BAM-tracé versus Ringland: is er wel een keuze?

kade rechteroever

Deze tekst is een 'Work in Progress', zowel de BAM als Ringland mogen opmerkingen plaatsen of doorgeven via de webmaster.
aangepast op 17-08-2016

Ivan Derycke, Ademloos  


 

 

 

De Vlaamse regering, hierin gesteund door het huidige Antwerpse stadsbestuur en een aantal werkgeversorganisaties zoals VOKA, wil hoe dan ook doorgaan met de sluiting van de Antwerpse Ring via het BAM-tracé. Inmiddels blijkt duidelijk dat dit niet compatibel is met het populaire Ringland en de ontwikkeling hiervan hypothekeert. Ringland is niet tegen een nieuwe Scheldekruising, maar wenst die meer ten Noorden van de stad, dichter bij die delen van de haven die in volle ontwikkeling zijn. Wie echter het dossier al zo’n 10 jaar volgt, snapt de logica van de besluitvorming helemaal niet meer. Er zou, volgens minister Ben Weyts (N-VA), een ‘politiek draagvlak’ zijn. Wie beide projecten (BAM en Ringland) echter vergelijkt, vraagt zich af of we niet gaan afstevenen op een complete breuk tussen politiek en burger in dit dossier! Want de burger heeft meer dan één reden om stevige kanttekeningen te plaatsen bij de ijver van Ben Weyts en vrienden. Hij dreigt immers de dupe te worden van een totaal misplaatste aanpak van een al veel te lang aanslepend mobiliteitsprobleem en het niet aanpakken van een zeer ernstig gezondheidsprobleem. Verder is er nog de te verwachten bevolkingsgroei van de stad die letterlijk een plek moet krijgen. ‘Overkappingsintendant’ Alexander D’Hooghe moet, vertrekkend van het ‘beslist beleid’ (het BAM-tracé) trachten om BAM-tracé en Ringland in elkaar te schuiven. Maar wie beide projecten naast elkaar zet, ziet meteen dat hij voor de taak staat om water en vuur te verzoenen want ze verschillen fundamenteel van elkaar.

 

Wat?

 

BAM-tracé: De sluiting van de Antwerpse Ring door de bouw van een nieuwe Scheldekruising tussen Linkeroever, via het Noordkasteel naar Deurne/Merksem


Het gedeeltelijk overkapte BAM-tracé ingekneld door drukke wegen (op- en afrittencomplex Hollandse knoop) bij het Sportpaleis. Opmerking: voorlopig is er geen overkapping begroot of voorzien!

Ringland: Een volledige intunneling van de Antwerpse Ring met scheiding van het doorgaand en lokale verkeer en een capaciteitsverhoging van 50% op deze Ring. Daarbovenop komen 350 ha. vrij voor groen, recreatie en wonen.

 ->

 

Is dit een goede mobiliteitsoplossing?

 

BAM-tracé: De creatie van een bijkomende Scheldekruising met gedifferentieerde tolheffing kan de Kennedytunnel ontlasten. Maar hierdoor zou nog meer verkeer kunnen aangezogen worden naar de Antwerpse Ring. Bovendien is er geen scheiding tussen lokaal en doorgaand verkeer en de bijzonder ingewikkelde aansluitingen aan de Antwerpse Ring zorgen voor nog meer gevaarlijke weefbewegingen. De Vlaamse Regering kwam zelf al tot de conclusie dat de bouw van de A 102 tussen Wommelgem en Merksem noodzakelijk is om het BAM-tracé te doen werken. Het antwoord is dus neen.

Ringland: Door de scheiding van lokaal en doorgaand verkeer en de creatie van vier tunnels en een nieuwe Singel zijn er zo goed als geen gevaarlijke weefbewegingen meer en wordt het knelpunt Borgerhout aangepakt. Bij een calamiteit in één van de tunnels, blijven de andere tunnels en de Singel functioneren. Er zullen ook geen kijkfiles staan. Ringland meent dat een bijkomende eenvoudige Noordelijke Scheldekruising wenselijk is terwijl ook de A 102 kan bijdragen tot een verlaging van de bouwkosten van Ringland omdat dan iets minder capaciteit op de Ring zelf moet aangeboden worden, maar op zichzelf functioneert Ringland perfect. Ringland wil ook iets doen om de toegang tot de Kennedytunnel veiliger te maken. Het antwoord is dus ja.

 

Wat kost dat?

 

BAM-tracé: Volgens de berekeningen van de BAM en de Vlaamse Regering  komt men uit op 3,2 miljard euro. Onderhoudswerken zijn niet meegerekend, en er is geen overkapping voorzien in dit bedrag.

Ringland: De kosten van de overkapping en het onderhoud gedurende dertig jaar komen uit op 5,6 miljard euro.

 

Wie moet dat betalen?

 

BAM-tracé: Er is sprake van een gedifferentieerde tolheffing: wie langs de Kennedytunnel rijdt zou meer betalen dan langs de Oosterweelverbinding en dat is dan weer duurder dan langs de Liefkenshoektunnel. In ieder geval moeten de kosten van Europa in de begroting worden ingeschreven: gedurende dus minstens 6 jaar 500 miljoen euro per jaar. Dit kan dus leiden tot zware besparingen op departementen die nu al zwaar getroffen zijn: onderwijs, zieken- en bejaardenzorg, De Lijn, ….
De financiering zou komen van een Privaat Publieke Samenwerking maar hoe dit verder moet lopen is onduidelijk.


Ringland: Ringland is een uitstekende kandidaat om gelden binnen te rijven van het European Fund for Strategic Investments. Er wordt verder ook gedacht aan een volkslening (zie aanleg E-wegen in België). Iedereen die de Antwerpse regio met een motorvoertuig binnen rijdt, zou een klein bedrag via een intelligente tolheffing betalen. Voor dat bedrag valt te overwegen of men de auto beter niet op een randparking plaatst en met openbaar vervoer of een veloke verder gaat. Dit leidt tot minder vervuiling: de stadsbonus.

 

Zijn er (financiële) terugverdieneffecten?

 

BAM-tracé: Hierover is geen duidelijkheid.


Ringland: Tegenover de 5,6 miljard euro uitgaven staan 7,1 miljard euro aan inkomsten waarvan 6,6 miljard euro via de intelligente tolheffing of stadsbonus en 500 miljoen euro uit vastgoedontwikkeling van 16.000 nieuwe woningen en 400.000 m² aan kantoorruimte.

 

Overkapping

 

BAM-tracé: Is niet inbegrepen in de prijs van Oosterweel. Omdat echter het doorgaand en het lokale verkeer niet gesplitst wordt kan de Ring niet volledig overkapt worden omwille van Europese veiligheidsmaatregelen. Dit impliceert ofwel
1° een ‘maximale overkapping’ van 45% van de Ring met zware betonplaten volgens het dicht-open principe (DODO). De afwisseling van duisternis en daglicht is negatief voor de verkeersveiligheid.
2° Ringland enkel toepassen in het Zuidelijke deel van de Ring (ten Zuiden van de knoop bij Borgerhout). Rond een Zuidelijk Ringland werken de actiegroepen, de BAM en de intendant reeds samen, maar dit betekent niet dat de actiegroepen de strijd tegen het BAM-tracé opgeven.
Hoe dan ook creëert dit zowel voor de gebruikers als de omwonenden een zeer ongelijke Ring wat kan leiden tot juridische procedures.

 

Ringland: De volledige overkapping, beter is het woord ‘intunneling’ te gebruiken, is de basis van Ringland zelf. Hierdoor kan tussen de stadswijken 350 ha. ontwikkeld worden, 85% groen en recreatie, 15% nieuwbouw. Voor de bouw van de tunnels die een beperkte overspanning hebben is minder dik beton nodig dan voor de platen van de ‘maximale overkapping’.

 

Milieueffecten: de bouw

 

BAM-tracé: De bouw van de Oosterweelverbinding brengt het vrijkomen van heel wat CO2 met zich mee. Deze wordt niet gecompenseerd en is niet opgenomen in het MER.
Merk op dat wanneer ook de ‘maximale overkapping’ wordt gebouwd, er nog veel meer CO2 in rekening moet gebracht worden.


Ringland: De bouw van Ringland brengt het vrijkomen van nog iets meer CO2 dan bij de Oosterweelverbinding (alleen) met zich mee, maar deze wordt door de stadsbonus, de lagere snelheid op de Ring, de vermindering van de files, en de aanleg van nieuwe bossen en parken op de Ring in 23 jaar tijd gecompenseerd.

 

Milieueffecten: klimaat

 

BAM-tracé: De Oosterweelverbinding veroorzaakt zeker geen verbetering van het klimaat, ook niet bij een ‘maximale overkapping’, mogelijk beperkt bij een combinatie met een stuk Ringland in het Zuiden.


Ringland: Door de integrale overkapping in combinatie met een nieuwe waterhuishouding ontstaat tussen de stadswijken een groene long die ertoe kan bijdragen dat de hittestress tijdens de zomer aanzienlijk beperkt wordt.

 ->

 

Milieueffecten: natuur

 

BAM-tracé: De bouw van de Oosterweelverbinding veroorzaakt het verdwijnen van het Sint-Annabos (100 ha.) dat slechts na het uitdrogen van het slib na 20 jaar terug zou kunnen ontstaan. Daarnaast betekent de Oosterweelknoop zo goed als het verdwijnen van het Noordkasteel. Een deel hiervan is ‘gecompenseerd’ door de aanleg van de Middenvijver op Linkeroever, nu gedeeltelijk een festivalterrein.


Ringland: Ringland zal zorgvuldig moeten omgaan met de eilandjes natuur tussen de verschillende armen van de huidige Ring. Hoe dan ook komt er een aaneengesloten open ruimte vrij met plaats voor allerlei vormen van groen van 300 ha.

 

Milieueffecten: gezondheid

 

BAM-tracé: Het verdwijnen van het viaduct aan het Sportpaleis zal zeker positief ervaren worden door de omwonenden. Er is nu sprake van om de ingewikkelde verkeersknoop toch zoveel mogelijk te overkappen, zodanig dat men spreekt van de ‘Deurnese tuintjes’. Concrete plannen en geld hebben we echter nog niet gezien en we vragen ons af hoeveel er dan toch niet overkapbaar zal blijven met alle negatieve gevolgen voor de omwonenden van dien.


Ringland: Ongeveer 300.000 Antwerpenaren zullen hun leefomstandigheden (geluid en fijn stof) aanzienlijk zien verbeteren. De vuile lucht in de tunnels wordt, voor zover ze niet grotendeels gefilterd wordt, pas voorbij de woonwijken in de atmosfeer geblazen. Dit leidt tot een bijkomende bonus: daling van de kosten voor de gezondheidszorgen en vermindering van werkverzuim.

 

Stadsontwikkeling

 

BAM-tracé: Zelfs met een gedeeltelijke overkapping zal de barrièrewerking van de Ring blijven in het nadeel spelen van stadsontwikkeling. Gevolg is dat het BAM-tracé de te verwachten bevolkingsgroei niet kan laten opvangen binnen de stedelijke omgeving, en er een verdere conurbanisatie zal optreden. Dit leidt onvermijdelijk tot meer verplaatsingen van rand naar stad.

Ringland: Ondanks de keuze voor 85% groen en recreatie blijft er ruim 50 ha. ter beschikking voor woningen en kantoren (zie hoger). De barrièrewerking van de Ring vervalt volledig waardoor de aanpalende wijken kunnen ademen en verder inbreiden. Hierdoor wordt de stad aantrekkelijk voor nieuwe inwoners.

 ->

 

Wetenschappelijk onderbouwd

 


BAM-tracé: Uiteraard zijn er ingenieurs en andere wetenschappers betrokken bij het ontwerp en de bouw. De wetenschappelijke basis van het Oosterweelproject berust echter bij enkele studiebureaus die sterk meegaand zijn met hun opdrachtgever (de politici), die nooit van hun oorspronkelijke idee dat in beperkte kring was beslist zijn afgeweken. Antea, bekend van Uplace en andere betwistbare projecten, tekende voor het omstreden MER dat door de actiegroepen naar de Raad van State is verwezen omdat het geen objectieve vergelijking met andere projecten (Meccano, ARUP-SUM, Oosterweel-Noord) inhield.
Het internationale onafhankelijke studiebureau ARUP-SUM heeft zich in twee studies negatief uitgelaten over het BAM-tracé en suggereerde de bouw van een eenvoudige, meer Noordelijk gelegen tunnel.
TML, een spin off van de KULeuven, toonde aan dat Oosterweel een onrendabele investering is en tolheffingssystemen op een goedkopere manier bijdragen aan het mobiliteitsprobleem.

Ringland: Het Ringgenootschap staat o.l.v. Prof. Dr. Em. W. Winkelmans, transporteconoom, en deze stelt duidelijk: Oosterweel helpt haven niet vooruit! De Ringland Academie bestaat uit vooraanstaanden van diverse disciplines en heeft bindingen met alle Vlaamse universiteiten.
De gezondheidseffecten van de Oosterweelverbinding werden eerder al aangeklaagd door specialisten in geneeskunde van diverse universiteiten en ziekenhuizen. Zij wezen allen zonder uitzondering op de noodzaak van een volledige overkapping.

 

Snelheid en aanpak van bouw

 

BAM-tracé: De hoop van Ben Weyts om vanaf medio 2017 voor het BAM-tracé de spade in de grond te krijgen, is inmiddels vervlogen door de BAM zelf die uitstel heeft gevraagd omwille van de complexiteit van het tracé dat men in stukjes heeft gekapt. Hiervoor zullen dan afzonderlijke offertes worden aangevraagd met de bedoeling meerdere bouwbedrijven aan een lagere prijs te kunnen laten werken. Medio augustus 2016 is er sprake van dat er in het najaar 2016 een bouwaanvraag zal gebeuren. Maar van wat? Een deel van het tracé (bv. enkel de tunnels onder de Schelde), het hele tracé zonder overkapping, …? De BAM hoopt ergens in 2018 een spade in de grond te krijgen. De complexiteit van de werken waarbij delen van de Ring tijdelijk moeten verlegd worden zal voor vertraging en verkeershinder zorgen. En tenslotte kunnen een volksraadpleging en een negatieve uitspraak van de Raad van State over het hele GRUP (Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan) dat het juridische kader vormt om het BAM-tracé te realiseren flink wat roet in het eten gooien.

Ringland: Voor Ringland is geen GRUP nodig en zijn milieuprocedures al lopend. Bijgevolg kan medio 2018 de spade in de grond. Merk op dat de hinder tijdens de bouw minimaal zal zijn aangezien de eerste tunnel naast de huidige Ring kom te liggen en pas na ingebruikname hiervan de Ring zelf in fasen wordt aangepakt. De Ring blijft tijdens de werken dus op volle capaciteit.

 

 

 

 

Nog een veelzeggend citaat van de bekende econoom Geert Noels: “Oosterweel is een plan van de 20ste eeuw, Ringland een visie voor de 21ste eeuw.”

Conclusie: het BAM tracé blijft nee!

Tags: