MECCANO VERDEELT ANTWERPEN

Terecht werd het de voorbije weken vaak aangehaald: lokale verkiezingen hebben een lokale dynamiek. Ze gaan over plaatselijke problemen en uitdagingen. Alleen zijn die in een dichtbevolkt land als België voor een deel tot dezelfde kern te herleiden. Zo speelde zes jaar geleden het thema mobiliteit in veel gemeenten een belangrijke rol.

Aangezien de mobiliteitsproblemen er niet bepaald minder prangend op werden, zet die trend zich dit jaar op 14 oktober wellicht door.
In Antwerpen zal het dan onvermijdelijk gaan over Oosterweel. Buiten Antwerpen werd dat dossier vroeger soms herleid tot ambetante Antwerpenaren die lopen te klagen over een brug, maar fundamenteel gaat het over een kwestie waarvan het belang de Antwerpse context ruim overstijgt.

De essentie van de vraag is hoe je de mobiliteitsstromen in stedelijke gebieden organiseert en vooral of je de stromen van doorgaand verkeer door of rond de stad leidt. Het Oosterweeltraject, dat de huidige ring door Antwerpen wil sluiten, doet volgens de actiegroepen het eerste. Zij ontwikkelden als alternatief de zogenaamde Meccano, die het doorgaand verkeer via tangenten rond de stad zou leiden.

Het draagvlak voor die Meccano groeit in Antwerpen gestaag. Ook burgemeester Patrick Janssens (sp.a) is daar intellectueel voor gewonnen, maar is gebonden aan het compromis dat zijn partij met de Vlaamse regeringspartners CD&V en N-VA sloot in september 2010, na een maandenlange crisissfeer rond het dossier. Janssens haalde daar al een slag thuis, door het geplande viaduct te vervangen door een tunnel, wat de stadsontwikkeling ten noorden van Antwerpen vrijwaarde.

Het oorspronkelijke Oosterweeltracé, dat de huidige stadsring sluit, werd echter behouden hoewel ook dat werd weggestemd in de Antwerpse volksraadpleging een jaar eerder. Behalve Janssens heeft ook Bart De Wever (of wie ook de N-VAburgemeesterskandidaat wordt) er niet meteen baat bij dat dit dossier in de Antwerpse campagne opduikt.

Voor de andere partijen in Antwerpen geldt bijgevolg het tegendeel. Groen en Vlaams Belang zijn fervente voorstanders van de Meccano, en ook de nieuwe Antwerpse Vld van Annemie Turtelboom lijkt voorzichtig die richting uit te gaan. De minister van Justitie hekelde de voorbije weken alvast de keuze van de Vlaamse regering om in Beveren een gevangenis te bouwen pal op het tracé waar de Meccano zou kunnen komen, volgens sommigen een doelbewuste poging om het alternatief voor Oosterweel te saboteren.

De uitvoering van dat compromis liep ondertussen door allerlei politiek-juridische verwikkelingen al heel wat vertraging op. De vraag is of het nog wel uitgevoerd kan worden. In tijden van financiële crisis is het bijeenharken van de nodige middelen voor zo'n gigantisch infrastructuurproject niet evident. Sommigen waren destijds zelfs blij met de vertragingen omdat zo het financiële probleem toegedekt bleef.

En alsof één Oosterweel de Vlaamse regering nog niet genoeg vreugde oplevert, kreeg ze er sinds kort nog een tweede bij. Naar het Uplacedossier wordt immers steeds vaker verwezen als een nieuw Oosterweel, omdat ook hier een groot bouwproject verzandt in tegenstand, controverse en opstopping en voor stevige spanningen zorgt tussen de coalitiepartners.

Wat minder wordt opgemerkt is dat ook de verklaring voor deze situatie voor een deel gelijkloopt. Zowel over Oosterweel als over Uplace nam de Vlaamse regering initieel vrij snel - sommigen noemen dat krachtdadig - een politieke principebeslissing.
Alleen lijkt men daarvan niet alle gevolgen te hebben ingeschat voor onder meer leefbaarheid en mobiliteit en lijkt men in het verlengde daarvan al evenzeer nagelaten te hebben om een maatschappelijk draagvlak voor het project te creëren via oprechte participatie. Waardoor de initiële krachtdadigheid alsnog ontaardt in een slopende processie van Echternach. Hiervoor wijst de politiek dan de talrijke inspraakprocedures met de vinger die door burgers en actiegroepen worden aangegrepen. Nochtans ligt de verantwoordelijkheid eerder bij hoe ze zelf alvast de geest van al die procedures niet heeft gerespecteerd.

Dave Sinardet
De Morgen 28-03-2012 pag. 20