‘Artsen worden niet serieus genoeg genomen’

kade rechteroever

De overkapping van de Antwerpse ring is opnieuw erg actueel, nu de Vlaamse regering, de stad Antwerpen en de actiegroepen hebben aangekondigd dat ze samen de toekomst van het zuidelijke deel bestuderen. De actiegroepen hopen ook de aanpassing van het Oosterweeltracé te kunnen bespreken, maar die staat voor Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA) niet meer ter discessie. Public healthspecialist Wouter Arrazola de Oñate werkte als Antwerpenaar mee aan een studie1 waaruit blijkt dat een volledige overkapping jaarlijks 21 mensenlevens kan sparen in een straal wan 1.500 meter. Hij hoopt dat die resultaten iets voor het overleg kunnen betekenen. "De artsen-experts worden in dit dossier niet serieus genoeg genomen." Een gesprek.

 

Dat de actiegroepen bij het overleg betrokken worden, kwam er na de aanstelling van 'overkappingsintendant' Alexander D'Hooghe. Hij werd eind vorig jaar aangesteld door Vlaams minister van mobiliteit Ben Weyts (N-VA) om de overkapping van de ring af te toetsen bij alle belanghebbenden en ze ook te realiseren. De betrokken partijen geven zichzelf nu zes maanden de tijd om uit te zoeken hoe een overkapping van de zuidelijke ring kan worden gerealiseerd. Het gaat om het gedeelte van de Kennedytunnel tot en met de 'Hollandse knoop' aan het Sportpaleis, het breedste stuk van de ring. Het noordelijke deel wordt niet bij het overleg betrokken. De Vlaamse regering heeft officieel beslist daar het Oosterweeltracé, dat dicht bij drukbevolkt gebied loopt, aan te leggen.


De actiegroepen ijveren voor een tracé dat verder van de stad ligt. Wat het ook mag worden: met deze samenwerking lijkt er na talloze jaren van stilstand en discussie eindelijk wat beweging te komen in het dossier van de Antwerpse ring.

 

 

Al die tijd heeft dr. Wouter Arrazola de Oñate, tevens medisch directeur van de Vlaamse Vereniging voor Respiratoire Gezondheidszorg (VRGT), geprobeerd om vriend en vijand te wijzen op de gezondheidsgevolgen van de luchtvervuiling in de huidige Antwerpse verkeerssituatie - en bij uitbreiding die in heel België.

Wouter Arrazola de Oñate:
"Sommige artsen beseffen nog niet voldoende tot welke ziektelast verkeers- en transportgerelateerde luchtvervuiling leidt in ons land."

 

De overkapping van de Antwerpse ring is in de eerste plaats een gezondheidsprobleem, stelt u.

 

Dat er sprake is van een ernstig mobiliteitsprobleem is, valt niet te ontkennen. De files zijn voor iedereen heel vervelend. Ze kosten onze economie ook een aardige duit, zegt minister-president Geert Bourgeois: één miljoen euro per dag. Wel, de Oeso (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) en de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) hebben berekend dat luchtvervuiling ons land jaarlijks 17,7 miljard euro aan gezondheidsgevolgen kost².

Zeker de helft van die kost wordt veroorzaakt door verkeer en transport, de rest door onder andere industrie en landbouw. Verkeer en transport over de weg kosten onze samenleving dus om en bij de 8,8 miljard euro per jaar. En dan hebben we het enkel over de gezondheidskosten, zonder de milieuschade en schade aan landbouw en veeteelt mee te rekenen. Voor een goede boekhouder en regeringsleiders met verantwoordelijkheidszin zou de rekening dan snel gemaakt moeten zijn.

 


Maar die rekening klopt niet?


In het dossier wordt bewust verwarring gecreëerd door te praten over "maximale overkapping", wat betekent: zoveel mogelijk. Of de Oosterweel helemaal overkapt kan worden, is zéér onzeker. Zowel op technisch vlak als op veiligheidsvlak is het waarschijnlijk geen haalbare kaart. De beslissingsnemers weten dat. Maar een gedeeltelijke overkapping van de Antwerpse ring is ruim onvoldoende om gezondheidswinst te boeken. Bij elk stuk dat niet overkapt is, zal de meer geconcentreerde toxische luchtvervuiling net als bij een schoorsteen ontsnappen in een drukbevolkt gebied. Zoals onze studie en andere medisch-epidemiologische expertise aantonen, is het vanuit gezondheidsoogpunt enkel zinvol om de volledige Antwerpse ring in een tunnel onder te brengen.

Zo berekende het Vito (Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek) dat dit een daling van PM2,5 (particulate matter, fijn stofdeeltjes met een aërodynamische diameter kleiner dan 2,5 micrometer) zal opleveren, wat 21 overlijdens op jaarbasis zal voorkomen en zal leiden tot een verhoging van de levensverwachting. Door de ring te overkappen, zullen ook de jaarconcentraties van N02 dalen: kinderen op schoolleeftijd ontwikkelen daardoor een significant betere longfunctie. Los van de overkapping, blijft de allereerste prioriteit natuurlijk om het verkeer en transport - inclusief scheepvaart -met motoren op fossiele brandstoffen dichtbij drukbevolkte gebieden drastisch te verminderen. Is het niet voor gezondere lucht, dan wel voor minder C02-uitstoot, minder files, minder verkeersongevallen, minder klimaatopwarming. Tweede prioriteit is om drukke verkeerswegen steeds aan te leggen buiten druk bewoonde gebieden, op minstens 1.500 meter. Dit zijn écht geen onhaalbare doelstellingen.

 


Wat wil u betekenen in dit dossier?

 

Niet alleen in dit dossier, maar in veel mobiliteitsprojecten worden vaak alleen ingenieurs en technici betrokken. Ook wat de gezondheidsaspecten betreft. Die inbreng is té beperkt: de expertise vanuit de medische wereld is essentieel om de juiste gezondheidsimpact in te schatten. Maar vaak worden wij medici niet serieus genomen worden door de beleidsmakers. We worden beschouwd als een groep idealisten die zwaar overdrijven en onrealistische voorstellen doen. Wat ook blijkt uit de manier waarop we behandeld worden: we zouden deelnemen aan de expertgroepen van de intendant, maar zonder enige afstemming werd een datum geprikt. Op zo'n korte tijd konden noch mijn collega's zich vrijmaken, noch ikzelf. Of ik er ooit de brui aan heb willen geven? Als arts zie ik het als mijn plicht om beleidsmakers in te lichten over wat wellicht het grootste gezondheidsprobleem van Vlaanderen is.

 


Bij het overleg over de mogelijke overkapping van het zuidelijke deel van de Antwerpse ring worden nu ook de actiegroepen betrokken. Daar horen ook artsen bij...


Ja, maar moesten we daar echt 15 jaar op wachten? Het is de aanhoudende weigering van de beleidsmakers om hierop in te gaan die ervoor gezorgd heeft dat het dossier zo'n vertraging heeft opgelopen.

 


Wat kunnen artsen doen?


Ik denk dat sommige artsen nog niet voldoende beseffen tot welke ziektelast verkeers-en transportgerelateerde luchtvervuiling leidt in ons land. Misschien net omdat er in de discussie zo weinig aandacht is voor gezondheidsargumenten. Wat o.a. de European Respiratory Society onderschrijft is de belangrijke rol die artsen kunnen spelen, net als alle burgers: beleidsmakers oproepen om beslissingen te nemen die de luchtkwaliteit ten goede komen. Dat kunnen ze bijvoorbeeld doen door publiekelijk te verwijzen naar wetenschappelijk onderzoek. Want daarin pleit men ongetwijfeld voor een betere luchtkwaliteit in grote delen van Europa en de rest van de wereld.

 

 

 

1. Van Brusselen D, Arrazola de Oñate W. Maiheu B, Vranckx S, Lefebvre W, Janssen S. et al. (2016) Health Impact Assessment of a Predicted Air Quality Change by Moving Traffic from an Urban Ring Road into a Tunnel. The Case of Antwerp, Belgium. PLoS ONE 11(5): e0154052. doi: 10.1371/journaL pone. 0154052.

http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0154052

2. http://www.euro.who.int/en/media-centre/sections/press-releases/2015/04/air-pollution-costs-european-economies-us$-1.6-trillion-a-year-in-diseases-and-deaths,-new-who-study-says

Geraadpleegd op 8/6/2016

 

Emily Nazionale
Artsenkrant nr. 2454 10-06-2016

Tags: