Ultrafijnstof vormt groter gevaar dan gewoon fijnstof

Ultrafijnstof vormt een groter gevaar dan gewoon fijnstof. Daarom werkt de Europese aanpak om fijnstof met strenge normen en roetfilters terug te dringen ook niet. Dat blijkt uit metingen langs de N302 in Gelderland.

De metingen werden uitgevoerd door het onafhankelijke geluids- en fijnstofmeetinstituut Geluidsnet en adviesbureau DGMR. De eerste metingen met nieuwe apparatuur tonen aan dat het aantal relatief onschuldige grovere fijnstofdeeltjes in de lucht wel afneemt door de maatregelen.

Daar staat echter tegenover dat de concentratie van het voor mensen veel schadelijker ultrafijnstof nog steeds te hoog is. De concentratie kan zelfs levensbedreigende proporties aannemen. Het is echter onduidelijk of door de aanpak de hoeveelheid ultrafijnstof toe- of afneemt.

Profnews 05-07-2011
http://www.profnews.nl/969651/ultrafijnstof-vormt-groter-gevaar-dan-gewoon-fijnstof

‘Ultrafijnstof schadelijker dan fijnstof’

Elke fietser weet hoe het kan stinken, als hij tussen brommers staat te wachten voor een stoplicht bij een drukke weg met langsrazend verkeer....

Ten onrechte, blijkt uit metingen van ultrafijnstof door de Fietsersbond. Een vrachtwagen stoot per seconde ongeveer 30 duizend deeltjes per kubieke centimeter uit. Een scooter stoot er per seconde nog iets meer uit, zo’n 35 duizend deeltjes per kubieke centimeter.

‘Brommers zijn al langer verdacht, vanwege hun verbrandingstechniek’, zegt Fred Woudenberg, hoofd afdeling leefomgeving van de GGD Amsterdam. ‘Maar het is verbazingwekkend dat de uitstoot zo hoog is.’

Woudenberg benadrukt dat meer onderzoek nodig is. Maar hij ondersteunt de oproep van de Fietsersbond om de vervuiling door brommers aan te pakken. ‘Brommers leveren een bijdrage aan de uitstoot die schadelijk is voor de gezondheid, dat is wat dit onderzoek laat zien. En daarbij staan brommers ook op het gebied van geluidshinder op nummer 1.’

Fijnstof (PM10), deeltjes in de lucht die kleiner zijn 10 micrometer, is de laatste jaren bekender geworden. Niet alleen vanwege het gevaar voor de volksgezondheid, maar ook vanwege de Europese regels die ervoor zijn gesteld; menig bouwproject is vanwege deze fijnstofnormen stilgelegd.

Voor ultrafijnstof (PM0,1), deeltjes die nog veel kleiner zijn, bestaan nog geen specifieke normen. Vooral langs drukke wegen is de concentratie ultrafijnstof hoog: de deeltjes klonteren vrij snel samen, in de eerste 200 tot 300 meter van de weg af, tot ‘gewoon’ fijnstof.

De Fietsersbond heeft ervoor gekozen juist dit ultrafijnstof te meten, omdat hiermee het beste is aan te tonen hoeveel directe invloed het verkeer heeft op de luchtvervuiling. Want ‘gewoon’ fijnstof bestaat voor het grootste gedeelte uit zeezout, bodemstof en andere natuurlijke bronnen, en vervuiling die uit het buitenland komt aanwaaien. Nationale milieumaatregelen hebben volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) alleen invloed ‘op de 15 procent fijnstof die we zelf veroorzaken’.

Nu blijkt bovendien dat dit ultrafijnstof schadelijker is dan de veel grotere deeltjes ‘gewoon’ fijnstof. ‘Waarschijnlijk omdat de kleinere deeltjes gemakkelijker dieper in de longen kunnen doordringen’, aldus toxicoloog Flemming Cassee van het RIVM. ‘Wij maken ons grote zorgen over de gevolgen van ultrafijnstof.’

Het RIVM doet mee aan internationaal onderzoek naar de invloed van luchtverontreiniging op hart- en vaatziekten en op hersenaandoeningen zoals alzheimer en parkinson. De wetenschappers onderzoeken ook wat het effect is op de gezondheid van die kortdurende pieken van het inademen van veel ultrafijnstof, bijvoorbeeld in verkeerssituaties. Daarover is nu nog veel onbekend.

Wel is bekend dat mensen die wonen langs drukke wegen meer luchtwegproblemen hebben, waarschijnlijk vanwege de concentraties ultrafijnstof. ‘Een van de hypothesen is dat cellen in de longen die virussen opruimen, afsterven onder invloed van deze deeltjes’, aldus fijnstofspecialist Bert Brunekreef van de Universiteit Utrecht.

Woudenberg van de GGD Amsterdam vindt het daarnaast belangrijk om juist ultrafijnstof te meten, omdat die metingen het effect van het verkeer op de gezondheid benoemen. Nu is er bijvoorbeeld veel protest tegen het plan om auto’s van vóór 1992 uit het Amsterdamse centrum te weren. ‘Dan zeggen liefhebbers van oldtimers: de concentratie fijnstof (PM10) gaat maar zo’n klein beetje omlaag als wij de stad niet meer in mogen. Maar op de concentratie ultrafijnstof (PM0,1) in de lucht hebben vieze auto’s een veel groter effect. Op een autoloze zondag meten wij 40 procent minder ultrafijnstof dan andere dagen.’

Charlotte Huisman
De Volkskrant
http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/888098/2008/02/28/lsquo-Ultrafijnstof-schadelijker-dan-fijnstof-rsquo.dhtml

Gebruik van roetfilters om fijnstof terug te dringen werkt niet

De Europese aanpak om fijnstof met strenge normen en roetfilters terug te dringen, werkt niet. Uit de eerste metingen met nieuwe apparatuur blijkt dat het aantal relatief onschuldige grovere fijnstofdeeltjes in de lucht afneemt, terwijl de concentratie van het voor mensen veel schadelijker ultrafijnstof nog steeds levensbedreigende proporties kan aannemen.

Dat blijkt uit metingen langs de N302 in Gelderland, uitgevoerd door het onafhankelijke geluids- en fijnstofmeetinstituut Geluidsnet en adviesbureau DGMR.

Onderzoekers vermoeden al langer dat de huidige fijnstofcriteria een averechts effect hebben op de volksgezondheid. De norm gaat uit van de totale massa van alle fijnstofdeeltjes samen, terwijl vooral de allerkleinste deeltjes schade voor de volksgezondheid opleveren. De op last van de Europese Commissie massaal ingevoerde roetfilters filteren de ultrafijne deeltjes niet uit de uitlaatgassen.

Gegronde vrees
De metingen in Gelderland bevestigen nu voor het eerst dat de vrees voor een te hoge concentratie ultrafijne deeltjes gegrond is.
'Je kunt de lucht langs drukke wegen het beste vergelijken met een zak met knikkers en bowlingballen', verklaart onderzoeker Arnaud Kok van DGMR zijn bevindingen. 'De knikkers zijn slecht voor je gezondheid, maar om aan de Europese norm te voldoen wordt het gewicht van de knikkers en de bowlingballen bij elkaar opgeteld. Het is dus verleidelijker om de bowlingballen uit de lucht te filteren, terwijl de mensen ziek worden van de knikkers.'

Het is nog onduidelijk of de concentratie ultrafijnstof toe- of afneemt. Het is de eerste keer is dat onderzoekers met de nieuwe apparatuur in de buitenlucht zijn gaan meten. Maar zolang auto's worden voorzien van roetfilters die vooral het grove fijnstof uit de uitlaatgassen filteren, ligt het volgens Kok voor de hand dat een toename van het verkeer ook tot een toename van het ultrafijnstof leidt.

Schattingen
De schattingen over het aantal mensen dat in Nederland aan de gevolgen van fijnstof overlijdt, lopen uiteen van enkele duizenden tot 18 duizend per jaar. Door de hoge bevolkingsdichtheid en het grote aantal wegen is de concentratie fijnstof in de lucht in Nederland relatief hoog.

Toch betekent dat volgens de onderzoekers niet automatisch dat de concentraties ultrafijnstof dalen als met de aanleg van nieuwe wegen wordt gestopt.

'Files leiden tot een hogere uitstoot van fijnstof dan verkeer dat kan doorrijden', aldus de onderzoeker. Liever pleit hij dan ook voor een aanpassing van de norm. 'Tot nu toe is de norm toegespitst op de apparatuur die we hadden om de fijnstofconcentraties te meten. Nu we nieuwe apparatuur hebben, moeten we de norm afstellen op de gezondheidsrisico's.'
Sander Heijne
Volkskrant 05-07-2011
http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/2461664/2011/07/05/Gebruik-van-roetfilters-om-fijnstof-terug-te-dringen-werkt-niet.dhtml