Vlaanderen krijgt bevoegdheid om volksraadpleging te houden

kade rechteroever

De zesde staatshervorming geeft aan de regio’s de mogelijkheid om volksraadplegingen over bijvoorbeeld het mobiliteitsbeleid te organiseren, zoals dat nu al kan in de gemeenten.

‘Het bestaat al op lokaal niveau en wordt daar goed gebruikt’, zegt Stefaan Van Hecke, fractieleider voor Groen in de Kamer. ‘Het is een van de principes die we in onze congressen over burgerdemocratie altijd sterk naar voren gebracht hebben’, zegt Patrick Dewael, fractieleider voor Open VLD. ‘Het is een ideaal instrument om een thema centraal te stellen en de betrokkenheid van de burgers te stimuleren.’

foto Joris Snaet

Open VLD was samen met Groen en Ecolo een van de belangrijkste pleitbezorgers om ook de gewesten de mogelijkheid te bieden om via een referendum te informeren naar de wil van de bevolking over gewestelijke bevoegdheden zoals het mobiliteitsbeleid, ruimtelijke ordening of huisvesting. De andere partijen die samen de zesde staatshervorming uitwerken, maakten weinig bezwaar, en dus wordt de grondwet aangepast. Er komt een nieuw artikel dat aan de regio’s de bevoegheid geeft om het principe van een volksraadpleging uit te werken. De regio’s zullen in de volgende bestuursperiode zelf bij decreet kunnen beslissen of ze een volksraadpleging willen. Ze leggen daarbij ook zelf de voorwaarden vast. Kan het bijvoorbeeld alleen op initiatief van het parlement of de regering, of volstaat het dat een bepaald aantal burgers aandringt op zo’n referendum? De regio’s bepalen ook over welke materies zo’n raadpleging al dan niet mogelijk is. Die voorwaarden kunnen dus perfect verschillen van regio tot regio. Ze komt er ook alleen als twee derde van het regionale parlement zich er achter schaart.

Niet-bindend

Maar federaal worden nu ook al een aantal krijtlijnen getrokken. Het resultaat van de volksraadpleging zal niet-bindend zijn. Bovendien mag ze enkel handelen over gewestelijke materies. Een volksraadpleging over fiscale aangelegenheden is bijvoorbeeld uitgesloten. Om na te gaan of een gewest bij een referendum zijn bevoegdheid niet te buiten gaat, wordt het Grondwettelijk Hof ingeschakeld. Vooraleer een gewest een volksraadpleging wil organiseren, moet het die eerst voorleggen aan het Grondwettelijk Hof. Dat moet het fiat geven voor de volksraadpleging.

Koningskwestie

De grondwet voorziet nu al dat gemeenten en provincies een referendum kunnen organiseren over hun bevoegdheden en Vlaanderen heeft die mogelijkheid al voorzien.

Het initiatief van een gemeentelijke volksraadpleging kan uitgaan van de gemeenteraad of een bepaald percentage van de bevolking. Het bekendste gemeentelijk referendum is ongetwijfeld dat over de Antwerpse Oosterweelverbinding. Maar in Gent werd bijvoorbeeld ook een referendum georganiseerd over de aanleg van een ondergrondse parking in het historische centrum.

Op het federale vlak staat men nog altijd huiverig tegenover een volksraadpleging, na de slechte ervaring uit 1950 tijdens de ‘koningskwestie’. Op de vraag of koning Leopold III, die ‘verbrand’ was tijdens de Tweede Wereldoorlog, zijn grondwettelijke rol al dan niet opnieuw mocht opnemen, werd in het land heel verdeeld gereageerd. Vlaanderen stemde overwegend vóór, Wallonië overwegend tegen.

Christof Vanschoubroek
De Standaard 27-07-2013
http://www.standaard.be/cnt/dmf20130726_00672278 

Tags: