De burgemeester en de Oosterweel

kade rechteroever

Het Oosterweel-dossier. Het hangt als een vloek boven de stad Antwerpen. Ook in de voorbije verkiezingsstrijd was het een hot item. N-VA en CD&V zweren bij het BAM-tracé, Open Vld wil van dat plan niets weten. Of toch? Want plots maakt Open Vld deel uit van de nieuwe Vlaamse regering, terwijl het BAM-tracé onverbloemd ingeschreven staat in het regeerakkoord. De Vlaamse liberalen leggen op enkele maanden tijd een merkwaardig tracé af, waarbij Mechels burgemeester Bart Somers prominent op de voorgrond staat.

 

Eind februari publiceert Open Vld het boek “Steden maken het verschil”. Daarin breken 12 vooraanstaande liberale politici een lans voor een optimistische toekomstvisie op de stad. “De stad vormt de achtergrond waartegen de uitdagingen van de volgende decennia volop zullen rijpen”, zo is de overtuiging van de auteurs.

Eén van hen is Mechels burgemeester en sinds kort Vlaams parlementslid Bart Somers. In zijn bijdrage schrijft hij: “De tijd is rijp voor een doorgedreven vorm van burgerdemocratie. Het volstaat niet langer om referenda te organiseren. Mensen de kans geven om finaal ja of nee te zeggen is belangrijk, maar het is niet genoeg. Mondige en goed geïnformeerde burgers vragen meer. Niet alleen de beslissing is belangrijk, ook de weg ernaartoe. Mensen willen meer dan alleen een antwoord geven, ze willen mee de juiste vraag formuleren. Dat kan alleen via dialoog. Wie mensen ernstig neemt, betrekt hen vanaf de beginfase. Moderne inspraak is open dialoog. Voorstel en tegenvoorstel. Samen zoeken naar antwoorden en prioriteiten. Het stedelijke niveau kan hier de weg wijzen. We moeten een echt gesprek tot stand brengen tussen stadsbestuur en burgers over de te maken keuzes. Vandaag is inspraak nog te vaak formalistisch.”

Het duurt niet lang of dit pleidooi voor een ernstige interactie tussen burgers en politiek krijgt een concrete invulling. Begin maart keert Open Vld zich tegen het door de Vlaamse regering met hand en tand verdedigde BAM-tracé. De ploeg Peeters wordt aangemaand de loopgraven te verlaten en op een respectvolle manier in dialoog te treden met de actiegroepen en de Antwerpse burgers. Het BAM-tracé heet plots een schijnoplossing die onvermijdelijk zal uitmonden in procedureslagen en vertragingen.

Op zijn website wijst Somers op het belang van een maatschappelijk draagvlak en hekelt hij de aanpak van de regering Peeters: “De Vlaamse regering communiceert nu vanuit een ivoren toren. Ze duldt geen tegenspraak, en dat is een oude manier van werken. Oosterweel zet de Antwerpenaren tegen elkaar op, terwijl het de stad net zou moeten verbinden.”

Open Vld pakt ook uit met een alternatief plan: Oosterweel-Noord. Dat wordt gepresenteerd via de website www.goestinginantwerpen.be. Naast Annemie Turtelboom, Dirk Van Mechelen, Willem-Frederik Schiltz en Philippe De Backer, presenteert ook Bart Somers zich hier als een van de tenoren die het plan verdedigen. Opnieuw hamert hij op het belang van het draagvlak. En inderdaad, met het nieuwe voorstel schaart Open Vld zich aan de zijde van Ringland, het project dat de Antwerpse ring volledig wil overkappen en dat bij verschillende acties tienduizenden sympathisanten op de been weet te brengen.

BAM-tracé is geen Open Vld

In de maanden die volgen, woedt de verkiezingskoorts in het land. Het Oosterweel-dossier  is met zijn tergend lange geschiedenis uiteraard een belangrijk thema in de debatten over de toekomst van Vlaanderen.

Bart Somers kiest resoluut voor Vlaanderen, voor de stad én voor Ringland. Op zijn website noteert hij: “De overkapping van de ring biedt Antwerpen extra ruimte voor wonen, werken en winkelen. Het is de keuze tussen zuurstof of fijn stof, tussen vooruitgaan of stilstaan.”

Op een groot debat in Antwerpen spreekt Somers als Vlaams lijsttrekker klare taal: “In 2009 is het grootste referendum sinds de koningskwestie hier in Antwerpen doorgegaan. De Antwerpenaren hebben daar heel duidelijk gezegd wat ze niet wensten. Als je nu vanuit de samenleving niet een aantal leuke jongens maar een sterke burgerbeweging ziet die een heel zinvol, toekomstgericht en verbindend alternatief naar voor brengt, waarbij je overkapt en het plaatselijk en doorstromend verkeer scheidt en waarbij je Antwerpen, waar 100.000 mensen bijkomen tegen 2030, zuurstof kunt geven, dan zeg je niet ‘we gaan dat eens goed onderzoeken’ maar dan is dat het moment dat de politiek moet grijpen om een stad te verenigen, een stad die op dit gebied al veel te lang gepolariseerd en verdeeld is.”

