"Gezonde lucht moet een basisrecht zijn"

kade rechteroever

 

DIEPENBEEK - "Wij beschouwen veilig voedsel en drinkwater als een basisrecht. Net zozeer moet het de ambitie zijn van Europa of een land om de mensen het recht te geven op gezonde lucht." Dat zegt milieu-epidemioloog Tim Nawrot van de Universiteit Hasselt.

 

Universiteit Hasselt organiseert volgende week een infoavond over omgevingsfactoren en kanker. Als milieu-epidemioloog bestudeert professor Nawrot de mensen vooral in hun natuurlijke omgeving, liefst van in de wieg. Of zelfs nog vroeger, want in 2009 startte Nawrot met een onderzoek van de placenta's in het Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk.

"In het bevallingskwartier van het ZOL hebben we moeders aangespoord aan het onderzoek deel te nemen. De placenta is een weerspiegeling van de ontwikkeling die het kind negen maanden lang heeft meegemaakt. Onderzoek van het weefsel heeft vastgesteld dat het afleesgedrag van het DNA in de placenta samenhangt met luchtverontreiniging. Heel vroeg in het leven zien we al veranderingen in de functies van het placenta die het gevolg zijn van luchtverontreiniging.

"Lopen pasgeborenen dan al een verhoogd risico op kanker door de luchtverontreiniging?

"Die veranderingen moeten niet per se aan kanker gelinkt worden. Om te weten wat het betekent, starten we met een vervolgonderzoek bij de 650 kinderen die nu vier jaar zijn. We onderzoeken cardio-vasculaire aspecten, hun ontwikkeling en reactiesnelheden. Heel wat ziekteprocessen beginnen al in een heel vroeg stadium. Wij willen nagaan hoe de omgeving ziekteprocessen beïnvloedt op een moment dat preventie nog mogelijk is."

Maar u weet nu al zeker dat er een verband is met luchtverontreiniging
"Ja: waar meer verkeer en industrie is, zijn de resultaten slechter. We hebben kinderen over heel Limburg onderzocht en er zit een contrast in. Je kunt wel niet aanduiden dat een bepaalde wijk ongezonder is. De luchtvervuiling is namelijk algemeen verspreid over Vlaanderen. Je zou al naar Scandinavië moeten verhuizen om propere lucht te krijgen."

Wat kost die luchtvervuiling ons aan levensverwachting?
"Als je Vlaanderen vergelijkt met Scandinavië, kost dat ons gemiddeld één levensjaar."

Hoe kunnen we onze lucht gezond krijgen?
"Je ziet op de kaart van Europa dat luchtvervuiling samenhangt met druk bevolkte streken waar veel verkeer en industrie is. Vlaanderen, het Ruhrgebied en de Povlakte zijn de donkerste vlekken. We moeten dus inzetten op minder verkeer in drukke steden, zo schoon mogelijke voertuigen en zwaar transport via de trein."

Draagt u zelf een steentje bij om de lucht proper te houden?
"De trein is voor mij jammer genoeg geen alternatief om te komen werken. Ik heb dus een auto, maar wel eentje op LPG. Dat gas is in feite een afvalproduct van raffinaderijen. Het heeft een zuivere verbranding en toch is die technologie niet doorgebroken. Amper één procent van het wagenpark rijdt op LPG."

We worden overstelpt met informatie over kankerverwekkende stoffen. Wanneer kunnen we zeker zijn dat deze informatie juist is?
"Eén studie kan nooit uitsluitsel geven. Het IARC (International Agency for Reserch on Cancer) maakt betrouwbare rapporten over stoffen die kanker verwekken. Zo hebben ze vorig jaar fijn stof als kankerverwekkende stof aangeduid. Al in 2006 hebben wij met ons onderzoek in Noord-Limburg de link tussen kanker en longkanker vastgesteld bij blootstelling via het leefmilieu. Twee Amerikaanse studies hebben ons onderzoek bevestigd. We moeten ons ook bewust zijn dat het ontstaan van kanker vaak een combinatie is van verschillende factoren, waaronder genetische voorbeschiktheid en diverse omgevingsinvloeden waaronder vervuiling, maar ook voedingsgewoonten kunnen een rol spelen."

Hoe groot is dat risico op longkanker in een gebied waar cadmium in de bodem zit?
"Vier keer hoger dan in een niet-besmet gebied. Met deze kanttekening dat het risico zo hoog was in het verleden. Intussen is er al heel wat verbeterd. Waar cadmium in de bodem zit, eten de mensen bijvoorbeeld geen groenten meer uit eigen tuin."

Hoe groot is het risico op longkanker voor een roker?
"Roken geeft 14 keer meer kans op longkanker dan niet-roken. Het leven van een roker is gemiddeld tien jaar korter dan dat van een niet-roker."

Guy THUWIS
Donderdag 12 juni om 19.30 uur organiseren de provincie, Likas en UHasselt een infoavond over omgevingsfactoren en kanker. Inschrijven kan via www.likas.be of tel. 011/23 82 26.

Hoe vuil is onze lucht?

 Bekijk het Eos-debat over fijnstof op http://eoswetenschap.eu/grijzecellenfijnstof

Het Belang van Limburg 06-06-2014 pag. 28

Tags: