Van smeerpijp tot waterleiding: publiek geheim aan het Lobroekdok

kade rechteroever

Het is een goed bewaard publiek geheim dat ook vandaag nog gevolgen heeft: vanuit Zutendaal in Limburg vertrekt een ‘smeerpijp’ naar Antwerpen. Deze pijp van ruim honderd kilometer lang eindigt aan het Lobroekdok op den Dam. Het is een staaltje van de vele nutteloze werken in België, waarvoor het eerste idee al uit de jaren 1930 stamt. Vandaag zorgt ze ervoor dat de plannen voor de Oosterweelverbinding gewijzigd moesten worden. Oorspronkelijk was het de bedoeling de pijp – waar ze precies ligt, is moeilijk te achterhalen, maar vermoedelijk tussen de Slachthuislaan en het Lobroekdok, te verleggen. ‘Dit biedt voordelen op het vlak van uitvoeringshinder en kostprijs’, lezen we in een verslag van de Vlaamse regering. Bijkomend voordeel: de Slachthuislaan zou daardoor ook dichter bij het Lobroekdok kunnen aansluiten. Dat feestje gaat niet door, want de pijp verleggen zou niet lukken, zo vernamen wij uit goede bron. Het verleggen van de pijp zou ook nodig zijn voor de verbreding van de zogenoemde Bocht van Merksem in het Albertkanaal – momenteel een flessenhals voor de scheepvaart. De werkzaamheden voor die verbreding zijn intussen gestart. Of de pijp op die plek wél wordt verlegd, konden we niet achterhalen.

De smeerpijp liep van Zutendaal in Limburg langs Tessenderlo Chemie naar Antwerpen.

 

De smeerpijp liep van Zutendaal in Limburg langs Tessenderlo Chemie naar Antwerpen.

Wat is nu de historie van die smeerpijp – die eigenlijk bestond uit drie buizen? De werkzaamheden gingen van start in 1967, met de bedoeling het afvalwater van zo’n 25 bedrijven langs het Albertkanaal af te voeren naar een grote waterzuiveringsinstallatie in Antwerpen, om het vervolgens in de Schelde te lozen. Belangrijkste reden was het hoge zoutgehalte in het afvalwater van Tessenderlo Chemie, dat in riviertjes terechtkwam, waardoor die brak werden.

De smeerpijp moest vooral het afvalwater van Tessenderlo Chemie slikken. (Foto: Raymond B)

 

De smeerpijp moest vooral het afvalwater van Tessenderlo Chemie slikken. (Foto: Raymond B)

Het werd een gigantische bouwwerf, die zeven miljard Belgische frank (175 miljoen euro) kostte, veel meer dan geraamd. En het duurde ook allemaal veel langer dan gepland. Wat in 1972 af had moeten zijn, is dat in 1980 nog steeds niet. Intussen is gebleken dat de pijp niet geschikt is om afvalwater te transporteren. Er is kritiek op de materiaalkeuze, er zijn problemen met de druktorens, de wachtbekkens, verroeste elektrische leidingen en het centraal besturingssysteem blijkt niet te werken. Het zijn maar enkele van de vele fouten die worden gemaakt. Bovendien zijn sommige bedrijven intussen zelf al gestart met hun eigen waterzuivering. De Vlaamse regering beslist in 1981 om het plan op te geven. De smeerpijp wordt nooit als zodanig in gebruik genomen. Milieuorganisaties juichen, want zij vreesden dat het afvalwater niet gezuiverd genoeg in de Schelde geloosd zou worden.

 

 

De druktoren van Zolder was een onderdeel van de smeerpijp Limburg-Antwerpen.

 

 

 

 

 

De druktoren van Zolder was een onderdeel van de smeerpijp Limburg-Antwerpen.

De zaak krijgt bovendien een politiek staartje: zowel de overheid als de aannemers die de smeerpijp aanlegden, eisen van elkaar een schadevergoeding van honderden miljoenen franken. De toenmalige CVP (nu CD&V) komt in opspraak nadat ze bemiddelde tussen beide partijen, en de overheid de duimen legde en tweehonderd miljoen frank ophoestte. Er rijzen vermoedens van omkoping. Een en ander leidt onder meer tot een huiszoeking bij de partij, en CVP-toppers Leo Delcroix, Miet Smet en Hugo Schiltz komen in nauwe schoentjes te zitten. Maar na negen jaar loopt het onderzoek met een sisser af.

Uiteindelijk wordt in 1996 beslist dat de pijp dan toch een bestemming zal krijgen: drinkwater naar Antwerpen brengen. Weliswaar niet over de gehele honderd kilometer van de pijp, maar over een dertigtal kilometer. Opnieuw kost dit geld: de aanpassingen om er een waterleiding van te maken, worden geraamd op 500 miljoen Belgische frank (12 miljoen euro). Nu duurt dat gelukkig minder lang: sinds 1998 stroomt er drinkwater door de pijp. Onder meer naar Diepenbeek, Hasselt, en vanaf Oelegem tot de Antwerpse haven.

Weet je  meer over deze historie? Laat het weten in een reactie op deze site:

https://slachthuiswijk2060.wordpress.com/2015/07/06/van-smeerpijp-tot-waterleiding-publiek-geheim-aan-het-lobroekdok/

2060 Den Dam en De Slachthuiswijk - 06-07-2015

Auteur: Liesbeth Gijsel, op www.slachthuiswijk2060.wordpress.com
 

 

Tags: