Uitspraak Grondwettelijk Hof: Uitholling Europese natuurtoets omgevingsvergunning in strijd met grondwet

kade rechteroever

BRUSSEL, 6 oktober 2016 - De nieuwe omgevingsvergunning - in het bijzonder de uitholling van de Europese natuurtoets - is in strijd met het grondwettelijk recht op een gezond leefmilieu en  het Europees recht. Dat is de conclusie van het Grondwettelijk Hof, dat zich in een arrest uitspreekt over over de argumenten van Natuurpunt, BBL, stRaten-generaal en Ademloos tegen de nieuwe omgevingsvergunning.

Met de omgevingsvergunning wil de Vlaamse regering vanaf februari 2017 de bouwvergunning en milieuvergunning bundelen tot één permanente vergunning. Zo’n integratie is positief: vergunningen zouden sneller worden behandeld en er zouden duidelijke garanties komen voor de bescherming van het leefmilieu. Maar de regering besloot in één beweging ook een aantal regels uit te hollen: de inspraak door burgers wordt aan banden gelegd, vergunningen zouden eeuwigdurend worden (terwijl ze nu om de 20 jaar vernieuwd moeten worden) en de Europese natuurtoets wordt gekortwiekt. Op die manier wordt de bescherming van burgers en hun leefmilieu op de helling gezet.

Natuurpunt en BBL uitten hun bezorgdheden in de verschillende adviesraden en zelfs de Raad van State signaleerde dat meer aandacht moest worden besteed aan het grondwettelijk recht op een gezond leefmilieu. Maar de Vlaamse wetgever hield voet bij stuk en legde die kritiek naast zich neer. Op 29 april 2015 stapte de milieubeweging naar het Grondwettelijk Hof.

Op die manier wilden Natuurpunt, BBL, stRaten-generaal en Ademloos vermijden dat ze steeds opnieuw individuele  dossiers moeten aanvechten om het recht op een gezond leefmilieu te vrijwaren (denk aan bedrijven die een impact hebben op nabijgelegen Europese natuur) als gevolg van een gammele wetgeving. De milieubeweging besloot de nieuwe vergunning proactief te laten testen door het Grondwettelijk Hof. Dat hof geeft hen nu ten dele gelijk: de regels uithollen ten koste van het leefmilieu en de betrokkenheid van burgers valt niet te rijmen met het recht op een gezond leefmilieu.

Inspraak door burgers

Iedere burger heeft recht op een gemotiveerde beslissing over het al dan niet toekennen van een vergunning, ook als hij bijvoorbeeld bij de provincie in beroep gaat tegen een vergunning die afgeleverd is door de gemeente. Bij de omgevingsvergunning stond dat recht op de helling: indien de provincie zich niet tijdig zou uitspreken, werd het beroep automatisch verworpen. In de loop van het proces bij het Grondwettelijk Hof besloot de regering dit probleem alsnog op te lossen. De milieubeweging is tevreden met de aanpassing, maar betreurt dat het tot een juridisch geschil is moeten komen.   

Europese natuurtoets

Na het aflopen van een milieuvergunning (nu 20 jaar) moet een exploitant een hervergunning aanvragen wanneer hij zijn activiteiten wil verderzetten. Op die manier moet hij bewijzen dat hij aan de huidige milieunormen kan voldoen. In het geval dat de activiteit van een exploitant mogelijk negatieve gevolgen heeft voor Europees beschermde natuur, is hij verplicht om na het aflopen van de milieuvergunning een nieuwe Europese Natuurtoets (een beoordeling over de impact op het milieu) voor te leggen. Met de omgevingsvergunning wilde men deze regel uithollen. Exploitanten die vandaag beschikken over een tijdelijke vergunning, zouden die zomaar kunnen laten omzetten naar een permanente vergunning. Het Grondwettelijk Hof schrapt die passage uit het decreet.

Eeuwigdurende omgevingsvergunning

In tegenstelling tot tijdelijke milieuvergunningen vandaag (max. 20 jaar),  voorziet de Vlaamse Regering dat de omgevingsvergunning eeuwigdurend wordt, gekoppeld aan evaluaties. De milieubeweging voorziet problemen; meer werklast bij de overheid en minder kans op bijsturing. Het Grondwettelijk Hof oordeelde echter dat er voldoende voorwaarden ingebouwd zijn om een schending van het beschermingsniveau te vermijden.

Ondanks het feit dat de permanente vergunning de juridische toets van het Hof weerstaan heeft, blijft de milieubeweging dit een slechte zaak vinden. Permanente vergunningen worden beschouwd als ‘verworven rechten’. Ze zullen verhandeld worden,  en financiële compensatie dreigt wanneer de overheid nog maar aanstalten maakt om ze te terug te schroeven. Bovendien bieden de evaluaties niet dezelfde garanties als het gebruikelijke systeem van ‘hervergunningen’.

Contact:

Natuurpunt - Hendrik Moeremans (0490 657 996)

Lees het volledig arrest

Natuurpunt 07-10-2016
https://www.natuurpunt.be/nieuws/uitspraak-grondwettelijk-hof-%E2%80%9Cuitholling-europese-natuurtoets-omgevingsvergunning-strijd-met#.V_eD2U3r2ih

AttachmentSize
PDF icon 2016-125n.pdf2.34 MB

Tags: