Strijd tegen fijn stof wordt dwingend

kade rechteroever

BRUSSEL - Europa maakt van schonere lucht een prioriteit dit jaar. Vlaanderen moet opletten: wat de uitstoot van fijn stof en stikstofoxiden betreft scoren we al een onvoldoende.

Natte en winderige feestdagen. U klaagt, maar voor de kwaliteit van de lucht die we inademen waren ze een zegen. De smog kreeg geen kans. 2012 is een redelijk luchtjaar gebleken. In de eerste jaarhelft zag het ernaar uit dat we meer dagen met een overschrijding van de norm voor fijn stof zouden krijgen. Maar dat is niet uitgekomen. Antwerpen bijvoorbeeld beleefde 41 dagen met een overschrijding, tegen 54 in 2011. Maar dat is nog altijd meer dan de 35 dagen die Europa toelaat, hetzelfde gebeurde op vijftien andere meetplaatsen.

De afgelopen decennia is de luchtkwaliteit in België en Vlaanderen, net als elders in Europa, erop vooruitgegaan. Maar er blijven twee belangrijke knelpunten. Het fijn stof en de stikstofoxiden (NO{-x}, vooral stikstofdioxide NO{-2}). Voor het niet halen van de doelstellingen voor fijn stof hangt ons land een veroordeling met bijbehorende boetes boven het hoofd. Voor NO{-2} kregen we een beetje respijt, tot 2015. Voor beide fenomenen wordt er met een beschuldigende vinger gewezen naar het overwicht van diesel in ons wagenpark. Voor ozon halen we de langetermijndoelstellingen evenmin.

De Vlaamse regering rekent volgens haar ‘Luchtkwaliteitsplan' van begin 2012 onder meer op de vergroening van de verkeersbelasting en op de invoering van de kilometerheffing voor vrachtwagens. Die laatste zou het vrachtverkeer moeten beperken en dus ook de uitstoot. Maar de heffing zal pas in 2016 ingevoerd worden. Dus na de Europese deadline. Het Brussels Gewest worstelt ook met zijn NO{-2} en kreeg géén uitstel.

‘Er bestaat geen wondermaatregel die de luchtvervuiling in één klap zal oplossen', zegt Frans Fierens, de expert lucht van de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (Ircel), ‘er is een pakket nodig dat de uitstoot vermindert in alle sectoren: huishoudens, industrie, verkeer en landbouw.'

Kleine schadelijke deeltjes

Het beleid gaat het probleem dit jaar niet op zijn beloop kunnen laten. 2013 is het ‘Jaar van de lucht'. Dat heeft de Europese commissaris van Leefmilieu Janez Potocnik afgekondigd.

De Europese beleidsmakers broeden op een aanpassing van de richtlijnen over de luchtkwaliteit. Zo is de richtlijn op de nationale emissieplafonds aan herziening toe. Ook de grenswaarden voor fijn stof PM 2,5 (deeltjes met een diameter kleiner dan 2,5 micrometer) worden herbekeken.

Aan dat heel kleine fijn stof dragen vooral niet-natuurlijke bronnen bij, lees: menselijke activiteiten, zoals landbouw, industrie, verkeer, huishoudens. Het heeft meer negatieve effecten op de gezondheid dan het grotere fijn stof. Het dringt diep door in de longen en in de bloedbaan.

De Europese normen zijn minder streng dan de richtwaarden die de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) hanteert. Het lijkt weinig waarschijnlijk dat Europa zo streng wordt als de WGO. Maar het is volgens Fierens denkbaar dat we een beetje meer in die richting opschuiven.

Als er een strengere richtlijn komt zal dat voelbaar worden in verschillende sectoren. Niet alleen in het verkeer. Auto's zullen dan mogelijk aan nog strengere uitlaateisen moeten voldoen. Experts bestuderen het verwachte effect van nieuwe maatregelen. Als een strengere norm niet uitvoerbaar is, zal hij niet opgelegd worden. De kosten van de vereiste inspanningen en de baten voor milieu en volksgezondheid worden tegen elkaar afgewogen. Er zal politieke consensus nodig zijn om de knoop door te hakken.

Tegelijk sleutelt Europa ook aan een richtlijn voor ecodesign. Die zou meer producten reglementeren op hun uitstoot. Bijvoorbeeld kleine houtkachels zouden dan zo ontworpen moeten worden dat ze minder vervuilende stoffen uitbraken. Uit onderzoek van de Vlaamse Milieumaatschappij is gebleken dat zij een grote bron van fijn stof zijn in de winter. Dat lag aan de basis van een houtstookverbod tijdens smogperiodes, ook een maatregel uit het Luchtkwaliteitsplan.

Tom Ysebaert
De Standaard 02-01-2013
http://www.standaard.be/krant/tekst/index.aspx?oDay=2&oMonth=1&oYear=2013&articleid=DMF20130101_00419276

 

 

Minder fijn stof in België
Er komt minder fijn stof voor in België, maar nog steeds wordt de Europese norm overschreden.

Dat blijkt uit data van de Intergewestelijke Cel voor Leefmilieu.

In 2011 waren er overschrijdingen in 25 van de 61 meetstations.

Afgelopen jaar waren er te hoge fijnstofwaarden in 16 van de 66 stations.

De Europese Commissie kan ons land daarvoor aanklagen, wat kan leiden tot boetes.

De Morgen 02-01-2013 pag. 7

Tags: