ZALM VAN HET JAAR – SJOEMELSOFTWARE

kade rechteroever

Meer inzicht, meer zalm. In 2016 blijft dat het devies van De Morgen, maar natuurlijk staan we ook even stil bij het bijna afgelopen jaar. Met woorden die beide jaren verbinden.
Die meer inzicht geven in wat gebeurt, aan het denken zetten of simpelweg leuk zijn. VANDAAG DEEL 8
'Sjoemelen', van het Duitse schummeln, klinkt gezellig, zoals 'knoeien' of 'zeuren'. Voor echt ernstig bedrog hebben we andere woorden. Fraude. Heling. Diefstal. Maar het Volkswagen-schandaal heeft ervoor gezorgd dat sjoemelen voortaan veel minder onschuldig klinkt.


Want zeven jaar lang milieutests omzeilen met 'aangepaste' software om toch maar vervuilende bolides te blijven verkopen, is niet zomaar sjoemelen. Het is maffieus. De consument mag het Amerikaanse Milieubeschermingsagentschap EPA daarom danken dat het de praktijk aan het licht bracht, naar verluidt op aangeven van Europese ambtenaren.
Bij VW ontwierpen ze vier versies sjoemelsoftware om de NOxuitstoot van dieselwagens te manipuleren. NOx is viezigheid dat astma uitlokt en waar je geïrriteerde longen van krijgt. De software zorgt ervoor dat de NOx-uitstoot in een test onder de werkelijke uitstoot op de weg duikt. Zo'n elf miljoen auto's zijn ermee uitgerust, het gros daarvan in de VS, waar de NOx-norm een stuk strenger is.


Worden we dan echt altijd belazerd, zo luidt de vraag sinds 'Das Auto' op zijn bek ging. Dat er maar al te vaak iets schort aan dat cruciale puzzelstukje in het kapitalistische raderwerk, namelijk het vertrouwen, wisten we al. Fabrikanten van onder andere koelkasten en elektronica bouwen 'haperingen' in zodat je tijdig een nieuwe nodig hebt.
Cosmeticagiganten maken claims over DNA en collageen die alle wetten van de biologie tarten en onze kleding wordt niet zelden in mensonterende situaties vervaardigd.
Dankzij het VW-bedrog weten we nu ook dat niet alleen VW maar alle grote autofabrikanten de boel bedotten. Dat is de eerste les uit het schandaal. Op de weg komen er bij bijna alle dieselwagens meer tot veel meer schadelijke stoffen vrij vergeleken met wat de fabrikant opgeeft. Dat kan omdat de emissietesten een lachertje zijn.


Misbruik maken van die al te slappe regelgeving is natuurlijk nog iets anders dan zelf sjoemelsoftware installeren. De ontzetting bij de consument en de schade voor het merk en de Duitse degelijkheid zijn dan ook navenant. Maar dit is meer dan een onthutsend verhaal over de val van een merk dat onaantastbaar leek.
Naast het besef dat je de meeste uitstootnormen best met heel wat korrels zout neemt en bijna alle diesels te veel NOx uitstoten, leert deze moderne parabel ons nog vier lessen voor de toekomst.


Zo gaat sjoemelsoftware ook over software. De VW-ingenieurs illustreren perfect hoe net software sjoemelen steeds makkelijker maakt. Dat terwijl we almaar meer (moeten) vertrouwen op software voor aankopen, bankieren, kassasystemen, belastingen en administratie. Wie gaat op welke manier garanderen dat software betrouwbaar is en blijft?
Dat VW sjoemelsoftware inzette om aan de strenge Amerikaanse norm te voldoen, loopt ook parallel met de enorme middelen die de fossiele brandstofindustrie inzet om 'het oude model' in stand te houden. Dat wordt technisch steeds moeilijker en duurder, zoals de peperdure boringen naar olie onder het noordpoolijs illustreren. Wie niet bedriegt of zich heel ver waagt haalt het met vervuilende brandstoffen niet meer.



Er zijn een paar min of meer 'schone' dieselmodellen en er is nog wat marge voor verbetering. Maar de normen worden alleen maar strenger en de industrie botst onherroepelijk tegen de grenzen van wat technisch kan. Net zoals 'schone steenkool' is ook 'schone diesel' een illusie die je enkel via gesjoemel of consumentenbedrog verpatst krijgt. Daarom zien sommigen in het VW-debacle de gedroomde stimulans voor de elektrische auto.
Of dat ook echt zo zal uitdraaien, hangt af van politici en consumenten. Over hen leert deze affaire dat ook zij, ondanks het crapuleuze dedain van de autoreuzen voor milieunormen, lang blijven hangen in oude recepten. Enkele maanden hebben kopers de getroffen VW-merken gemeden. Dat is alweer voorbij. En in de milieuprestaties zijn we niet geïnteresseerd, zo tonen gegevens van de VAB. Tenzij er een financieel voordeel is. En dan is het aan de politici.


Dieselgate zet, niet bepaald verrassend, in de verf dat die zich laten inpakken door lobby's en slecht zijn in langetermijndenken. In de EU is al veel langer bekend dat de emissiestests niet deugen, maar de autolobby hield strengere tests tegen. Vanaf september 2017 legt de EU eindelijk wél realistische controles op. Maar de lobby heeft gezorgd dat je daarbij tot 2020 de norm nog met maar liefst een factor 2,1 (110 procent) mag overschrijden en daarna nog altijd met een factor 1,5 (66 procent).

In eigen land was de politiek al eerder wakker geschoten met nieuwe verkeersfiscaliteit en accijnzen in het nadeel van diesel. Dat is winst, al is het erg laat. En wat doet de over het schandalige VW-bedrog zo onthutste consument? Net voor de nieuwe regeling in januari ingaat, zijn we nog snel snel dieselwagens gaan kopen. Sjoemelen met software of met principes, ieder zijn specialiteit.

Met dank aan Frans Fierens (Ircel)

BARBARA DEBUSSCHERE
De Morgen 30-12-2015 pag. 2

Tags: