Lelijk viaduct kan mooi stukje Antwerpen worden

Het meest in het oog springende idee bij de aanleg van de Oosterweelverbinding is het slopen van het viaduct van Merksem. Dat snijdt Merksem en Deurne in twee en scheidt ze van de kernstad. Het gebied wordt spek voor de bek van stadsontwikkelaars. Gazet van Antwerpen kijkt in de toekomst

Een impressie uit het Masterplan 2020. Waar nu het viaduct staat, komt een park dat de wijk Dam (links) verbindt met de districten Deurne en Merksem. FOTO VLAAMSE OVERHEID 

Een actueel beeld van de omgeving van het Sportpaleis en de Slachthuislaan. Beiden zijn gescheiden door een viaduct, FOTO GOOGLE MAPS

De wijken Dam in Antwerpen, Kronenburg in Deurne en de Ijskelder in Merksem leven naast mekaar. Ze ondergaan het ritme van het viaduct van Merksem. Straks verstrengelen ze. Hoezo?

• In het Masterplan 2020 dat dinsdag door de Vlaamse regering is gepresenteerd, verdwijnt het viaduct van Merksem en wordt de Lange Wapper vervangen door een tunnel. Daardoor is een groot deel van het gebied rijp voor stadsontwikkeling.
Concrete plannen zijn er uiteraard nog niet, ideeën des te meer. Duidelijk is dat van de sloop van het viaduct gebruik zal worden gemaakt om wijken en districten met elkaar te verbinden.
De ontwikkeling van Park Spoor Noord, die het Eilandje met de wijk Dam en de kernstad verbindt, is daarvan een voorbeeld. Ook wordt gekeken naar steden zoals Madrid, waar een autoweg in de stad werd overkapt. Bovengronds groeit daar nu een park.
Gazet van Antwerpen probeert antwoorden te geven op een aantal voor de hand liggende vragen die door bewoners worden gesteld. Zoals daar zijn...

Hoe is de situatie nu?
• • Vandaag snijdt het viaduct van Merksem de stad in twee delen. Ruwweg worden op die plek de districten Merksem en Deurne van de Antwerpse wijk Dam en de rest van de kernstad gescheiden.
Wie op de Dam, in Kronenburg of in de wijk IJskelder woont, is het gewoon om tegen een 'muur' aan te kijken. Het viaduct voor het Sportpaleis ontneemt de buurt alle kansen tot hoogwaardige stadsontwikkeling.

Hoe rijden we in 2020 over de Ring?
• • Momenteel rij je van de Kennedy-tunnel tot in Borgerhout in een open sleuf, die 19 meter lager ligt dan de Singel. Vanaf Borgerhout loopt de Ring naar boven om ter hoogte van het Sportpaleis te belanden op een viaduct.
Als dat viaduct wordt weggenomen, blijft het Ringverkeer dus in een diepe sleuf rijden. Ter hoogte van het Sportpaleis moet dat even uit die sleuf komen en gelijkgronds rijden, om boven de pre-metrokoker uit te komen. Daarna gaat het weer even naar beneden om voorbij het Sportpaleis een nieuw viaduct over het Albertkanaal te nemen.

En het Lobroekdok?
• •De Vlaamse overheid en de stad Antwerpen willen het Lobroekdok dempen. Daardoor komt een grote oppervlakte vrij. Dat gebied wordt nog een stuk groter door de afbraak van het viaduct.
Voor het Lobroekdok waren er al plannen voordat beslist werd dat het viaduct zou verdwijnen, zoals handelsruimte, bebouwing en een topsporthal. Die plannen worden in de koelkast gestopt of zullen deel gaan uitmaken van een nieuwe visie op het gebied.

Wat met het slachthuis?
• • Het slachthuis heeft tot op vandaag geen nieuwe bestemming gekregen. Zodra het Lobroekdok is gedempt, zal dat makkelijker gaan. Zo zou je op één van de twee sites een ziekenhuisboulevard kunnen plannen. De slachthuissite is, samen met de kop van Park Spoor Noord, een mogelijke locatie voor de bouw van een nieuw ZNA-ziekenhuis.
Het Lobroekdok kan een nieuw park worden met aan het eind ofwel een nieuwe IJzerlaanbrug ofwel niet. De plannen hieromtrent zijn niet altijd even duidelijk.
Normaal gezien zou de IJzerlaanbrug worden afgebroken. Maar in Merksem gaan stemmen op om deze ader met de stad niet door te knippen. Hoe dan ook staat aan het eind van de Slachthuislaan een fietsbrug gepland.

Verleggen van Slachthuislaan

• •De fietsbrug brengt bewoners over het Albertkanaal naar het bi-oscoopcomplexMetropolis. Wie na­denkt over de bewoning van deze wijk, die toch een industrieel verleden heeft, zou de boel helemaal kunnen omgooien.
Zo zou je de Slachthuislaan kunnen verleggen naar de rand van de Ring, zodat die Slachthuislaan geen buffer meer is in de nieuwe wijk.
Aan het eind van de huidige Slachthuislaan kunnen de IJzer-laan en de fietsbrug anders worden ingeplant, zodat een opening wordt gemaakt naar het water van het Albertkanaal.

Overkappingen Ring
• • Als de Ring benedengronds loopt, kan worden gedacht aan de overkapping ervan. Op die manier komen de wijkenDam.Kronenbrug en IJskelder alweer een stuk dichter bij mekaar.
Ter hoogte van Schijnpoort moet de Bisschoppenhoflaan over de Ring lopen. Voorbij het Sportpaleis zou je de Ring kunnen overkappen, wat de vrije ruimte alleen maar groter maakt.
Hierbij zou je kunnen denken aan een oplossing die vergelijkbaar is met die van Craeybeckxtunnel. Die loopt onder het Nachtegalenpark. Ook ter hoogte van de Ten Eekho-velei in Deurne zou aan zo'n overkapping kunnen worden gedacht, want ook voor deze wijk is de Ring een buffer.

Hoe zou u de ruimte invullen die vrijkomt als het viaduct verdwijnt? Laat het ons weten op www.gva.be

Patrick van de Perre en Johan Van Baelen
http://www.gva.be/dossiers/oosterweel/lelijk-viaduct-kan-mooi-stukje-antwerpen-worden.aspx