N-VA VERSUS SP.A

Veertien dagen politieke stagnatie, het heeft zijn voordelen voor een columnist. Zeker voor uw dienaar, die doorgaans een uit de kluiten gewassen essay neerpent in een kwart van de tijd die hij vervolgens besteedt aan het herleiden daarvan tot de omvang die u nu onder ogen heeft. Zo ontbrak mij bij onze vorige afspraak de ruimte om in te gaan op de link tussen de federale patstelling en de Vlaamse impasse. Maar kijk eens aan, twee weken later zijn beide nog even actueel. Sta mij dus toe om de draad weer op te pikken waar ik hem toen had laten liggen: de links-rechtstegenstelling bij de preformatie, niet alleen op de - misschien ooit, in een verre toekomst, als het eens pas geeft - nog te bespreken socio-economische dossiers, maar ook bij de staatshervorming. Met als gevolg bij N-VA: boze blikken naar SP.A en Groen! en een nauwelijks verholen lonken naar de liberalen, om te vermijden dat een versterkte liberale oppositiepartij straks de vloer kan aanvegen met de belastingregering Di Rupo-De Wever.

Dat behalve de preformatie, nu ook de Vlaamse regering steeds meer wankelt, versterkt uiteraard de speculaties dat een weinig compromisbereide N-VA de socialisten op beide niveaus wil vervangen door de liberalen.

Binnen de Vlaamse regering loopt de tegenstelling over de Antwerpse mobiliteitsknoop immers al evenzeer tussen N-VA en SP.A. Anders is wel dat, door het ook daar hard te spelen, Bart De Wever zijn bondgenootschap met Kris Peeters hypothekeert. Murw geslagen na de verkiezingen, besliste CD&V om haar communautaire houding door N-VA te laten bepalen: aanvaardt N-VA een akkoord zal CD&V dat nooit verwerpen, verwerpt N-VA een akkoord, zal CD&V dat nooit aanvaarden. Maar nu De Wever ook Peeters II in gevaar brengt, ligt dat ietwat anders.

Overigens zou een val van de Vlaamse regering het nu al bestaande beeld van een Vlaams niveau dat al even immobiel is en even slecht bestuurt als het federale, enkel nog versterken. Waarmee de Vlaams-nationalisten meteen een pijler van het eigen discours onderuit halen.

Stel dat N-VA, door mordicus aan een brug vast te houden (die er toch nooit zal komen wegens het aanhoudende protest) de SP.A uit de Vlaamse regering dwingt, dan dreigt ze ook nog eens een politieke oorlog te ontketenen tussen Antwerpen en Vlaanderen of, zo u wil, tussen Antwerpen en Brussel. 't Stad zou zo opnieuw kunnen aansluiten bij een historische traditie van verzet tegen de hogere overheid.

Zeker de Antwerpse actiegroepen Ademloos en Straten-generaal spelen daar al op in, maar ook burgemeester Janssens profileerde zich in de aanloop naar de volksraadpleging vorig jaar als de verdediger van de Antwerpse belangen tegen 'de bezetter': het Vlaamse regeringsvehikel BAM. Komt zijn partij op Vlaams niveau in de oppositie terecht, dan kan Janssens voluit gaan, stilaan de Meetingpartij achterna, de formatie die in de tweede helft van de negentiende eeuw de Antwerpenaren verenigde tegen het project van de toenmalige Belgische overheid om in Antwerpen een fortengordel en een citadel te bouwen

Een Vlaamse exit van de SP.A zou alleszins in Antwerpen de politieke breuklijn tussen stad en rand duidelijker blootleggen. De Vlaamse regering zou dan zijn samengesteld uit partijen die traditioneel sterk staan in de rand, met de SP.A meer dan ooit in de rol geduwd van de stadspartij die ze in de feiten al is. Electoraal dan toch (de partij bestaat bijna enkel nog in de steden), want inhoudelijk slaagt ze er niet in om haar standpunt over het Antwerpse mobiliteitsdossier op te tillen naar een ruimer verhaal over leefbaarheid van de stad en stadsontwikkeling. Nochtans is dat de echte inzet van het Oosterweeldossier. Die inzet overstijgt Antwerpen ruimschoots, en zal enkel relevanter worden met het toenemend politiek-economisch belang van steden. Omdat zelfs SP.A, nochtans op zoek naar een hedendaags 'verhaal', er niet in slaagt dat te communiceren, vindt Oosterweel bij de Vlaamse opinie makkelijker aansluiting bij een beeld dat de spiegel vormt van de Antwerpse verzetstraditie: die van het ambetante Antwerpen, waar het toch 'altijd iets is'.

Overigens: raakt Janssens nog meer vergroeid met de Antwerpse stadsbelangen, dan is dat niet bepaald de beste uitgangspositie voor burgemeester in spe De Wever in 2012. Maar dat deel van het essay is voor een volgende keer.

Dave Sinardet is politicoloog aan de UA en doceert aan de VUB en de FUSL. Zijn column verschijnt tweewekelijks op maandag.

De Standaard 20-09-2010
http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=M02VIH6R&subsection=55