Oosterweel kun je niet half oplossen

Met de volksraadpleging over de Oosterweelverbinding heeft de hele kwestie geen eindpunt bereikt. Vanaf volgende week gaat ze weer wegen op de politieke agenda. De actievoerders van Straten-generaal waarschuwen dat een beslissing van de Vlaamse regering over ‘een half dossier' nog meer tijdverlies zal veroorzaken.

Salamipolitiek is een besluitvorming waarbij grote dossiers ‘in stukjes' worden gehakt om stap voor stap politieke consensus en maatschappelijk draagvlak te vinden. Deze werkwijze kan nuttig zijn, bijvoorbeeld bij formatiegesprekken. Maar in kwesties van ruimtelijke ordening is de aanpak contraproductief.

Jarenlang heeft de Vlaamse regering gepoogd om in Antwerpen een viaduct op het zogenaamde BAM-tracé verkocht te krijgen, zonder aan te geven wat de consequenties daarvan zullen zijn voor de huidige ring. Onder druk van de actiegroepen raakte in 2008 bekend dat vasthouden aan het viaduct onvermijdelijk leidt tot een uitbreiding van de ring ter hoogte van het Sportpaleis (van 10 naar 18 baanvakken). De Vlaamse overheid ontkende dit, maar in maart 2009 wees een onafhankelijke studie uit dat de actiegroepen het bij het juiste eind hadden. Een half jaar later werd het viaduct in een volksraadpleging weggestemd, met wellicht als belangrijkste schietschijf: de 18 rijstroken.

Volgende week beslist de Vlaamse regering of het viaduct vervangen kan worden door een tunnel op hetzelfde tracé. Al tijdens de volksraadpleging maakten we bekend dat bij vasthouden aan het BAM-tracé een forse capaciteitstoename noodzakelijk zal blijken op de hele ring. Andermaal kregen we toen te horen dat dit uit de lucht gegrepen was. Na een campagne ‘openbaarheid van bestuur' door de actiegroepen gaf de Vlaamse regering eind mei 2010 plannen vrij van de toekomstige Antwerpse ring. Wat bleek? Ook op die ring duiken de 18 baanvakken van het Sportpaleis weer op. De tekeningen liggen al zeven jaar klaar, maar de Vlaamse regering voelde nooit de behoefte om de ruimtelijke impact van het BAM-tracé op de Antwerpse ring te ontbloten.

Meccano

Na de volksraadpleging benaderde een groep van Antwerpse bedrijfsleiders en academici ons met de vraag: als de oplossing voor het Antwerpse mobiliteitsprobleem niet op het BAM-tracé ligt, waar dan wel? Forum 2020 – zo noemde de groep zich – gaf ons in november 2009 een studieopdracht. Daaruit groeide het Meccano-tracé, een noordelijke bypass die in combinatie met slimme verkeerssturing een belangrijk deel van het doorgaand verkeer weghoudt van de Antwerpse ring.

Forum 2020 vroeg aan de Vlaamse regering om dit Meccano-tracé onafhankelijk te laten toetsen door het Vlaams Verkeerscentrum. De regering weigerde op deze vraag in te gaan. Daarop bestelde Forum 2020 zelf een studie bij het aan de Universiteit van Leuven verbonden Transport & Mobility (TML). Aan de hand van simulaties van verkeersstromen op beide tracés (BAM en Meccano) bevestigde TML onze bevindingen. Conclusie één: de Meccano werkt. De bypass doet de congestie verdwijnen in de Kennedytunnel en op de hele Antwerpse ring. Conclusie twee: bij keuze voor het BAM-tracé blijf je daarentegen grote stromen doorgaand verkeer naar de huidige ring trekken. Met als consequentie: een noodzakelijke uitbreiding op de hele Antwerpse ring.

Tien jaar is al verloren gegaan in dit dossier, door onwil om het debat voldoende breed te voeren. Diverse regeringen herleidden de complexe problematiek steeds weer tot een discussie over een bouwproject op één tracé. Essentiële gesprekken over verkeersstromen, gezondheid of stadsontwikkeling worden uit de weg gegaan. De vraag of tunnels op het BAM-tracé haalbaar zijn is naast de kwestie, toont opnieuw de TML-studie aan. De echte vraag luidt: slagen we erin duurzame stadsontwikkeling te koppelen aan het vinden van een oplossing voor de mobiliteitsproblematiek?

Omdat de Vlaamse regering vasthoudt aan het BAM-tracé, zal ook de nieuwe regeringsbeslissing een maat voor niets blijken. Met de beslissing over een half dossier (het debat over de verbreding moet nog gevoerd worden) koopt de regering tijd voor zichzelf, maar in realiteit voegt ze slechts meer tijdverlies toe.

Waarom nemen politici beslissingen die al achterhaald zijn op het moment van de beslissing? In het Oosterweeldossier spelen diverse factoren, zoals het gelobby van bouwgroepen of de partijpolitieke koppeling van dossiers. Maar de belangrijkste reden is wellicht de volgende: perceptie van politieke daadkracht wordt hoger ingeschat dan de kwaliteit van de oplossing. Als er maar beslist wordt. Regeringen samenhouden blijkt belangrijker dan daden stellen van goed bestuur. Gazet van Antwerpen hekelde onlangs terecht: ‘In het Oosterweeldossier primeert de zoektocht naar de beste oplossing al lang niet meer op de politieke achtergronden'. Knack voegde daar deze week aan toe: ‘Bij het bestuderen van de beste oplossing voor het Antwerpse verkeersinfarct speelt politieke vooringenomenheid nog steeds een grotere rol dan rationele argumenten.'

Vasthouden aan het BAM-tracé is behalve inhoudelijk niet te verantwoorden ook politiek roekeloos. Bij keuze voor dit tracé maakt de Vlaamse regering van de Oosterweelverbinding hét thema van de gemeenteraadsverkiezingen in oktober 2012. Elke Antwerpse politicus zal in de campagne moeten uitleggen of hij voor- of tegenstander is van het verbreden van de ring. Tegenstanders zullen zich ook moeten uitspreken tegen het BAM-tracé, en dus tegen de regeringsbeslissing.

Daarom vragen wij de politici om op te houden met deze salamipolitiek. De Antwerpse ring is geen saucijs, de besluitvorming over deze belangrijke kwestie mag niet worden ‘gesaucissoneerd'. Je kunt als overheid geen beslissing nemen over één specifiek tracé zonder eerst aan de Antwerpenaar duidelijk te maken wat daarvan de concrete gevolgen zijn voor de volledige ring. Politici die dit niet door hebben verkeren nog in de vorige eeuw.

MANU CLAEYS EN PETER VERHAEGHE

Wie? Leden van de actiegroep Straten-generaal

Wat? Als de Vlaamse regering nu beslist over Oosterweel is dat geen daad van goed bestuur

Waarom? Omdat de Antwerpenaar onvoldoende betrokken is bij alle elementen en gevolgen van die beslissing

De Standaard 18-09-2010
http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=PI2VAC1H