Vergeet Oosterweel! Gewoon tol aan Kennedytunnel

Vergeet de Oosterweelverbinding. Hef gewoon tol aan de Kennedytunnel. Dat brengt de maatschappij 70 miljoen euro per jaar op, zeggen onderzoekers van het Centrum voor Economische Studieën van de KU Leuven. Geen enkele variant met de Oosterweel komt daaraan.

Het debat over een vlotter verkeer in en rond Antwerpen wordt best niet verengd tot een keuze tussen brug en tunnel. Er zijn nog alternatieven. Denk maar aan een gerichte tolheffing aan de Kennedytunnel. Dit kan zowel een eenvoudige tol zijn of een tol die afhankelijk is van de drukte. Zij kunnen het verkeer ook spreiden en efficiënter doen verlopen zodat de hele maatschappij erbij wint. Of nog: een combinatie van toch Oosterweelverbinding en Kennedytunnel, met al dan niet slimme tol.

In het huidig voorstel met de aanleg van de nieuwe Oosterweelverbinding is voorzien dat enkel op de Oosterweelbrug tol wordt geheven (2 euro op auto’s en 13 euro op vrachtwagens), terwijl de Kennedytunnel tolvrij blijft. Vrachtwagens zouden echter niet langer gebruik kunnen maken van de Kennedytunnel. De opbrengsten van de Oosterweeltol zouden in principe voldoende moeten zijn om de brug en een aantal andere mobiliteitsmaatregelen te financieren.

Stef Proost (KU Leuven) en Bruno De Borger (Universiteit Antwerpen) vinden nu dat hiermee een aantal alternatieven voor de brug en tunnel werden onderbelicht. Voor hun hypothese gaan ze uit van 120.000 voertuigen die elke dag de Schelde oversteken, 60.000 in de spits (30.000 ’s morgens en 30.000 ‘s avonds) en 60.000 voertuigen buiten de spits. De spits is bepaald op in totaal 5 uur, waarvan 2,5 uur in de ochtend en 2,5 uur ’s avonds.

Een eerste alternatief is een eenvoudige tol aan de Kennedytunnel, vinden ze. Dit houdt in dat alle voertuigen tijdens de 2,5u durende spits eenzelfde tol betalen met als bedoeling dat een deel van de verplaatsingen verschuiven naar de daluren of naar het openbaar vervoer. De vanuit maatschappelijk oogpunt ‘beste’ uniforme tol is daarbij 7,9 euro.

Een dergelijke ingreep zou het aantal bewegingen in de Kennedytunnel doen zakken tijdens de spitsuren van 30.000 naar 23.750. Zij raken wel iets sneller door de tunnel. Die winst wordt ook gebruikt om de maatschappelijke winst uit te rekenen. Daarvan worden dan de kosten afgetrokken voor wie zijn gedrag moet aanpassen en voor een minder efficiënt transport kiest. Uiteraard wordt daarbij ook rekening gehouden met de opbrengst/kostprijs van de tolheffing. Uiteindelijk zou er met deze variant een maatschappelijke bate zijn van 10,5 miljoen euro.

Gespreide heffing
Een uniforme tol in de spits en niet in de dalperiode leidt al tot een aanzienlijke welvaarstwinst. Maar de uitkomsten kunnen nog sterk verbeterd worden indien men de spitsheffing variabel maakt binnen de piek in functie van de werkelijke verkeersdrukte. Want bij een uniforme tol krijg je niet-efficiënt gebruik bij het begin en einde van de tolperiode. Een dergelijke variant kan de hoogste maatschappelijke bate opleveren, aldus de onderzoekers. Liefst 70,8 miljoen euro per jaar. Daarbij wordt uitgegaan van een gemiddelde heffing van 5 euro: meer in de echte piek, minder bij de uitlopers ervan.

Oosterweel?
De Oosterweelverbinding uitvoeren is economisch maar verantwoord indien de welvaartseffecten met deze investering hoger liggen dan de beste oplossing die men kan bereiken met enkel de Kennedytunnel, aldus nog de onderzoekers. Dit betekent dat men de Oosterweelverbinding moet vergelijken met enkel de Kennedytunnel maar dan met geoptimaliseerde tolheffing. En dat is niet echt het geval. Een fijn afgestelde heffing bij zowel Kennedy als Oosterweel kan een maatschappelijke winst opleveren van 49,9 miljoen euro per jaar, een eenvoudige tol bij beide verbindingen komt aan een bate van 5,4 miljoen euro.

En wordt alleen een tol geheven bij de Oosterweelverbinding en niet bij de Kennedytunnel, dan is het huilen met de pet op. Een tol van 4 euro aan de Oosterweel zou maar een maatschappelijke winst van 1,7 miljoen euro opleveren. Bij een tol van 2 euro zou het zelfs leiden tot een verlies voor de maatschappij van 5,8 miljoen euro.

De studie kan u hier lezen:
http://www.econ.kuleuven.be/ces/les/LES%20127.pdf

Johan VAN GEYTE

Gazet van Antwerpen 06-10-09

http://www.gva.be/nieuws/geldzaken/aid868581/vergeet-oosterweel-gewoon-tol-aan-kennedytunnel.aspx

Oosterweel: Economieprofessoren bepleiten uitstel bouw
Antwerpen - De discussie over de Oosterweelverbinding is te eng toegespitst op de keuze tussen brug of tunnel, vinden economieprofessoren Stef Proost (KU Leuven) en Bruno De Borger (Universiteit Antwerpen). Volgens hen is het beste alternatief (nog) geen Oosterweel bouwen maar de capaciteit van de Kennedytunnel beter gebruiken door intelligente tolheffing, met een tol tijdens de spitsuren. Dat schrijven ze in het "Leuvens Economisch Standpunt: De Oosterweelverbinding en het ontbrekende alternatief" van het Centrum voor Economische studiën (KU Leuven).

In het rapport hebben ze het niet over de keuze tussen brug of tunnel, omdat ze menen dat er betere alternatieven zijn. Daarvoor hebben ze berekend wat verschillende scenario's extra opleveren voor de economie in vergelijking met de huidige situatie. Het niet bouwen van de Oosterweelverbinding en het invoeren van een fijn afgestelde tol in de Kennedytunnel sorteert het beste resultaat: +70,8 miljoen euro netto. "Ook een eenvoudigere, uniforme tol in de Kennedytunnel is beter dan het bouwen van Oosterweel", luidt het nog.

  De auteurs stellen voorts dat een verstandige tolheffing de mobiliteitsproblemen in Antwerpen al in ruime mate zou verbeteren en dat het niet verstandig is om enkel tol te heffen op de Oosterweelverbinding zonder dat in de Kennedytunnel te doen - wat volgens hen wellicht perfect kan.

Ze wijzen er nog op dat in veel landen een "tweede mening" wordt gevraagd bij belangrijke infrastructuurbeslissingen, waarbij het studiewerk kritisch wordt doorgelicht. "In Vlaanderen is die traditie echter nog onderontwikkeld", menen ze. (BEL)
De Streeekkrant 07-10-09
http://streekkrant.rnews.be/nl/regio/ant-rnewsoosterweel--economieprofessorenbepleiten-uitstel-bouw/Article-1184683226347-1194545260425.html