Over de prioriteit van leefbaarheid en kwaliteit is de Mechelse burgemeester evenzeer glashelder: “Wij geloven dat als je een derde Schelde-overbrugging maakt, je dat niet moet doen zoals men dat in de jaren ’60 en ’70 deed, dwars door woonwijken waar 150.000 mensen gaan wonen, zodat je de leefbaarheid en de stedelijke kwaliteit totaal vernietigt, maar dat je dat moet doen op plaatsen waar geen mensen wonen.”

En opnieuw schuift hij het respect voor de burger naar voor als een principe waaraan niet geraakt kan worden: “Behandel de actiegroepen als partners en marginaliseer hen niet...Je kan niet, en dat is het geluk van in een democratie te leven, tegen tienduizenden Antwerpenaars in, een beslissing door hun strot duwen.” Somers en zijn partijgenoten zijn formeel: het BAM-tracé komt er niet. Meer nog, ze maken er officieel breekpunt van: BAM-tracé = geen Open Vld in de Vlaamse regering.

Somers en zijn partij profileren zich hier met zichtbaar genoegen links van de Sp.a, die zich wel akkoord verklaart met het BAM-tracé en bij monde van Caroline Gennez laat weten dat referenda niet nuttig zijn voor complexe maatschappelijke vraagstukken en dat actievoerders wel op straat mogen staan maar vooral niet moeten komen aandraven met goed bestudeerde en onderbouwde alternatieven.

De blauwe kar keert

Op 25 mei oordeelt de kiezer zoals dat alom verwacht en voorspeld werd. Aan Vlaamse zijde triomferen, op het Vlaams Belang na, de rechtse en centrum-rechtse partijen. In Vlaams-nationalistische middens is de euforie groot: Vlaanderen krijgt eindelijk waar het al zo lang naar verlangt, een rechtse regering.

Onmiddellijk beginnen dan natuurlijk de speculaties over mogelijke coalities en wie eventueel welke toegevingen zal doen. Somers laat er geen gras over groeien. Twee dagen na de verkiezingen verklaart hij met betrekking tot de Oosterweel aan Gazet Van Antwerpen: “We gaan nu niet plots iets anders zeggen, of ons kar keren. We houden vast aan ons standpunt. Ook nu de verkiezingen erop zitten. Maar ik wil wel benadrukken dat Bart De Wever aan zet is. We willen dat democratische proces respecteren.”

Het duurt dan nog tot eind juli vooraleer de nieuwe Vlaamse regering de eed aflegt. Een regering met N-VA, CD&V, Open Vld én...het BAM-tracé in het regeerakkoord. Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten is er als de kippen bij om te zeggen dat de overkapping van de ring geenszins van tafel is en dat het regeerakkoord een compromis is waar ook Open Vld haar accenten heeft aan toegevoegd. Wat door kersvers Vlaams minister-president Geert Bourgeois in duidelijke bewoordingen wordt ontkend: de Vlaamse regering houdt vast aan de plannen van de vorige regering en Open Vld heeft zich daar bij aangesloten.

StRaten-generaal en Ademloos, twee prominente actiegroepen in de Oosterweel-kwestie, reageren in een gezamenlijk persbericht zeer ontgoocheld. Ze stellen vast dat er nu een Vlaamse regering komt “die ten derde male bestaat uit twee regeringspartijen die ‘pro’ het BAM-tracé ijveren en één regeringspartij die dat tracé liever niet gebouwd ziet maar voor het tegenhouden ervan actief rekent op krachten buiten de Vlaamse politiek, in eerste instantie de Antwerpse actiegroepen, verder ook parallelle procedures, Europa, rechtbanken, financiële struikelblokken en zo voort”. Regeringsdeelname op Vlaams en federaal niveau volstaan blijkbaar om de strijd voor het maatschappelijk draagvlak en het respect voor burgers en actiegroepen op te bergen.

Burgemeester Bart Somers geniet tijdens deze recente ontwikkelingen van zijn zomervakantie en heeft in deze voorlopig nog niet van zich laten horen. We zijn alvast benieuwd, want hij zal behoorlijk wat van zijn redenaarstalent aan de dag mogen leggen om dit blauwe bochtenwerk te verantwoorden. De tijd mag dan wel, zoals Somers in “Steden maken het verschil” schrijft, rijp zijn voor een doorgedreven vorm van burgerdemocratie, de burgemeester en zijn partij zijn dat duidelijk nog niet.

 

Dirk Tuypens
PVDA 27-07-2014
http://mechelen.pvda.be/artikels/de-burgemeester-en-de-oosterweel
 

Tags: