikt nog niet over een bouwvergunning. De Vlaamse regering moet die afleveren, maar ze worstelt met een negatief advies van de stad Antwerpen.

Het arrest van de Raad van State kwam als een verrassing. Eerder adviseerde de auditeur van de raad om het GRUP te vernietigen. Dat impliceerde een vertraging van minstens twee jaar. Meteen kon de Vlaamse regering de kwestie in een soort flou artistique verstoppen. Wellicht kon het netelige dossier zelfs over de gemeenraadsverkiezingen van 2012 worden getild. Het overeind blijven van het GRUP plaatst Kris Peeters echter onmiddellijk voor zijn verantwoordelijkheid. Wil zijn regering een mobiliteitsoplossing voor Antwerpen?

In een eerste reactie verwees de Vlaamse regering opnieuw naar de beslissing van de vorige regering-Peeters (maart 2009) die ook in het regeerakkoord werd opgenomen. Dat akkoord vertrekt van de aanpak van enkele missing links, zoals de afleiding van het Antwerpse havenverkeer via de R4 naar Zelzate. Even goed stipuleert het een bijkomende Scheldeoeververbinding met tweemaal drie rijstroken. De Kennedytunnel wordt daarbij gesloten voor het vrachtverkeer, in elk geval tot Europa toelaat dat er alleen voor vrachtwagens tol wordt geheven.

Het wordt niet eenvoudig om dat uitgangspunt te laten sporen met het negatieve advies van de stad Antwerpen. Half oktober wees haast 60procent van de Antwerpenaren de Lange-Wapperbrug af. Maar wat is het alternatief? Tegenwoordig rept niemand nog over een tunnel. Die is niet alleen flink duurder, maar biedt voor enkele mobiliteitsproblemen ook geen oplossing. Bovendien houdt de tunnel geen rekening met de opgelegde randvoorwaarden.

Vlaams minister-president Peeters wil van Vlaanderen een logistiek knooppunt maken. Een oplossing van de Antwerpse verkeersknoop is primordiaal. Hij krijgt de steun van de N-VA. De SP.A heeft zich daarentegen zwaar geëngageerd tegen de Oosterweelverbinding. De partij kan zonder gezichtsverlies niet terug, al zou Caroline Gennez tijdens de regeringsonderhandelingen informeel hebben ingestemd met het vooruitzicht van de Lange Wapper. Maar in dit dossier weegt de positie van Antwerps burgemeester Patrick Janssens een stuk zwaarder. Hij heeft van het verzet tegen Oosterweel de inzet van de volgende gemeenteraadsverkiezingen gemaakt.

Janssens noch Gennez voelde zich gisteren geroepen om forse verklaringen af te leggen. De twee politici wezen op de noodzaak van overleg tussen de stad en de regering, en hoopten op een ‘evenwichtige oplossing'. Verder verwezen ze naar de werkzaamheden van de zeven werkgroepen van het ministerieel comité Duurzame Antwerpse Mobiliteit (DAM). Die kunnen nu in versneld tempo aan een oplossing werken.

Dat doet niets af aan de verantwoordelijkheid van de Vlaamse regering. Na het referendum kan de regering niet zo maar een bouwvergunning afleveren voor het voorgestelde traject. Maar Peeters kan wel denken aan een Oosterweeltraject met een (drastische) aanpassing van de meest bediscussieerde zone aan het Antwerpse Sportpaleis.

Zo kan aan een deel van de kritiek worden tegemoetgekomen of anders uitgedrukt: het draagvlak worden uitgebreid. De uitslag van het referendum was immers niet eenduidig. Rekening houdend met het opkomstpercentage kantte 20procent van de Antwerpenaren zich tegen het voorgestelde tracé, 80procent had er geen problemen mee of vond het niet de moeite om daarvoor buiten te komen.

De aanpassing zal ongetwijfeld zware discussies vergen waarbij het zwaartepunt bij de SP.A ligt. Ze zal ook een pak geld kosten, los van de toch al oplopende rekening van het masterplan. Bovendien maken de procedures om de bouwplannen juridisch aan te passen, verder tijdverlies onvermijdelijk.

Toch zal dit tijdverlies klein bier zijn in vergelijking met het vooruitzicht om totaal van scratch te herbeginnen door voor een tunnel (of iets anders) te kiezen. Dan valt een oplossing niet voor 2020 te verwachten. Niet echt een daadkrachtig besluit van een ambitieuze minister-president.
Bart Brinckman 11-02-2010
http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=722M4430&word=Het+woord+is+aan+Kris+Peeters