Piratenfestival

kade rechteroever

De kijk van Van Dyck

 

De beursgang van Facebook en de recente verkiezingswinst van de Piratenpartij in Duitsland zijn een spiegel van de wereld van vandaag. Zij mogen op het eerste gezicht heel weinig met elkaar vandoen hebben, maar zij surfen wel op dezelfde onderliggende maatschappelijke grondstromen.

De beursgang van Facebook maakt duidelijk dat de wereld definitief het tijdperk van informatie en communicatie is binnen getreden. Bedrijven als Apple, Google, Microsoft, maar ook een zich immer heruitvindend IBM, behoren vandaag niet alleen tot de sterkste merken in de wereld. De opkomst van Facebook toont ook aan dat in de 21ste eeuw 'een idee' (of in dit geval een uit de hand gelopen studentengrap) volstaat om een bedrijf op te bouwen. Dan volgen de klanten. En dan pas de aandeelhouders. Het zet het 19de eeuwse kapitalistische model, gebaseerd op de theorie van de protestantse ethiek en de accumulatie van kapitaal, zo mooi beschreven door Max Weber, helemaal op zijn kop. Dit is het tijdperk van het snelle geld, naar de gelijknamige VPRO-serie die al enkele weken op de Nederlandse televisie loopt. Het is ook het tijdperk van de beeldvorming, van het verhaal, van de schone schijn.

Het is beslist geen toeval dat de Piratenpartij, in 2006 al opgericht in Zweden, ook haar wortels heeft in deze internetmaatschappij. De stichters werden aanvankelijk nog afgedaan als naïeve computernerds die ijverden voor het vrij downloaden van muziek- en andere gegevensbestanden. Het ideeëngoed heeft zich intussen aanstekelijk verspreid over verschillende Europese landen. De idee van een digitale burgerdemocratie staat centraal. Niet gestuurd door de top, maar gestuwd door de basis. Participatie en transparantie staan hoog in het vaandel. Geen achterkamerpolitiek. Liquid-Feedback is het nieuwe burgerforum. Leden kunnen vanachter hun laptop voorstellen en ideeën lanceren en afschieten.

Wat verklaart het wereldwijde succes van Facebook (900 miljoen klanten intussen) en de Piratenpartij in Duitsland (in Noordrijn-Westfalen 7,7 procent van de stemmen)? Zij surfen beide op het snijpunt van twee fundamentele maatschappelijke onderstromen: 'empowerment' en 'verbondenheid'. Op dat snijpunt ontstaan vandaag steeds meer burgerbewegingen: burgers die hun individuele kracht en verontwaardiging bundelen met geestesgenoten. Sociale media zijn dan het glijmiddel. Van het referendum van vzw Ademloos tegen de Lange Wapper in Antwerpen en G1000 bij ons tot Occupy Wall Street, de Indignados en zelfs de Arabische Lente. Deze nieuwe burgerbewegingen worden gekenmerkt door een hoge mate van anti-establishment, een groot wantrouwen en afkeer van gevestigde instituten. Een groot geloof in eigen kracht, in zelf de regie voeren.

Het is geen toeval dat Mark Zuckerberg ook vandaag nog de financiële markten uitdaagt door in een sweatshirt zijn opwachting te maken en 'hacker' als bedrijfscultuur te poneren in de prospectus bij de beursgang. 'Wil je kapitein zijn bij de marine of een piraat worden?', was ook het motto van wijlen Steve Jobs. Wat het succes van de Piratenpartij ook aantoont, is dat vormen van participatieve of deliberatieve democratie best kunnen worden verzoend met representatieve democratie. Het succes van Facebook toont aan dat een decentraal digitaal netwerk van 'friends' in 'no time' kon uitgroeien tot een bedrijf dat tientallen miljarden dollars waard is. Het piratenfestival is begonnen.

Fons Van Dyck is managing director bij Think BBDO.

www.standaard.biz/kijkvandyck

fons.van.dyck@think.bbdo.be

De Standaard 22-05-2012
http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=7K3QBQDF

Het is geen toeval dat Mark Zuckerberg de financiële markten uitdaagt door in een sweatshirt zijn opwachting te maken

De beursgang van Facebook en de recente verkiezingswinst van de Piratenpartij in Duitsland zijn een spiegel van de wereld van vandaag. Zij mogen op het eerste gezicht heel weinig met elkaar vandoen hebben, maar zij surfen wel op dezelfde onderliggende maatschappelijke grondstromen.

De beursgang van Facebook maakt duidelijk dat de wereld definitief het tijdperk van informatie en communicatie is binnen getreden. Bedrijven als Apple, Google, Microsoft, maar ook een zich immer heruitvindend IBM, behoren vandaag niet alleen tot de sterkste merken in de wereld. De opkomst van Facebook toont ook aan dat in de 21ste eeuw 'een idee' (of in dit geval een uit de hand gelopen studentengrap) volstaat om een bedrijf op te bouwen. Dan volgen de klanten. En dan pas de aandeelhouders. Het zet het 19de eeuwse kapitalistische model, gebaseerd op de theorie van de protestantse ethiek en de accumulatie van kapitaal, zo mooi beschreven door Max Weber, helemaal op zijn kop. Dit is het tijdperk van het snelle geld, naar de gelijknamige VPRO-serie die al enkele weken op de Nederlandse televisie loopt. Het is ook het tijdperk van de beeldvorming, van het verhaal, van de schone schijn.

Het is beslist geen toeval dat de Piratenpartij, in 2006 al opgericht in Zweden, ook haar wortels heeft in deze internetmaatschappij. De stichters werden aanvankelijk nog afgedaan als naïeve computernerds die ijverden voor het vrij downloaden van muziek- en andere gegevensbestanden. Het ideeëngoed heeft zich intussen aanstekelijk verspreid over verschillende Europese landen. De idee van een digitale burgerdemocratie staat centraal. Niet gestuurd door de top, maar gestuwd door de basis. Participatie en transparantie staan hoog in het vaandel. Geen achterkamerpolitiek. Liquid-Feedback is het nieuwe burgerforum. Leden kunnen vanachter hun laptop voorstellen en ideeën lanceren en afschieten.

Wat verklaart het wereldwijde succes van Facebook (900 miljoen klanten intussen) en de Piratenpartij in Duitsland (in Noordrijn-Westfalen 7,7 procent van de stemmen)? Zij surfen beide op het snijpunt van twee fundamentele maatschappelijke onderstromen: 'empowerment' en 'verbondenheid'. Op dat snijpunt ontstaan vandaag steeds meer burgerbewegingen: burgers die hun individuele kracht en verontwaardiging bundelen met geestesgenoten. Sociale media zijn dan het glijmiddel. Van het referendum van vzw Ademloos tegen de Lange Wapper in Antwerpen en G1000 bij ons tot Occupy Wall Street, de Indignados en zelfs de Arabische Lente. Deze nieuwe burgerbewegingen worden gekenmerkt door een hoge mate van anti-establishment, een groot wantrouwen en afkeer van gevestigde instituten. Een groot geloof in eigen kracht, in zelf de regie voeren.

Het is geen toeval dat Mark Zuckerberg ook vandaag nog de financiële markten uitdaagt door in een sweatshirt zijn opwachting te maken en 'hacker' als bedrijfscultuur te poneren in de prospectus bij de beursgang. 'Wil je kapitein zijn bij de marine of een piraat worden?', was ook het motto van wijlen Steve Jobs. Wat het succes van de Piratenpartij ook aantoont, is dat vormen van participatieve of deliberatieve democratie best kunnen worden verzoend met representatieve democratie. Het succes van Facebook toont aan dat een decentraal digitaal netwerk van 'friends' in 'no time' kon uitgroeien tot een bedrijf dat tientallen miljarden dollars waard is. Het piratenfestival is begonnen.

Fons Van Dyck is managing director bij Think BBDO.

www.standaard.biz/kijkvandyck

fons.van.dyck@think.bbdo.be

De Standaard 22-05-2012
http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=7K3QBQDF

 

Tags: