Inspraak en de Oosterweelverbinding

Verleden week werden zo'n 17 000 bezwaarschriften, een record aantal, tegen de Lange Wapper ingediend. Dat duidt op een grote deelname aan dit wettelijk georganizeerde moment van democratische inspraak. Maar hoeveel bezwaren zullen ontvankelijk verklaard worden en zal er een "winning argument" zijn dat de Lange Wapper tegenhoudt?

Om ontvankelijk verklaard te worden mag zo'n bezwaarschrift zich enkel betrekken op de tekst en plannen van een bouwaanvraag. Niet op de verleidende simulatie foto's in de BAM reklame brochure; niet op de maquette van de Lange Wapper die niet weergeeft hoe het leven is nabij een betonpijler van zo'n autostrade. Wat al dan niet onderdeel van zo'n bouwaanvraag is, is dus belangrijk. En evenzeer de timing waarop zo'n bouwaanvraag wordt ingediend.

Als bezorgd burger die sterk in inspraak gelooft, vind ik dan ook dat er iets is misgegaan tijdens deze inspraakronde. Want een belangrijk document ontbrak op het ogenblik dat de burger (van 26 mei tot 25 juni), bezwaar kon maken tegen de bouwvergunningsaanvraag van BAM: de bijkomende ARUP/SUM evaluatiestudie van het vierde tracé.

De resultaten daarvan verschijnen pas op 1 juli, welgeteld zes dagen nadat de termijn van wettelijk bezwaar indienen tegen de bouwvergunningsaanvraag voorgoed verstreken is. Nochtans speelt het eerste ARUP/SUM rapport, de onafhankelijke studie uitgeschreven door de Vlaamse regerering, een zwaarwichtige rol in de bouwaanvraag.

In de toelichtingsnota stelt BAM dat haar tracé in de ARUP/SUM studie "als beste uit de vergelijking komt, rekening houdende met de door de Vlaamse regering gestelde randvoorwaarden." Deze interpretatie dat BAM "winnaar" is van het ARUP/SUM rapport werd ook weerhouden door de Vlaamse regering die op 28 maart besliste het groene licht voor de Oosterweelverbinding te geven. Met deze beslissing wilde de Vlaamse regering een stap vooruit doen om het probleem mobiliteit zo snel mogelijk op te lossen.

Maar de interpretatie dat het BAM tracé als beste uit het ARUP/SUM rapport komt, is voor velen controversieel en het is precies daarover ook dat het pendant, de bijkomende ARUP/SUM studie, mee uitsluitsel zou kunnen geven. Deze bijkomende studie zal de haalbaarheid van het vierde tracé bepalen op basis van de randvoorwaarden die de Vlaamse regering aan BAM oplegde en ongetwijfeld het publieke debat over welk tracé beter is heropenen.

Hoewel BAM in de bouwaanvraag verklaart "kennis te hebben genomen" van de beslissing van het Antwerps stadsbestuur om het "vierde alternatief" verder te onderzoeken, heeft BAM het resultaat ervan niet afgewacht. Méér nog, doordat de bouwaanvraag op 3 mei werd ingediend, viel de wettelijk toegestane bezwaarperiode voor gewone burgers nog voor de datum waarop de resultaten van de bijkomende studie bekend zijn. Wellicht zullen sommigen stellen dat deze bijkomende studie technisch gezien geen onderdeel van de bouwaanvraag is, en valt onder "het advies van de stad Antwerpen," waarnaar de beslissingstekst van de Vlaamse regering van 28 maart verwijst. Maar het tegendeel van deze redenering is méér waar: deze bijkomende studie is het aanvullende en noodzakelijke pendant van de oorspronkelijke ARUP/SUM studie die een prominente rol speelt in de bouwaanvraag van BAM.

Deze bijkomende studie is in feite een verdere uitwerking van een deel van het oorspronkelijke rapport. Hoe is het dan mogelijk dat de gewone burger het recht op inzage van deze studie feitelijk ontzegd werd tijdens de enig voorziene wettelijke termijn voor het indienen van bezwaarschriften tegen de bouwaanvraag? Daarbij gaat het er mij eigenlijk niet om of het resultaat van deze bijkomende studie, al dan niet het BAM tracé op de helling plaatst. Even belangrijk voor mij is dat door het voorijlig indienen van de bouwaanvraag, de gewone burger het recht ontzegd werd de resultaten van deze studie te kennen op het enige moment dat deze een gemotiveerd argument tegen de bouwaanvraag voor het viaduct kon voorleggen.

Een referendum waarin een democratische meerderheid zich uitspreekt is in ons land nog steeds niet bindend. Een overtuigend bezwaar tegen een bouwaanvraag ingediend door slechts één individu daarentegen kan zo'n bouwaanvraag kelderen.

Vanzelfsprekend moet het probleem mobiliteit dringend opgelost worden. Maar door slechts een drietal weken te wachten met het indienen van de bouwaanvraag, had de indruk dat de timing van de vergunningsaanvraag mogelijk opportuun is, vermeden kunnen worden. En daarmee ook de indruk dat er over de hoofden heen van de burger beslist wordt, zonder dat deze tijdig toegang heeft tot alle noodzakelijke informatie. Verleden week diende ik dan ook een bezwaarschrift tegen de bouwaanvraag in op basis van wat mij een procedurefout lijkt die de inspraak van burgers tijdens het openbaar onderzoek mogelijk in het gedrang brengt.

Bea Hanssen, Antwerpen

uit Knack blogt: 29-06-09