Regatta in fijnstof

Antwerpen slaagt er nu al niet in om onder de Europese drempelwaarde voor fijnstof te blijven. De belangrijkste oorzaak van die vervuiling is de Ring. Toch plant de stad net langs deze verkeersader en het toekomstige BAM-tracé nieuwe woonwijken.

Regatta is wonen in het groen. Brede lanen, groene straten, autoluwe steegjes, een 12 hectare groene omgeving. Op Regatta creëer je je eigen oase van rust en ontspanning.' Met dit tekstje prijst projectontwikkelaar Vooruitzicht op zijn website de nieuwe woonwijk op Linkeroever aan. Op de kale vlakte naast de zeilplas het Galgenweel is inmiddels met de bouw gestart. O ver tien jaar zullen hier zo'n 6000 mensen kunnen wonen. In een oase van rust en omgeven door groengebieden, als we de webtekst van Vooruitzicht mogen geloven.

 Wat de site niet vertelt, is dat Regatta dicht bij de afrit van de E17 komt te liggen. Het kaartje onder de rubriek 'ligging' toont weliswaar de locatie, maar in de begeleidende tekst lezen we: 'Linkeroever is de groene long van Antwerpen. Het Sint-Anna wandelbos en de Blokkersdijk zijn zalige groene domeinen.' Over de dreigende kaalslag op het Sint-Annabos wordt met geen woord gerept. In de bouwvergunning van het BAM-tracé (het traject dat de Antwerpse Ring moet ontsluiten) staat nochtans dat het populierenwoud grotendeels wordt gerooid voor de aanleg van een slibstort. Dat slib wordt opgehaald uit de Schelde voor de bouw van een tunnel.

Evenmin lezen we op de site dat de tunnel van de Oosterweelverbinding bovenkomt op de strook tussen het verdwenen Sint-Annabos en de Blokkersdijk. Aangezien al het vrachtverkeer daarlangs moet - de Kennedytunnel wordt immers verboden voor vrachtwagens -lijkt het onwaarschijnlijk dat beide bossen nog 'zalige groene domeinen' zullen zijn.

'Regatta is een prachtig voorbeeld van hoe men de mensen beliegt', stelt Wim van Hees van de actiegroep Ademloos. 'Men stelt de buurt als feeëriek voor, terwijl de toekomstige bewoners de buren worden van de Kennedytunnel en het BAM-tracé met een turborotonde in hun achtertuin. De gesuggereerde rust is een leugen en de fijnstofwaarden zullen er ferm toenemen.'
 

Asbest
Ook academici zijn bezorgd om de leefomstandigheden van de toekomstige bewoners. 'Het is onverantwoord om daar woonwijken te bouwen zonder eerst de lucht te saneren', vindt Dirk Avonts, professor Huisartsgeneeskunde van de Universiteit Antwerpen. 'De gezondheidsrisico's van fijnstof zijn voldoende bekend. De projectontwikkelaars kunnen dat niet van tafel blijven vegen. Een nieuwe woonwijk creëren nabij drukke wegen is even erg als een huis optrekken uit asbest.

Ik stel me voor dat iemand uit zo'n nieuwe woonwijk ziek wordt en de projectontwikkelaar voor de rechtbank sleept. De kans is heel groot dat hij zijn gelijk haalt. Het is namelijk niet moeilijk om de bewijzen te leveren. De projectontwikkelaars zouden moeten worden verplicht om mogelijke kopers te waarschuwen voor de gevaren van fijnstof. Zoals met de waarschuwing op een pakje sigaretten: 'U ademt hier vervuilde lucht in.' Zeker mensen met zwakke longen of gezinnen met jonge kinderen horen dat te weten.'

Projectontwikkelaar Vooruitzicht wijst naar het milieueffectenrapport (MER), dat de bouwzone gunstig beoordeelt en daarbovenop meldt dat er geen extra maatregelen nodig zijn tegen fijnstof. 'Wij willen de fijnstofproblematiek niet minimaliseren, maar wij mogen ons toch baseren op de officiële overheidsrapporten', reageert projectcoördinator Pieter Van Hout. 'Als blijkt dat er andere gegevens beschikbaar zijn, nemen we daar graag kennis van zodat we daarnaar kunnen handelen. Overigens kiezen wij de bouwlocatie niet. Die past binnen het structuurplan van Antwerpen.'

Nog dichter bij het BAM-tracé dan Regatta, ligt de Cadixwijk op het Eilandje. Tegen 2015 zullen in die opgewaardeerde woonwijk ruim 4000 mensen wonen. Komt de Lange Wapperbrug er, dan scheert ze rakelings langs hun achtertuinen. Dat de stad de nieuwe woonwijken langs drukke verkeersaders plant, is niet echt verwon derlijk. Elders in de stad is er simpelweg geen ruimte meer voor zulke bouwprojecten. Deskundigen hameren daarom op een betere communicatie over de fijn-stofrisico's. 'Antwerpen heeft een ernstig fijnstofprobleem, maar we hebben niet te maken met een toestand van onmiddellijk levensgevaar', aldus Benoit Nemery, fijnstofspecialist van de Katholieke Universiteit Leuven. 'Mensen die naar Antwerpen willen verhuizen, hebben echter wel het recht om de risico's te kennen. Vanuit het aspect volksgezondheid zijn die woonwijken namelijk heel moeilijk te verantwoorden, maar ik wil niet de betweter uithangen. Het is aan de politici om beslissingen te nemen. Daarbij moeten ze niet alleen luisteren naar de ingenieurs, maar ook naar de dokters.'
Het Antwerpse stadsbestuur bestelde enkele jaren geleden wel een luchtkwaliteitkaart bij de Vito (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek). Daaruit bleek dat de Ring in grote mate verantwoordelijk is voor de verontreiniging. 'De stad heeft een studiebureau (Daido-losPeutz) de opdracht gegeven om de leefbaarheid van de wijk te onderzoeken als de Lange Wapper er komt', vertelt Ludo Van Campenhout (Open VLD), Antwerps schepen van Stadsontwikkeling. 'Hun conclusie was duidelijk. We kunnen maatregelen nemen zoveel we willen, maar met de Lange Wapperbrug wordt de Cadix-wijk onleefbaar. De keuze van de Vlaamse overheid spitst zich toe op tunnels of een brug. Laten we voor de leefbaarheid van de stad hopen dat het tunnels worden.'
Passief roken
Volgens professor Avonts zijn de effecten van fijnstof op de gezondheid verge-
lijkbaar met die van passief roken. Benoit Nemery en professor Tim Nawrot van de Universiteit Hasselt vinden die vergelijking enigszins overdreven - zonder de effecten te willen minimaliseren. Het trio is het er wel over eens dat het B AM-tracé een slecht idee is voor de leefbaarheid van de stad en voor de wijken langs het tracé in het bijzonder. Het MER voor de Oosterweel-verbinding zegt nochtans dat de fijnstof-problematiek 'niet erger' zal worden. 'Dat volstaat niet', aldus Nemery. 'Niet voor Europa en niet voor onze volksgezondheid. Voor de stad is het nu al onmogelijk om de Europese drempelwaarde voor fijnstof te halen. Elk verkeersplan dat niet als doel heeft om de luchtverontreiniging in Antwerpen te verbeteren, is daarom een slecht plan. U vraagt mij of nieuwe woonwijken naast een drukke weg te verantwoorden zijn. Ik draai het om. Is het wel te verantwoorden om zo veel verkeer aan te trekken naast woongebieden?'

En dan is er in Berchem nog de geplande wijk Nieuw Zurenborg, op de elf hectare grond langs de Singel ter hoogte van het station Antwerpen-Oost en de Plantin en Moretuslei. Alweer dicht bij de Ring dus, die door de Oosterweelverbinding meer verkeer zal aantrekken. Voorstanders van de nieuwe wijk schermen met het feit dat er vandaag ook veel Antwerpenaren langs de Ring wonen. 'Dat argument snijdt geen hout', vindt Avonts. 'Mensen roken ook al langer, maar dat betekent toch niet dat we moeten zwijgen over de gezondheidsrisico's? We beschikken nu over nieuwe wetenschappelijke kennis en daar moet het beleid rekening mee houden. Wil men mensen laten wonen op die meest vervuilde plaatsen, dan moet men zijn verantwoordelijkheid opnemen en eerst iets doen aan de luchtkwaliteit. Een BAM-tracé met tunnels is een minder slechte oplossing, maar een betere oplossing is het verkeer uit de stad houden met een grote ring. Zo spreidt het fijnstof zich over een groter gebied in plaats van dat het geconcentreerd boven Antwerpen hangt.'

Ludo Van Campenhout: "Lange Wapper maakt Cadixwijk onleefbaar"

Antwerpen slaagt er nu al niet in om onder de Europese drempelwaarde voor fijnstof te blijven. De belangrijkste oorzaak van die vervuiling is de Ring. Toch plant de stad net langs deze verkeersader en het toekomstige BAM-tracé nieuwe woonwijken.

Over tien jaar zullen in de nieuwe woonwijk Regatta zo’n 6000 mensen kunnen wonen. In een oase van rust en omgeven door groengebieden, als we de webtekst van projectontwikkelaar Vooruitzicht mogen geloven.

Wat de site niet vertelt, is dat Regatta dicht bij de afrit van de E17 komt te liggen. Over de dreigende kaalslag op het Sint-Annabos (op de website gecatalogeerd als een van de ‘zalige groene domeinen’ in de buurt) wordt met geen woord gerept. In de bouwvergunning van het BAM-tracé staat nochtans dat het populierenwoud grotendeels wordt gerooid voor de aanleg van een slibstort. Dat slib wordt opgehaald uit de Schelde voor de bouw van een tunnel.

Evenmin lezen we op de site dat de tunnel van de Oosterweelverbinding bovenkomt op de strook tussen het verdwenen Sint-Annabos en de Blokkersdijk. Aangezien al het vrachtverkeer daarlangs moet – de Kennedytunnel wordt immers verboden voor vrachtwagens – lijkt het onwaarschijnlijk dat beide bossen nog ‘zalige groene domeinen’ zullen zijn.

Nog dichter bij het BAM-tracé dan Regatta, ligt de Cadixwijk op het Eilandje. Tegen 2015 zullen in die opgewaardeerde woonwijk ruim 4000 mensen wonen. Komt de Lange Wapperbrug er, dan scheert ze rakelings langs hun achtertuinen.

‘De stad heeft een studiebureau (DaidolosPeutz) de opdracht gegeven om de leefbaarheid van de wijk te onderzoeken als de Lange Wapper er komt’, vertelt Ludo Van Campenhout (Open VLD), Antwerps schepen van Stadsontwikkeling. ‘Hun conclusie was duidelijk. We kunnen maatregelen nemen zoveel we willen, maar met de Lange Wapperbrug wordt de Cadixwijk onleefbaar. De keuze van de Vlaamse overheid spitst zich toe op tunnels of een brug. Laten we voor de leefbaarheid van de stad hopen dat het tunnels worden.’ (JvdB)
Knack 22-09-2010
http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/nieuws/belgie/ludo-van-campenhout-lange-wapper-maakt-cadixwijk-onleefbaar/article-1194822312443.htm