Vlaanderen verspilt geld met adviesraden

De minister heeft een nieuw decreet klaar. Het gaat nu voor advies naar de bevoegde adviesraad.' Het is een standaardzinnetje op bijna elke persmededeling als een Vlaams minister groot nieuws de wereld wil insturen. Maar uit twee rapporten die De Tijd kon inkijken, blijkt dat die adviesvraag - die verplicht is voor ontwerpen van decreet - vaak een 'schaamlapje' is.

Er zijn twaalf strategische adviesraden die de Vlaamse overheid adviseren. Ze krijgen een dotatie, dit jaar is dat 13,7 miljoen euro (zie tabel). Of dat geld in tijden van budgettaire krapte wel goed besteed wordt, is twijfelachtig.

Het consulteren van adviesraden gebeurt veelal nadat de regering een dossier al een eerste keer 'principieel' heeft goedgekeurd. Maar dan is het zwaartepunt van de voorbereiding en de politieke evenwichtsdiscussie al achter de rug. Nadien is het politiek moeilijk dat moeizaam bereikte compromis nog te wijzigen, waardoor te weinig met de adviezen rekening wordt gehouden. 'Dat is niet alleen een verspilling van mensen en geld, maar creëert ook een vertraging van de besluitvorming', luidt het in een ontwerprapport over betere regelgeving van de Sociaal Economische Raad van Vlaanderen (SERV). En laat een snellere besluitvorming nu net een prioriteit zijn van de regering-Peeters II.

MEERWAARDE
Ook de onderzoekers van het Steunpunt voor Bestuurlijk Beleid aan de KULeuven leggen de vinger op de wonde. 'De Vlaamse regering is verplicht advies te vragen, ook al bestaat de politieke ruimte niet, of heeft zij niet de intentie om dat beleid te veranderen. De kans bestaat dat adviesraden worden ingeschakeld omdat het moet, eerder dan omdat zij een belangrijke meerwaarde voor het beleid zouden kunnen betekenen,' luidt het in een rapport.
Dat vermoeden wordt bevestigd op het terrein. 'We hebben al meegemaakt dat een minister juichend een doorbraak aankondigde 'gelet op de positieve adviezen van de bevoegde raden', terwijl die pertinent negatief waren. De persmededeling lag overduidelijk al klaar vooraleer de adviezen uitgebracht waren', luidt het anoniem. De SERV suggereert adviezen best al te vragen als de minister een conceptnota klaar heeft of een witboek.

TIJDGEBREK
Heel wat leden van adviesraden -vaak vrijwilligers -klagen er niet alleen over dat er met hun adviezen te weinig gebeurt, ze hekelen ook de stiefmoederlijke behandeling van de adviesraden. 'Voor een derde van de adviesvragen roept de regering hoogdringendheid in en moeten de raden een advies geven in minder dan tien dagen tijd. Dat is onbegonnen werk. 30 dagen is de standaardtijd en twaalf weken het Europees gemiddelde.'
De reden voor dat spoedadvies is dikwijls simpel: de regering wil nog snel voor een of ander reces een nieuwe maatregel erdoor jagen. 'De politieke en ambtelijke elite is nog niet overtuigd van de meerwaarde van transparantie en consultatie, al begint het stilaan door te dringen', aldus de SERV.

Letterlijk

Het Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen van de KUL ondervroeg enkele leden van de Mobiliteitsraad van Vlaanderen (MORA) en de Vlaamse Onderwijsraad (VLOR). Enkele citaten.
Over het gebrek aan motivatie:
'Ik woon de raden nog nauwelijks bij. De eerste werkstukken heb ik van voor tot achter gelezen, met veel plezier. Dat is weggeëbd, geleidelijk. Het heeft geen zin dat ik hier tijd in steek. (...) De minister leest dat toch niet.'
Over het gebrek aan tijd:
'Adviezen worden dikwijls op het laatste moment gevraagd. De tijd die we krijgen is kort.' 'Er is geen sprake van strategisch advies. Het moet allemaal snel snel.'
Over het gebrek aan feedback en opvolging:
'Men is verplicht een advies te vragen, niet om er rekening mee te houden. Tja, dat weet je. Dan moet je zelf maar in een kabinet gaan zitten, of minister worden.'
'In andere instanties krijg je stelselmatig feedback met wat er met de adviezen gebeurt. In de VLOR, bij mijn weten, niet.'
Lees de rapporten over de adviesraden op: www.tijd.be/advies

Katrien Verstraete de Tijd 02-12-09
 

Vlaanderen verspilt miljoenen aan advies

De Vlaamse regering trekt dit jaar 13,7 miljoen euro uit voor de werking van 'strategische adviesraden'. Maar veel van die miljoenen lijken weggegooid geld. De manier waarop de ministers de adviesraden inschakelen over hun vakdomein is bedroevend, net als het gebrekkige gebruik van hun adviezen.
Dat blijkt uit rapporten van de KULeuven en van de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV), de belangrijkste adviesraad.

De regering is verplicht advies te vragen aan de raden over nieuwe decreten. De KUL-onderzoekers wijzen er in hun rapport op dat de kans bestaat dat de adviesraden dan ook worden ingeschakeld ‘omdat het moet, eerder dan omdat zij een belangrijke meerwaarde voor het beleid zouden kunnen betekenen.’ De adviezen worden al te vaak als een 'schaamlapje' gebruikt, blijkt uit getuigenissen.

Pro forma

De 12 adviesraden (over onderwijs, milieu, cultuur, mobiliteit enzovoort) klagen erover dat ze veel te laat om advies worden gevraagd zodat de adviesvraag veeleer ‘pro forma’ gebeurt, dat ze amper tijd krijgen voor een onderbouwd advies, dat met hun adviezen te weinig wordt rekening gehouden en dat ze amper feedback krijgen. Deze gang van zaken is volgens de SERV in een ontwerprapport niet alleen ‘een verspilling van mensen en middelen, maar creëert ook een vertraging van de besluitvorming.’ En laat een snellere besluitvorming nu net een pioriteit zijn van de regering van Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V).

KVe de Tijd 02-12-09
http://www.tijd.be/nieuws/binnenland/Vlaanderen_verspilt_miljoenen_aan_advies.8267109-438.art