Victim blaming in het verkeer: een knoert van een denkfout

kade rechteroever

Een peuter wordt van het voetpad gemaaid door een vrachtwagen en overleeft het wonder boven wonder. De video van het ongeval staat op Facebook en de populairste reactie luidt: Wie rent er nu zo onoplettend over de straat met een kind!

Een klassiek staaltje victim blaming, zoals je er honderden leest onder gelijkaardige berichten. De vrachtwagen rijdt op een druk kruispunt aan volle snelheid over een voetpad, maar het is wel de fout van het slachtoffer. Want ah ja, wie rent er nu zo over het voetpad?
Waarom reageren we zo? Waarom wijzen we liever met de vinger dan in eigen boezem te kijken? Omdat als je met een blok metaal van 1 ton over de weg rijdt, er altijd een kans bestaat dat je iemand vermoordt, en dat is geen fijne gedachte. Het is veel gemakkelijker om dat besef te negeren en te focussen op voetgangers die te snel oversteken, op fietsers zonder helmen en op kinderen zonder fluovestjes. Want als je op een donkere winteravond zonder fluovestje langs de baan fietst, dan vraag je erom verpletterd te worden door een razende 4X4. Toch?

Als je met een blok metaal van 1 ton over de weg rijdt, dan bestaat er altijd een kans dat je iemand vermoordt, en dat is geen fijne gedachte. Het is veel makkelijker om dat besef te negeren en te focussen op fietshelmen en fluovestjes.

Victim blaming dus, ongelijkheid rechtvaardigen door slachtoffers met de vinger te wijzen. Het is een symptoom van car-centrism of autocentrisme. Koning auto staat centraal en iedereen daarrond moet zich aanpassen, moet zich goed beschermen, moet godverdomme gewoon opzij gaan in plaats van naast elkaar op de weg te fietsen.
Victim blaming en autocentrisme zitten geworteld in ons hoofd, maar ook in onze verkeersvoorlichting. Het Vlaams Instituut voor Verkeersveiligheid en de Vlaamse Automobilistenvereniging verspreiden regelmatig persberichten met koppen als: “Dankzij deze tips fietst je kind veilig naar school” of “Kwetsbare weggebruikers dragen zelden een helm”. Dat lijkt onschuldig, maar is het niet. Zo’n communicatie voedt het idee dat zwakke weggebruikers zich altijd en overal moeten aanpassen aan auto’s. Net zoals vrouwen maar geen korte rokjes moeten dragen, want dan vragen ze erom verkracht te worden.

Het is een omgekeerde wereld. Draag een fluovestje, dan zien de auto’s je beter! En niet: vertraag en kijk uit als je met de wagen door een schoolbuurt rijdt. Pas op voor portieren die plots opengaan en hou afstand! En niet: kijk even achterom als je de deur van je auto opent. Vermijd drukke wegen en fiets een omweg als dat veiliger is! En niet: laten we nu een eindelijk eens een rijstrook schrappen en een fietspad leggen aan die drukke baan. Ooit al een artikel gelezen met 10 tips om veilig met de auto door een schoolbuurt te rijden? Natuurlijk niet.
Ja, fietsers en voetgangers moeten zich aan de verkeersregels houden. En ja, ik vloek ook soms op fietsers en voetgangers. Maar iedereen maakt fouten in het verkeer: fietsers, voetgangers én automobilisten. En het zijn de fouten van die laatsten, het zijn die blokken metaal van 1 ton of meer, die de slachtoffers maken. Het is dan de taak van de verkeersinfrastructuur om onze fouten in het verkeer minder gevaarlijk te maken met — ik zeg maar wat — gescheiden fietspaden of conflictvrije kruispunten. Zolang die infrastructuur de auto centraal plaatst, zullen fietsers en voetgangers altijd het slachtoffer blijven. En hen met de vinger wijzen, is een knoert van een denkfout.

Een artikel van Matthijs Van Mierlo
@MatthijsVMierlo

Antwerpenize 25-01-2017
http://antwerpenize.be/post/156325890442/victim-blaming-in-het-verkeer-een-knoert-van-een

Tags: