Bob Cools fileert het bestuursakkoord

kade rechteroever

Ereburgemeester Bob Cools ziet veel onervarenheid en foute inschattingen bij nieuwe bestuursploeg

Terwijl zijn partijgenoten Yasmine Kherbache, Greet Van Gooi, Karim Bachar en Toon Wassenberg de sp.a-visie op het nieuwe bestuursakkoord geven, zit Bob Coolste vloeken dat het allemaal wat heftiger mag. "Waarom zeggen ze nu niet dat de Liefkenshoektunnel open moet, verdorie?" Een gesprek met een ex-burgemeester waarin het vuur nog steeds brandt.

 

Hoe de ploeg rond Bart De Wever sociale woningbouw en stadsontwikkeling zal invullen, het baart Bob Cools zorgen. En hij is boos, zeer boos, wanneer hij leest dat er nu een 'echt sociaal beleid' gevoerd zal worden. "Wat hebben wij dan gedaan?"

"Ze zaten daar als sukkelaars op een rij. Geen enkel concreet punt heb ik gehoord. Ik ben teleurgesteld, ja."
Bob Cools (78), burgemeester van Antwerpen van 1983 tot 1994, had liever wat meer vechtlust gezien bij zijn sp.a-partijgenoten die vrijdag hun kritiek leverden op het bestuursakkoord. Zelf heeft hij dat akkoord gelezen en herlezen. "Een revolutionaire breuk met het verleden is dit bestuursakkoord duidelijk niet. Maar ze slaan de bal wel een paar keer mis. Of beter - en nu wil ik zeker niet dubbelzinnig zijn - ze spelen met de verkeerde ballen."
Bob Cools is genuanceerd in zijn kritiek, maar ziet toch vooral twee hoofdlijnen door dit nieuwe verhaal lopen: een gebrek aan ervaring en het schermen met bevoegdheden die een stadsbestuur helemaal niet toekomen.

Cools: "Buiten Ludo van Campenhout en Marc Van Peel zijn dit allemaal mensen met ontzettend weinig ervaring. Het doet me een beetje denken aan het stadsbestuur in de beginjaren van Leona Detiège, waarin zowel Trotski als de Tsaar zaten, zijnde Patsy Sörensen en baron Leo Delwaide. Tot wat zo'n onervarenheid kan leiden, bewijst de Visa-crisis. De schepenen hebben zich toen als schoolkinderen laten vangen. Terwijl toenmalig CVP-schepen Marc Wellens, een deugniet, maar wel een man met veel ervaring, lang op voorhand zag aankomen waaraan ze hun vingers gingen verbranden."

Bob Cools fileert het bestuursakkoord: “Ze eigenen zich veel toe dat enkel hogere overheden toekomt.” foto Evelien De Jonghe

Wat kan u bekoren in dit bestuursakkoord?

Het inzetten van meer politie op straat, vooral dan voor het kleine politionele optreden, vind ik een goede zaak. De harde aanpak van drugs: prima! Ook heel de filosofie achter ruimtelijke veiligheid, met onder meer een deugdelijk lichtplan, is positief. Maar ik hoor Bart De Wever iets te vaak zeggen 'ik zal dit' en 'ik zal dat'. Wat veel burgemeesters vergeten, is dat ze ook nog een baas hebben die procureur des Konings heet. Het volledig politionele optreden valt onder zijn bevoegdheid. Al wat De Wever zal mogen doen, is de orde handhaven. Hij heeft verder niets te beslissen. Dat is de frustratie van veel burgemeesters. Ze denken dat ze alles kunnen en botsen dan op die grens.

U hebt uw doctoraatsthesis geschreven over sociale huisvesting. Het nieuwe stadsbestuur maakt daar een strijdpunt van.

Als ik het goed begrijp, blijft dat op 11 procent van het totaal aantal woningen. Dat is meer dan het Vlaamse gemiddelde van 7 procent, maar nog altijd véél te weinig. In het Verenigd Koninkrijk is dat 21 procent, in Frankrijk 17 procent, in Nederland zelfs 37 procent. Al onze buurlanden hebben veel meer inspanningen gedaan dan wij. Maar wat hoor ik madame Homans zeggen? Daar hebben wij geen geld voor. Kijk, dat bewijst haar onervarenheid. De sociale woningbouw wordt door het Vlaamse gewest betaald, niet door de stad.

Je kunt een aantal van die mensen ook afleiden naar de private huurmarkt, naar sociale huurwoningen.

Dan zul je ze toch meer centen moeten geven, zoals in Nederland gebeurt, want anders werkt dat niet. Tegen 2025 zullen er naar schatting 100.000Antwerpenaren bij komen. We weten uit ervaring dat 80 procent daarvan van elders komt en kandidaat zal zijn voor een sociale woning. Waar moeten die mensen naartoe? En zelfs als er plaats zou zijn, mogen ze nog niet, want ze hebben geen werk. Ik lees ook dat ze het voorkooprecht willen afschaffen. Dat is toevallig wel een beslissing van de hoge re overheid.

Idem voor een wijziging van het toewijzingsreglement. Dat komt niet madame Homans toe, maar de bevoegde minister. Het zijn allemaal vrijblijvende ideeën. Vrome wensen die alleen maar zullen uitkomen als de Vlaamse regering haar reglementeringen aanpast.
Dat geldt ook voor wie op stedelijk niveau de werkloosheid wil aanpakken. Noch stad, noch OCMW hebben daar vat op. RVA is federaal, VDAB is Vlaams; eigenlijk waren ze beter allemaal volksvertegenwoordiger gebleven.

Wat vindt u van het plan om een casino te openen in Antwerpen, als bron van inkomsten?

Goed idee, maar ik wens hen veel succes. Ik heb het namelijk zelf geprobeerd toen ik burgemeester was. Ik wilde er de restauratie van de Bourlaschouwburg mee betalen, die mijn collega's toen per se wilden afbreken. In de kelder van de Bourla zou dat perfect kunnen. Er zijn voorbeelden in het buitenland van casino's gekoppeld aan theaterruimtes. Ik ben van een kale reis teruggekomen. Het is de minister van Financiën die daarover beslist en het zijn vrijwel alleen vakantieoorden in de Ardennen of aan de Kust die daarvoor toelating krijgen.

Uw grote 'dada' was en is stedenbouw. Hoe kijkt u aan tegen de plannen van dit nieuwe college?

Ik ben bang. Bang dat de grondprijzen in Antwerpen de pan uit zullen rijzen. Want stedenbouw heeft alles te maken met grondprijzen in de stad. Ik lees dat ze meer hoogbouw willen. Dat wil zeggen dat er het maximum uit de oppervlakte wordt gehaald voor een minimum aan aanbod. Ook in het vorige bestuur zag ik sommigen al die richting uitgaan. Het is toen al beginnen wemelen bij onze liberale flamingant Van Campenhout. En nu wrijven de speculanten zich helemaal in de handen. Kijk maar naar wat er gebeurd is met de Scheldekaaien. Wie kan dat nog betalen? Kijk ook naar de woonblokken hier op Linkeroever. Heel wat appartementen staan leeg. Je kunt hier van vandaag op morgen iets kopen of huren. Wie op de grond spuwt, krijgt een boete, maar tegelijkertijd willen ze de bouwvoorschriften versoepelen. Nu ja, ook de herziening van de bouwcode is een zaak die eerst door de Bestendige Deputatie moet worden goedgekeurd en dan ook nog eens door Vlaanderen. Het is redelijk naïef van het nieuwe stadsbestuur om te denken dat een stad of een gemeente daar zomaar baas over kan spelen. En maar goed ook. Als je hen laat doen, dan vrees ik het ergste. Eén Antwerp Tower is genoeg.

Trouwens, ik heb nergens het woord 'grondbeleid' gevonden. Als je wil bouwen, moetje als stad grondreserves aanleggen. Dat is begonnen onder meneer Schiltz, die alles begon te verkopen. Ook nu lijkt het alsof alles gericht is op privatisering en verkoop, daar gaan we later spijt van hebben.

Het bestuursakkoord besteedt veel aandacht aan mobiliteit. Ook in de binnenstad. De auto en zijn parkeerplaats komen weer prominenter in beeld.

Wat me stoort aan dit spel (Cools bedoelt de tekst van het akkoord, red.), is dat ik nergens iets concreets lees over het verder autovrij maken van de binnenstad. Ze hebben het over 'autoluw', maar dat is truut. Iets watje niet kunt bekeuren, heeft geen enkele waarde. Onder mijn bestuur hebben we 220.000 vierkante meter binnenstad autovrij gemaakt. Sindsdien is er één stukje bijgekomen: de Suikerrui en de Oude Koornmarkt. Ik hoop maar dat ze daar niet op terugkomen. Het zijn die gebieden die de charme van Antwerpen uitmaken, die buitenlanders naar de binnenstad lokken. De nadruk die het akkoord legt op de aanleg van pleintjes, vind ik wel een prima idee. Kijk maar naar wat we destijds gedaan hebben met de Wapper. Weinigen herinneren zich nog dat er op die plek enkel een vulgaire parking was. Maar pleintjes moeten ook verkeersvrij zijn, anders heeft het geen zin. En dat lees ik dan weer niet.

Het bestuursakkoord bevat ook maatregelen om de wijken en buurten aantrekkelijker te maken om meer jonge gezinnen aan te trekken die bewust kiezen voor het leven in de stad. Propere straten, betere verlichting, meer controle op veiligheid...

Goed, goed, goed. Want er is nog veel wrevel in de stad. Laat ons alstublieft niet doen alsof dat niet zo is. Wat me hier stoort, is niet de inhoud, maar de toon. Tot mijn grote verbazing heb ik madame Turtelboom letterlijk horen zeggen dat ze 'de witte stadsvlucht' willen keren. Dat was de eerste keer dat ik een niet-Vlaams Belanger die term hoorde gebruiken. Blijkbaar is dat nu gebanaliseerd. Ze gaan ook voorbij aan het historische feit dat de stadsvlucht al bestaat van in de tijd van Rubens. En van l921 tot 2004 was er een onophoudelijke daling van de Antwerpse bevolking. Sinds 2004 zijn er 47.700 inwoners bijgekomen. Die kwamen voor 80 procent van elders. We hebben nu 40 procent inwoners van vreemde origine. In steden als Amsterdam en Rotterdam is dat al een pak meer. Het probleem zit hem in de snelheid waarmee dit gebeurt. Vijftig jaar geleden kwamen de eerste Marokkanen hier aan. De stad had die eerste golf amper verwerkt of er kwam al een tweede, met mensen uit Afghanistan, het Oostblok, vanuit alle hoeken en kanten van de aardbol. Uiteraard schept dat problemen. Als ik Bart De Wever een voorstel mag doen: werk opnieuw met wrevelagenten, zoals wij ze destijds hebben ingezet. Niet die buurttoezichters van nu, maar échte agenten, die wat te zeggen hebben.

Is dit, zoals de critici van De Wever beweren, een asociaal akkoord?

Zeker op het vlak van sociaal woningbeleid. En ik lees in zowat elke alinea dat je een boete of een straf kunt krijgen. In die zin is het duidelijk een rechts akkoord. Maar schokkend? Nee. Waar ik wel razend van word, is de uitlating 'we gaan nu een écht sociaal beleid voeren voor wie het écht nodig heeft'. Dat is het kwalijkste wat ik in lange tijd heb gehoord. Kun je je een grovere belediging indenken? Alsof wij de voorbije honderd jaar een beleid hebben gevoerd voor wie het niet nodig had. Waren dat dan allemaal profiteurs? En mag ik er ook op wijzen dat wij mensen die van elders kwamen, hebben opgevangen en een woning hebben gegeven toen ze nog géén stemrecht hadden. Nu vrijt iedereen de allochtonen op om hun stem te krijgen.

Hoe kijkt u terug op het uiteenvallen van de Stadslijst?

Ik heb op Marc Van Peel gestemd. Echt waar. Ik dacht 'dat zal onze man op Linkeroever worden. Misschien kan ik hem overtuigen om dat mooie bos hier niet te kappen'. Ik was dan ook zeer ontgoocheld dat hij zo snel zijn handdoek in de schoot van Bart De Wever heeft geworpen. En nu heeft hij naast Haven ook nog Economie en Werk erbij. Gaat hij het overheidspersoneel verder afbouwen terwijl er in 'zijn' haven elke dag wel een bedrijf sluit? Waar moeten al die mensen dan nog werk vinden? Ik lees ook dat 'zijn' haven werk verschaft aan 150.000 mensen. Ik heb het even nagerekend en kom uit op 25.000. Echt benieuwd om te weten hoe hij aan dat getal komt.

U was een flamboyant burgemeester. Patrick Janssens hanteerde eerder een zakelijke stijl. Hoe schat u de stijl van Bart De Wever in?

Er zijn twee De Wevers. Eigenlijk doet hij me qua stijl heel hard aan Jos Van Eynde denken (legendarisch socialistisch kamerlid en hoofdredacteur van Volksgazet, red.). Heel stil, naar de grond kijkend en bijna afwezig in besloten gezelschap, maar alle remmen los in het publiek. Zoals mijnpartijgenoot Lode Hancké al zei: er zijn twee soorten politici. Er zijn regenten en tribunen. Regenten zijn bestuurders. Een tribune kan het vooral goed uitleggen. Willy Calewaert was een tribune. Madame Vogels had dat ook. En ik zie dat ook bij Bart De Wever. Hij gebruikt mooie woorden als 'ideologische congruentie' en 'avontuur' en 'stadsburgerschap', maar de details en de uitwerking, dat is voor de anderen. Daar heeft hij ook zijn populariteit uit gehaald. Niet uit zijn concrete projecten.
Als Bart De Wever zijn zin niet krijgt, of lastige vragen van journalisten moet beantwoorden, zie ik zijn autoritaire trekjes naar boven komen. Er is een mooi Frans spreekwoord dat zegt: 'Een man van links probeert te overtuigen en hoopt dat hij begrepen wordt, een man van rechts zegt hoe het moet en wil gehoorzaamd worden'. Bart De Wever wil gehoorzaamd worden.

WIM DAENINCK
Gazet van Antwerpen 15-12-2012 pag. 28 

Tags: