Antwerpse archeologen leggen resten "Papenhof" bloot

kade rechteroever

Antwerpse stadsarcheologen hebben opmerkelijke vondsten gedaan ter hoogte van de Schijnrivier in Deurne. Op de plaats waar in de middeleeuwen het landgoed "Ten Eekhove" gevestigd was, hebben ze onder andere duidelijke muurrestanten van het Papenhof, een zilveren munt, aardewerk en een gepolijst bijltje uit de IJzertijd teruggevonden.

Sinds deze zomer voeren archeologen van de stad Antwerpen in opdracht van de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) opgravingen uit ter hoogte van de rivier Groot Schijn in Deurne. Dat gebeurt in het kader van de voorbereidende werken voor de Oosterweelverbinding.

De voorbije weken hebben ze de restanten van het historische Papenhof aan de oppervlakte gebracht in de zone tussen de Ring en de Ten Eekhovelei. Het landgoed "Ten Eekhove" dateert uit de middeleeuwen en vertelt veel over de vroege geschiedenis van Deurne.


(Foto: Dries Luyten)

Bij de opgravingen zijn de muurresten en de verschillende bouwperiodes duidelijk te zien. De zuidwestelijke hoek van het complex blijkt opgebouwd op een stevig fundament van minstens twee meter hoog. De muurbasis bestaat uit baksteenmetselwerk met een band in natuursteen.

Binnen het gedeelte dat werd opgegraven zijn vijf kamers te onderscheiden. Onder de recente vloeren (19e en 20e eeuw) van deze kamers vonden de archeologen oudere fases, waaronder een mooi afgewerkte bakstenen vloer in visgraatmotief.

Tijdens de opgravingen werden ook enkele markante vondsten gedaan: een zilveren munt van Lodewijk van Maele (1369-1370), aardewerk uit de 13e en 14e eeuw en resten uit de prehistorie, zoals een fragment van een gepolijst bijltje en scherven uit de ijzertijd. Mogelijk komen in de laatste weken nog meer oudere vondsten aan het licht.

Ongeveer één derde van de volledige plattegrond van het Papenhof is nu zichtbaar. Het overige gedeelte wordt enerzijds doorsneden door een recente riool, anderzijds bevindt de noordoostelijke hoek van het gebouw zich vermoedelijk buiten het werkterrein, ter hoogte van de volkstuintjes.


(Foto: Dries Luyten)

(Foto: Dries Luyten)

Geschiedenis van het Papenhof

Het Papenhof heeft een rijke geschiedenis die teruggaat terug tot de middeleeuwen. De vroegste vermelding van het Papenhof is de vermelding van het landgoed "Ten Eekhove", dat minstens dateert uit de 12de eeuw. Eerst was de abdij van Ename de eigenaar, later kwam het in het bezit van de familie van Dorne, die de oude kloostergebouwen liet ombouwen tot een klein kasteeltje, een "maison de plaisance" of lusthof, zoals er in Deurne wel meer stonden. De familie verkocht het domein in 1345 aan de Norbertijnse Sint-Michielsabdij.

Het bleef in eigendom van de Norbertijnen tot aan de Franse Revolutie. Aan deze monniken, die ook "papen" genoemd werden, dankt het goed zijn uiteindelijke naam 'Papenhof'.

Het complex werd ook meermaals verbouwd. Op het einde van de 16e eeuw werd een deel van het kasteeltje ontmanteld om als bouwmateriaal bij te dragen aan de stadsversterking. In de 19e eeuw werden bij de bouw van de Brialmont-omwalling opnieuw delen van het complex afgebroken.

Vanaf 1860 werd de waterloop Schijn ten noorden van het Papenhof verder rechtgetrokken. Het resterende stuk van het voormalige Papenhof werd in de tweede helft van de 19de eeuw opgedeeld in verschillende arbeiderswoningen. De laatste resten verdwenen na de Tweede Wereldoorlog.

Historische kaarten tonen aan dat het landgoed omgeven werd door een gracht.


Een historische foto van de laatste resten van het Papenhof (foto: Stadsarchief Antwerpen).

Plaats in nieuwe aanleg

De lopende opgravingen zullen nog enkele weken in beslag nemen. Dankzij het onderzoek kon de resterende archeologie in de ondergrond in kaart worden gebracht en beschreven zodat deze informatie beschikbaar blijft voor komende generaties, in samenwerking met de vzw Turnirum Volksmuseun Deurne.

Na de opgravingen wordt er begonnen met de geplande infrastructuurwerken. De verlegde Schijn zal dan een deel van het domein van het Papenhof doorsnijden.

Samen met de betrokken partijen wordt nu onderzocht op welke manier het Papenhof in de nieuwe aanleg van het terrein een plaats kan krijgen.


Een detail uit de Fournier-kaart (foto: Stadsarchief Antwerpen).

(Foto: Dries Luyten)

Luc De Roy
VRT Nieuws 27-10-2015
http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/regio/antwerpen/1.2480294


 

Resten middeleeuws monnikengebouw blootgelegd bij Oosterweelwerken

Bij voorbereidende werken in het kader van de Oosterweelverbinding hebben stadsarcheologen enkele opmerkelijke vondsten gedaan ter hoogte van de Schijnrivier in Deurne. Op de plaats waar in de middeleeuwen het landgoed 'Ten Eekhove' gevestigd was, hebben ze onder andere duidelijke muurrestanten van het Papenhof, een zilveren munt van Lodewijk van Maele, aardewerk en een gepolijst bijltje uit de ijzertijd teruggevonden.

De voorbije weken hebben de stadsarcheologen restanten van het historische Papenhof aan de oppervlakte gebracht in de zone tussen de Ring en de Ten Eekhovelei. Het landgoed 'Ten Eekhove' dateert uit de 12de eeuw en deed vroeger dienst als monnikenabdij. Bij de opgravingen zijn de muurresten en de verschillende bouwperiodes duidelijk te zien. Zo vonden de archeologen onder recente vloeren uit de 19de en 20ste eeuw veel oudere kamers, met een mooi afgewerkte bakstenen vloer in visgraatmotief. Het Papenhof-complex werd ook meermaals verbouwd doorheen de eeuwen. Historische kaarten tonen aan dat het landgoed vroeger omgeven werd door een gracht.

Tijdens de opgravingen werden al markante vondsten gedaan: een zilveren munt van Lodewijk van Maele (1369-1370), aardewerk uit de 13de en 14de eeuw en resten uit de prehistorie, zoals een fragment van een gepolijst bijltje en scherven uit de ijzertijd. De lopende opgravingen zullen nog enkele weken in beslag nemen. De resterende archeologie werd in kaart gebracht en beschreven zodat deze informatie beschikbaar blijft voor komende generaties. Vzw Turninum Volksmuseum Deurne helpt mee om dit stukje geschiedenis te ontrafelen. Na de opgravingen worden de geplande infrastructuurwerken aangevat.

(DILA)
Het Laatste Nieuws 28-10-2015 pag. 19

 

Papenhof geeft geheimen prijs over middeleeuwen

Het legendarische Papenhof, langs de rivier Groot Schijn in Deurne, blijft nieuwe inzichten geven over het leven in het middeleeuwse Deurne.
Antwerpse stadsarcheologen voeren al sinds afgelopen zomer opgravingen uit, die kaderen in het verleggen van de rivier voor Oosterweel. In september werden al middeleeuwse restanten gevonden, muurresten waar de verschillende bouwperiodes duidelijk te zien zijn. Er waren zelfs verschillende kamers te onderscheiden. Sindsdien zijn er nog enkele markante vondsten gedaan, zoals een zilveren munt van Lodewijk van Maele (1369-1370), aardewerk uit de dertiende en veertiende eeuw, een fragment van een gepolijst bijltje en resten uit de ijzertijd. Op dit moment is ongeveer een derde van de volledige plattegrond van het Papenhof zichtbaar.

(jas)
Het Nieuwsblad28-10-2015 pag. 6

Tags: