Wat leren MER en Vlaamse regering ons: een samenvatting

kade rechteroever

- Het BAM tracé is nipt performanter dan het Meccano tracé: voor doorgaand en bestemmingsverkeer scheelt dit respectievelijk 3 en 2 minuten. Hiervoor heeft het BAM wél veel meer baanvakken en knooppunten nodig op de ring, E313, Noordkasteel en in Zwijndrecht en Linkeroever. Meccano niet.
- Het verschil in gezondheid tussen de tracés wordt gemaskeerd door bewust gehanteerde onwetenschappelijke meetmethodes en statistische trucjes.
- Juist deze constructies die overkappen onmogelijk maken worden verkocht als "zijn op termijn overkapbaar".

Het zijn boeiende dagen rond de Oosterweel besluitvorming. Wat hebben we sinds maandag geleerd:

1) De Vlaamse regering kan geen gedepolitiseerd, wetenschappelijk, juridisch verdedigbaar MER organiseren. Bovenop dit dikke duistere document zou een samenvatting moeten liggen van hooguit 20 pagina's. Hierin zou iedere leek zo moeten zien wat de huidige mens/milieu situatie is voor alle betrokkenen. Wat deze zal zijn met ieder tracé en waar de verschillen liggen. Hoeveel baanvakken een constructie heeft en wat de impact hiervan op de buurt is. Alle realistische opties moeten zijn meegenomen. Dit MER faalt daarin, op spectaculaire wijze. 
Als inwoner kun je hooguit zeggen wat de gemiddelde gezondheidstoestand is van een 50.000-koppig monster tussen de 0 en 100 jaar oud, dat tussen de 0 en 1000 meter van snelweg woont. Hoe die snelweg er zal uitzien? Who knows? Dit MER doet uitspraken over grote gebieden in plaats van over inwoners. Groepen van minder dan 10.000 mensen worden genegeerd. De grootste vervuiling wordt gemaskeerd door statistische vervlakkingstechnieken. Normen die desondanks te hoog dreigen uit te vallen, worden gewoon tot over het wettelijke niveau getild.
Het pientere Zwijndrecht heeft alvast aangetoond tot wat voor perverse resultaten deze methoden leiden: de ergste vervuiling en lawaai worden opeens "aanvaardbaar", bijkomende, nog aan te leggen baanvakken en hun effecten worden mee bij het referentietracé geteld alsof ze er al 20 jaar liggen. Een halve hectare akkergrond naast een gevangenis is meer waardevol dan 140 hectare bufferbos (Sint-Annabos, Vlietbos, bos Noordkasteel). Landbouwgebied dat tijdelijk niet beschikbaar is, weegt harder door dan bos dat voor altijd onder beton verdwijnt. En zo kunnen we uren doorgaan.
Dit vormt dus de wetenschappelijke en juridische basis waarop Vlaanderen haar duurste beslissingen wil nemen?

2) De Vlaamse regering kan het niet laten om te liegen, zelfs over zaken die onmiddellijk aantoonbaar onjuist zijn. Het Nederlands studieconsortium ROTS heeft de Hollandse Poort bedacht, een Paperclip-achtige constructie ter hoogte van Borgerhout en Deurne-Noord waardoor het Albertkanaal ondertunneld kan worden. Dit wordt verkocht als "het laatste obstakel om volledige overkapping op termijn mogelijk te maken, van Luchtbal tot Kennedy". De realiteit is dat het BAM tracé niet werkt zonder gigantische constructies zoals Paperclip en Hollandse Poort. En dat het BAM tracé de knooppunten met E17, E19, E313 en A12 niet kan overkappen. Op de foto hieronder ziet u een overzicht van niet te overkappen constructies tussen Luchtbal en Kennedy. En wat met de onherstelbare, niet te overkappen schade op Linkeroever, in Zwijndrecht en in Noordkasteel? En wat, durf de vraag te stellen, wat als bijvoorbeeld de R11bis de volgende MER procedure niet overleeft? Dan is het terugvalplan van de regering nog meer verbreding van de volledige Ring tussen Kennedy en Luchtbal.
Laat je niet foppen: er zijn tot nu toe twee volledige overkappings-scenario's uitgewerkt: Meccano en Stramien. Beiden zijn slechts mogelijk als het BAM tracé verlaten wordt. En als u het niet van ons wil aannemen, dan wel van ANTEA, het studiebureau dat de MER begeleidt?

3) Vlaanderen loopt hopeloos achter.
We moeten applaudisseren omdat 3 jaar duur studiewerk een extra overkapping van een paar honderd meter mogelijk maakt, terwijl de rest van de Ring stiekem verbreedt wordt tot niet meer te overkappen proporties. Het is waardevol dat hiermee impliciet de meerwaarde van tunnels en overkappingen voor omwonenden wordt erkend. Maar het ambitieniveau van de Vlaamse regering mag wel wat hoger. Het positieve gezondheidseffect van overkappingen wordt pas gerealiseerd als ze lang genoeg zijn om te zuiveren.
In 2010 hebben Forum 2020 en stRaten-generaal het Meccano plan onthuld, dat volledige overkapping van heel de ring én de E17 door Zwijndrecht tot aan de Kennedy tunnel mogelijk maakt. Bovendien spaart het Meccano tracé het volledige Sint-Annabos en bufferbos Noordkasteel van de kap. Hoezeer men ook zijn best heeft gedaan, het MER kan niet verbergen dat het Meccano perfect functionneert, stad en omgeving spaart én de R11bis niet nodig heeft om te werken. Dat de MER specialisten de effecten van mogelijke overkapping bij Meccano niet mochten berekenen, zegt eigenlijk alles wat je over dit MER en de werkwijzen van deze Vlaamse regering moet weten.
Want dit zou onbetaalbaar zijn en onrealistisch. Terwijl het BAM-plan ver over de 7 miljard uitschiet. Het is nochtans al meermaals berekend en alle betrokkenen weten het:
voor de prijs van een BAM kunnen haven en stad, én Linkeroever en Zwijndrecht, een Meccano krijgen, inclusief overkapping. Wie durft eigenlijk nog twijfelen?

Wordt ongetwijfeld vervolgd,
dr. Guido Verbeke en Wim van Hees
voor Ademloos