"Levensverwachting Antwerpenaar lager door slechte luchtkwaliteit"

kade rechteroever

Volgens de meest recente cijfers werd de dagnorm voor fijn stof - 50 microgram per kubieke meter- dit jaar al 41 keer overschreden in de omgeving van Luchtbal, en 36 keer in Borgerhout. Europa schrijft voor dat die norm jaarlijks niet vaker dan 35 keer overstegen mag worden. Wouter Arrazola maakt zich zorgen, als bewoner van 2060 en als deskundige ademhalingsgezondheid. Net na de verkiezingen onderstreepte hij in een brief aan de Antwerpse partijkopstukken het belang van het nastreven van goede luchtkwaliteit. De politieke top bleef onrustwekkend stil.

 

In de wijk Luchtbal werd de dagnorm voor fijn stof al 41 keer overschreden dit jaar. Ook in Borgerhout werd de norm al meerdere keren overschreden: 36 keer om precies te zijn. Volgens Europese regels mag de dagnorm slechts 35 keer per jaar overschreden worden.

Levensverwachting Antwerpenaar door slechte luchtkwaliteit twee jaar lager dan gemiddeld

Ook in de formatienota van toekomstig Antwerps burgemeester Bart De Wever staat nauwelijks wat te lezen over luchtkwaliteit. Zoals deskundige Wouter Arrazola vreesde blijken maatregelen daarvoor niet bovenaan op het prioriteitenlijstje te staan.

"Je merkt het al meteen wanneer je door de stad fietst. De lucht die je inademt, is prikkelend voor de longen", zegt Wouter Arrazola. Hij woont in Antwerpen-Noord, als arts en wetenschapper legt hij zich toe op ademhalingsgezondheid. "Uiteraard kan dat prikkelend gevoel niet de bedoeling zijn. Longen zijn bedoeld om frisse, zuivere lucht in te ademen."
De luchtkwaliteit in Antwerpen is nog steeds bedroevend. Dat meldde actiegroep Ademloos maandag nog op haar website. De meest recente cijfers liegen er niet om. Ircel, de Intergewestelijke Cel voor Leefmilieu die informeert over de luchtkwaliteit in Belgische regio's, liet weten dat de dagnorm voor fijn stof - 50 microgram per kubieke meter- in de omgeving van Luchtbal dit jaar al 41 keer overschreden is. In Borgerhout gebeurde dat al 36 keer. Nochtans schrijven de Europese richtlijnen voor dat die jaarlijks maximaal 35 keer overtroffen mogen worden.
Niet zo lang geleden was de realiteit nóg bedroevender. In 2003 werd die in Borgerhout nog 67 keer overschreden, op de Luchtbal 76 keer. De Europese Unie trok daarom aan de alarmbel. Vanaf 2005 werd de grens vastgelegd op een maximaal aantal overschrijdingen van 35 per jaar. Intussen ging het iets beter, of toch alvast iets minder slecht. In 2010 stelde Ircel vast dat in Borgerhout 'maar' 21 keer de grens van 50 microgram fijn stof per kubieke meter genegeerd werd. In de wijk Luchtbal gebeurde dat 34 keer. Nu lijken de cijfers wel geleidelijk de hoogte in te gaan.

Arts Wouter Arrazola. "Ook ouderen krijgen last van de toxische deeltjes die door de vervuilde lucht en het fijn stof in hun longen terechtkomen. Op warme zomerdagen of in drukke verkeersperiode kunnen die stollingen veroorzaken die leiden tot een acuut hartinfarct."
FOTO PATRICK DE ROO

Onvoldoende streng
Arts Wouter Arrazola zucht. "De huidige Europese richtlijnen zijn onvoldoende streng om de bevolking optimaal të beschermen tegen de negatieve gezondheidseffecten. Tal van gerenommeerde wetenschappers benadrukken dat fijn stof schadelijk is in elke concentratie, dat er in feite geen laagste drempel is. Eerder dan de concentratie is de duur van de blootstelling bepalend voor de schade aan de gezondheid. Zo richt zelfs een jarenlange blootstelling aan een heel lage concentratie meer schade aan dan een autorit van vijf minuten door een tunnel vol uitlaatgassen."
De Vlaamse Milieumaatschappij beweert dat de luchtkwaliteit verbetert. "In de jaren negentig waren er meetstations waar tot honderd overschrijdingen per jaar werden vastgesteld", zegt Edward Roekens van de Vlaamse Milieumaatschappij. De voorbije jaren waren er op de meest problematische plaatsen veertig tot vijftig overschrijdingen. De kwaliteit verbetert, maar volstaat nog lang niet om beneden de opgelegde grenswaarde te blijven. Er is nog een hele weg af te leggen. Een plek als Luchtbal verdient extra aandacht. Niet alleen is er erg veel verkeer, de op- en overslag van goederen in de haven drukt ook duidelijk zijn stempel op de cijfers."

Kopenhagen als voorbeeld

Wouter Arrazola begrijpt die argumenten niet. "Waarom schenkt de politiek niet meer aandacht aan het belang van schone lucht? Iedereen weet wat er moet gebeuren, ook al is het niet plezierig of makkelijk. Het verkeer met verbrandingsmotoren moet drastisch worden verminderd. De verplaatsingen die onvermijdelijk zijn, moeten zo veel mogelijk om de bevolkingsgebieden heen geleid worden. Die moeten ook overkapt worden, zodat die vervuilde lucht kan worden gezuiverd. Niet door middel van een mechanische filtering, maar door ioniserende straling gebeurt dit het meest efficiënt. Die techniek wordt trouwens al dagelijks gebruikt. Kijk naar steden als Kopenhagen of Stockholm: die krijgen er prijzen en erkenning voor. Als zij dat kunnen, waarom wordt er dan hier niet over gesproken", klinkt het verbouwereerd.

Als Antwerpenaar en als arts met expertise op het vlak van ademhalingsgezondheid richtte Arrazola zich net na de verkiezingen tot de Antwerpse partijkopstukken. "Als dokter zie ik het als mijn plicht om iedereen - inclusief beleidsmakers - te wijzen op de wetenschappelijke onderbouwde en objectieve informatie over de huidige luchtkwaliteit in de stad."

Hij staat nauw in contact met onder meer de European Respiratory Society (ERS), de verenigingen die 10.000 longartsen en wetenschappers uit de hele wereld verenigt. Onlangs publiceerde die het artikel De tien principes van schone lucht. "U bent nu op het punt gekomen om beslissingen te nemen over de mobiliteit in en rond Antwerpen. Daarom wil ik aan u als beleidsmakers kort enkele van deze principes toelichten", schreef Wouter Arrazola intussen een maand geleden aan de Antwerpse partijkopstukken. Een antwoord kreeg hij van geen van hen.

"Nochtans is gezondheid een mensenrecht, het is de plicht van de beleidsmakers hierin te voorzien. Het niet-hebben van files is dat niet. Een reden temeer waarom gezondheid bij beslissingen over stadsontwikkeling en de aanleg van snelwegen prioriteit nummer één hoort te zijn", benadrukt hij.
"We eten een vijftal keer per dag en drinken een twintigtal keer. Ademen doen we per dag 21.600 keer. Dat maakt van lucht de substantie die in de grootste hoeveelheid in ons lichaam en bloed wordt opgenomen. Wetenschappers van de European Public Health Association leverden ook uitgebreid bewijs dat aangaf dat gezondheid een cruciale drijfveer is voor onze economie. Zieke werknemers die vroeg op pensioen gaan en de kosten van gezondheidszorg doen stijgen, hebben dus een economische weerslag."

Lagere levensverwachting
In zijn brief haalt Wouter Arrazola aan dat de Wereldgezondheidsorganisatie stelt dat luchtvervuiling een van de grootste bedreigingen is voor de gezondheid in Europa. Het verlaagt de levensverwachting. "Voor Antwerpen ligt de levensverwachting door de ondermaatse luchtkwaliteit twee jaar lager dan gemiddeld", zegt de deskundige ademhalingsgezondheid.
Fijn stof en ozon zijn volgens Arrazola de meest gevaarlijke vervuilers. "Er moet dringend actie ondernomen worden om hun concentratie in de lucht aanzienlijk te verminderen. De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukt dat de Europese richtlijnen onvoldoende streng zijn. Er zijn ook nog andere schadelijke stoffen, zoals ultrafijn stof, roetdeeltjes of niet-uitlaatemissies (banden, remmen, wegoppervlak). Voornamelijk mensen die nabij drukke wegen wonen, werken, sporten of naar school gaan, zullen hier gevolgen van ondervinden."

Kwetsbare kindlongen
"Het afweersysteem van kinderlongen is nog niet volgroeid, waardoor ze extra kwetsbaar zijn. In Deurne heeft een derde van de kinderen een puffer nodig om te vermijden dat ze de hele tijd ademhalingsproblemen zouden ondervinden. Ze wonen er in een randgebied, nabij drukke verkeerswegen. Ook ouderen krijgen last van de toxische deeltjes die door de vervuilde lucht en het fijn stof in hun longen terechtkomen. Op warme zomerdagen of in drukke verkeersperiode kunnen die stollingen veroorzaken die leiden tot een acuut hartinfarct." Daarnaast wijst Arrazola ook op de opwarming van de aarde, die een negatief effect heeft op de luchtvervuiling. En vice versa. "Ze versterken elkaars negatieve effect op de gezondheid."
De kosten die moeten gemaakt worden om tot een oplossing te komen, zijn minder groot dan de winst die ze opleveren. "Een gezonde mobiliteitsoplossing die leidt tot betere luchtkwaliteit, zorgt ervoor dat de bedragen die moeten worden uitgegeven aan gezondheidszorg afnemen. De beleidsmakers hebben niet alleen de morele, maar ook de economische plicht te kiezen voor de gezondste oplossing in het mobiliteitsvraagstuk. En niet voor de goedkoopste, de snelste of de praktisch meest haalbare."
RUBEN AERTS

 

 

Weinig over luchtkwaliteit in Antwerpse formatienota

In de formatienota Respect voor A staat weinig over het verbeteren van de luchtkwaliteit of het leefmilieu in Antwerpen. In het hoofdstuk leefmilieu is er slechts één letterlijke verwijzing naar de luchtkwaliteit. "De stad voert een informatiecampagne waarbij het stoken met houtkachels of open haarden bij windstilte of mist ten stelligste wordt ontraden in functie van de luchtkwaliteit", stelt de formatienota.

"Bij bepaalde weersomstandigheden kan dit via politiereglement worden verboden." Er wordt ook naar de haven van Antwerpen verwezen. Zo moet volgens de nota de haven haar voortrekkersrol behouden op het vlak van luchtkwaliteit. "Er is ruimte voor intelligent energieverbruik en -productie", staat in de formatienota. "We verduurzamen het energiegebruik in de haven."

Daarnaast is er wel aandacht voor de aanleg van groendaken, die bij grondige verbouwingen verplicht zijn. Tijdens de nieuwe legislatuur wil de formateur geluidshinder aanpakken voor omwonenden van drukke verkeersassen en invalswegen.
svw
Gazet van Antwerpen 20-11-2012 pag. 18 en 39

Tags: