Smarter cities - slimmere steden

Hoe pak je de mobiliteit van de megastad van de toekomst aan? De criminaliteit? Energie- en voedselbevoorrading? De besognes van de plaatselijke overheden zijn big business voor technologiebedrijven. Michael Littlejohn en Haydee Sheombar, twee tenoren van IBM, gidsen ons door hun 'Smarter Cities'.

Wat zijn Smarter Cities, 'slimmere steden', eigenlijk? Is het niet in de eerste plaats een project om softwarepakketten aan de man te brengen?

MICHAEL LITTLEJOHN: Het gaat om de 'slimme' aanpak van onder meer criminali-teit, mobiliteit, CO2 en energieverbruik aan de hand van programma's. Smarter Cities, een onderdeel van Smarter Planet, telt al meer dan 2000 initiatieven in grote steden wereldwijd. Een klein derde ervan loopt in groeilanden.

LITTLEJOHN: Bij Smarter Cities draait alles om informatie, en vooral het gebruik daarvan. Overal ter wereld, in allerlei domeinen zijn momenteel veel meer data voorhanden dan steden en nationale overheden kunnen gebruiken. Dat is een gevolg van de explosieve groei van de opslagmogelijkheden, die bovendien almaar meer gesofisticeerd, almaar kleiner en goedkoper worden. Je kunt dus gegevens op een nooit eerder geziene manier verzamelen. Het probleem is dat overheden die gegevens niet ten volle kunnen benutten. Je kunt er nochtans specifieke urbanisatieproblemen mee aanpakken.

SHEOMBAR: IBM hielp in Singapore files te voorkomen door verkeersstromen te voorspellen met een nauwkeurigheid van 90 procent. In Madrid maakten we het videobewakingssysteem van de stad 'intelligenter', zodat de politie en andere nooddiensten een kwart sneller kunnen reageren. In de Canadese provincie Manitoba hielpen we om de versheid van vlees te traceren. De Nederlandse Spoorwegen konden 20 miljoen euro per jaar besparen door lege treinen naar volle perrons te sturen. En een openbare dienst voor gezondheidszorg in Spanje, de Servicio Extremeño de Salud, verbeterde naar verluidt zijn efficiëntie met 30 procent. Hij kon sneller de juiste behandelingen toedienen nadat wij hadden geholpen om de complete en actuele dossiers van patiënten in elk medisch centrum beschikbaar te stellen.

Waarom richten grote steden zich tot technologiebedrijven?

SHEOMBAR: Ze staan onder steeds grotere druk om de toenemende problemen omtrent mobiliteit, veiligheid, voedsel, water en energie op te lossen. In de huidige crisis moeten ze dat bovendien doen zonder de kosten op te drijven.

LITTLEJOHN: Meestal is de nodige informatie al voorhanden. Zo niet, bestaan er steeds goedkopere instrumenten om die te registreren en op te slaan. De kranten stonden onlangs bol van Park Smart, een proefproject van het New Yorkse vervoersdepartement. Dat bracht sensoren op het wegdek aan om het parkeerprobleem te verlichten. Die registreren wanneer en hoeveel auto's aankomen en weer wegrijden. Op basis van die gegevens fluctueert de parkeerprijs. Bij een grote vraag naar parkeerplaatsen stijgt die, als de piek achter de rug is, zakt hij weer, om het verkeer op drukke momenten te ontmoedigen. Bovendien hoef je geen parkeermeters meer te controleren. Je rekening wordt automatisch gedebiteerd. Zodra je langer parkeert dan toegelaten, krijg je een bericht via je smartphone. Die kan je ook vertellen waar er een blokje om nog plaats vrij is, om zo veel mogelijk extra kilometers te vermijden. IBM heeft een vergelijkbaar project in San Francisco. We willen niet alleen het parkeren vergemakkelijken, we analyseren ook wanneer je nieuwe parkeergelegenheid moet bijbouwen. Experts schatten dat naar een parkeerplaats zoeken goed is voor 30 procent van de verkeersellende in grote steden. Uit eigen onderzoek uit 2010 in twintig grote steden blijkt dat elke chauffeur gemiddeld twintig minuten nodig had om een parkeerplaats te vinden. In een wijk van Los Angeles van vijftien woonblokken hadden chauffeurs in een jaar tijd 1,5 miljoen kilometer meer gereden om een plek te vinden, en daarbij hadden ze 730 ton CO2 extra uitgestoten. Het is geen overbodige luxe dat je de beschikbare gegevens zo veel mogelijk in bruikbare informatie omzet.

RAAD - IBM analyseert vergeersgegevens en adviseert, in dit geval San Francisco, waar je bijvoorbeeld best nog parkeermeters plaatst.

Is dat soort problemen aanpakken niet in de eerste plaats een taak van de overheden zelf?

LITTLEJOHN: Zij bepalen nog altijd zelf hun beleid. Daar komen we niet in tussen. We reiken de steden alleen de instrumenten aan om hun keuzes te helpen uitvoeren. Doorgaans komen de burgemeesters van grote steden en in Amerika de gouverneurs zelf met hun prangende vragen bij ons aankloppen. Ze zien geen andere oplossing op de korte termijn. Hoe kunnen ze de CO2-uitstoot helpen in te perken? Hoe kunnen ze de werkgelegenheid aanzwengelen? Hoe kunnen ze het energietekort en de waterschaarste tegengaan? Water is bijvoorbeeld bijzonder schaars in Sonoma County in Californië, de Amerikaanse wijnstreek bij uitstek. De watermaatschappij gebruikt onze tools om te traceren hoe het water wordt gebruikt en waar het heen vloeit, en waar zich eventuele lekken bevinden. Voor Sonoma is dat van levensbelang, want een felle droogte kan er de hele economie onderuithalen. De sensoren om het aantal auto's in een parking te meten kunnen in combinatie met opslaginstrumenten en data-analyse de overheid van Sonoma helpen om efficiënter met het water om te springen.

SHEOMBAR: Je kunt met die informatie ook het gedrag van de verbruikers - van water, maar ook van bijvoorbeeld energie - veranderen. Als je met slimme meters mensen confronteert met hun effectieve verbruik, daalt dat al gauw met 15 procent.

Ingrid Van Daele
geknipt uit Knack Extra van 15 februari
Lees het volledige artikel in Knack van 15 februari