Met de e-fiets op kop

De Brusselse Vijfhoek wordt vanaf half september Zone 30. Traag voor wie graag spurtjes trekt tussen twee stoplichten, maar utopisch snel voor wie oog heeft voor zijn gemiddelde snelheid. In de meeste grootsteden ligt die immers lager dan 30 km/u. In Londen legt een automobilist amper 12 kilometer af in een uur, in delen van Los Angeles is 7 kilometer de norm.

Wie de stad afwisselt met landelijke wegen, komt aan een gemiddelde snelheid van 50 km/u. Elke auto legt per jaar gemiddeld 15.000 kilometer af. Dat zijn 300 uren achter het stuur. Dat fysische gemiddelde is maar een deel van het verhaal. De cultuurfilosoof Ivan Illich (1926-2002) stelt dat we ook rekening moeten houden met het aantal uren dat we opofferen om een auto te verwerven, te onderhouden en te gebruiken. Wie van een modaal inkomen een auto van 12.000 euro wil kopen, zal lang moeten werken en sparen. Tijd achter het stuur is een afgeleid product van gepresteerde arbeidstijd. Als we de opgeofferde uren optellen bij het aantal uren achter het stuur, daalt de gemiddelde snelheid vanuit een opportuniteitsperspectief schrikwekkend. Volgens Illich rijden stadsbewoners allemaal rond met een gemiddelde van 6 km/u. Elke fietser is een snelheidsduivel in vergelijking met de onderbenutte V6-turbodiesels op onze wegen.

De recente opmars van de fiets in grote steden heeft iets te maken met de congestie. Toch lijkt het vooral aanbodgedreven. In Parijs kan je op elke straathoek via het Vélib-systeem een prima fiets huren tegen gunstige voorwaarden. Je kan de fiets droppen aan elk Vélib-knooppunt en de facturatie gebeurt via je kredietkaart. De stad investeerde bovendien in 460 kilometer fietspaden en de gebruikers volgen vanzelf. Maar niet iedereen neemt gezwind het Mimmetje naar de Sacré-Coeur of heeft de energie om een halve dag rond te fietsen. Dan biedt de e-fiets of elektrische fiets een oplossing: een autonomie van 60 tot 90 kilometer en een snelheid van 30 km/u.

De e-fiets heeft alles om een belangrijk ecologisch product te worden. Vanuit levenscyclusperspectief produceert hij 7 gram C02 per passagierkilometer. Voor de elektrische scooter is dat 30 gram en voor de elektrische auto tussen 80 en 170 gram. En de elektrische auto staat in de files even stil als een conventionele auto.
In Italiaanse bergdorpjes zie je politiemensen en postbodes met hun e-fïetsen gezwind nijdige hellingen opzoemen, en in Zwitserland en Oostenrijk kan je e-fïetsen huren die zijn opgeladen met elektriciteit uit waterkracht. Je kan moeilijk uitpakken met een duurzamer businessmodel. E-fïetsen zijn er een succes dankzij het aantrekkelijke aanbod van autovrije fietsnetwerken. Overheden leveren een basisinfrastructuur, en snuggere ondernemers kunnen die benutten. Want ook e-fïetsen is een teamsport.
■ Johan Albrecht is senior fellow aan het Itinera Institute en hoogleraar economie aan de Universiteit Gent.