Overkapping Antwerpse ring inderdaad technisch haalbaar, maar Oosterweelverbinding zit in de weg

afbeelding
Persbericht stRaten-generaal
4 mei 2012
 
Oosterweelverbinding vormt doodsteek voor het overkappen van de Antwerpse ring
 
Omwille van EU-regelgeving kan Antwerpse ring enkel worden overkapt mits aanleg echte bypass (= Meccanotracé)
Het wordt tijd dat ook daarover klare wijn wordt geschonken.
 
 
Gisteren stelde projectleider voor de Oosterweelverbinding Jaak Polen in het Vlaams parlement dat de overkapping van de Antwerpse ring technisch perfect uitvoerbaar is. Hij heeft gelijk. Ingenieurs weten al jaren dat het overkappen van de Antwerpse ring technisch haalbaar is. Anno 2012 kun je technisch makkelijk 5 tot 6 rijstroken snelweg intunnelen.
stRaten-generaal organiseerde reeds twee tunnelcongressen (november 2008 en maart 2012, zie bijgevoegde affiche) in het Antwerpse Provinciehuis, specifiek inzoomend op die technische haalbaarheid én op de medische en sociale wenselijkheid van het overkappen van de Antwerpse ring. Diverse buitenlandse sprekers kwamen telkens uitleg geven bij praktijkvoorbeelden in Europese steden waar reeds kilometers snelwegen werden ingetunneld.
Ingenieur Polen verwijst naar de Craeybeckxtunnel als Antwerpse praktijkvoorbeeld. Al in 2004 wees bewonersgroep BorgerhouDt van Mensen (zie cover bijgevoegde brochure) op deze lokale tunnel om de technische haalbaarheid van het overkappen van een snelweg met dergelijke overspanning te illustreren.
Technische haalbaarheid is niet het probleem in het overkappingsdebat. Het is belangrijk dat ingenieur Polen dat gisteren uitdrukkelijk bevestigde. Daarmee is alvast die discussie van de baan.
 
 
 
Het probleem is de geplande Oosterweelverbinding. Wat ingenieur Polen gisteren niet vermeldde is dat uitgerekend de Oosterweelverbinding het toekomstige overkappen van de Antwerpse ring definitief onmogelijk zal maken. Een en ander heeft te maken met EU-regelgeving die verbiedt dat je verkeerswisselaars van internationale snelwegen overkapt op plekken waar weefbewegingen plaatsvinden.
Vandaag is de Antwerpse ring onderdeel van het TEN. TEN staat voor Trans-European Network, het netwerk van internationale autostrades dat onder de Europese regelgeving valt. Voor nieuwe tunnels (langer dan 500 meter) of overkappingen binnen dat netwerk geldt EU-tunnelrichtlijn 2004/54/EG. Die schrijft voor dat het aantal rijstroken binnen de tunnel en in de 10-secondenzone (c. 200 meter) vlak voor de tunnel constant moet zijn. Het overkappen van de Antwerpse ring is technisch wel mogelijk, maar beantwoordt niet aan de EU-regelgeving. Dit wegens het hoge aantal op- en afritten en verkeerswisselaars (A12, E19, E313/E34), waardoor er bijna geen zones zijn op de Antwerpse ring die voor overkapping in aanmerking komen.
 
 
De EU-richtlijn geldt voor de Antwerpse ring zolang er geen alternatieve snelweg met TEN-categorisering is. Het Meccanotracé is zo’n alternatief dat doorgaand verkeer rond de stad voert. Na aanleg van deze bypass kan de huidige Antwerpse ring grotendeels hergecategoriseerd worden tot stedelijke expresweg voor bestemmingsverkeer. Dergelijke weg valt dan niet langer onder de EU-richtlijn.
Enkel met een echte bypass – lees: een Meccanotracé – kunnen we dus op termijn de Antwerpse ring overkappen, omdat pas dan de Antwerpse ring formeel gecatalogeerd zal kunnen worden als een nationale snelweg.
De Oosterweelverbinding verankert daarentegen de internationale verkeersstromen op de Antwerpse ring. Als gevolg daarvan zal de Antwerpse ring (wegens de opeenvolging van verkeerswisselaars + frequentie van op- en afritten) nooit nog beantwoorden aan de EU-regelgeving voor het overkappen van internationale snelwegen.
 
 
Bekijken we concreet eens de toekomstige situatie aan het Sportpaleis, na aanleg van de Oosterweelverbinding. De nieuwe verbinding zal ter hoogte van Merksem en Deurne worden gekoppeld aan de huidige ring. Aan het Sportpaleis zijn daartoe 2 x 6 rijstroken nodig + een op- en afrittencomplex van bijkomend 7 baanvakken (= fameuze paperclip). Deze verkeerswisselaar (verbinding tussen Oosterweel en huidige ring) kan niet overkapt worden onder de huidige EU-regelgeving. Bovendien maakt die zware koppeling het onmogelijk om de huidige ring onder het Albertkanaal door te laten gaan: de Oosterweeltunnels zitten er in de weg. Daar moet dus een viaduct komen + een verkeersturbine van 19 rijstroken.
Wanneer het Meccanotracé zou worden aangelegd, is dergelijke zware verkeerswisselaar in Merksem en Deurne niet aan de orde. Bovendien zou in dat geval veel doorgaand verkeer wegblijven van deze zone (blijkens studies van Transport & Mobility Leuven tussen 45 en 62%), aangezien een bypass is voorzien. Beide factoren zorgen ervoor dat ter hoogte van het Sportpaleis dan slechts maximaal 2 x 4 rijstroken nodig zijn, wat makkelijk overkapbaar is, zowel technisch, budgettair als qua EU-regelgeving.
Ingenieurs weten al jaren dat de koppeling van het BAM-tracé aan de huidige ring het overkappen van de ring ter hoogte van Merksem, Deurne en Borgerhout definitief onmogelijk maakt. Wij plaatsen daar tegenover: bij keuze voor het Meccanotracé wordt een overkapping aan het Sportpaleis en ter hoogte van het Albertkanaal evident. Dat weet de stedelijke planningsdienst al enkele jaren.
Gelijkaardige analyses gaan op voor de zones van de Antwerpse ring tussen Borgerhout en Berchem.
 
 
Het debat over de Antwerpse overkapping handelt dus niet over de technische haalbaarheid, wel over de EU-regelgeving inzake het intunnelen van snelwegen.
Wie a zegt moet b zeggen, vinden we. Of zoals we half februari al in een persbericht schreven: Wie pro een wezenlijke overkapping van de Antwerpse ring is, is per definitie ook pro het Meccanotracé. Wie vasthoudt aan het BAM-tracé, maakt meteen ook een noodzakelijke en ambitieuze overkapping van de ring onmogelijk.
Het ware goed voor het debat indien ingenieur Polen – en bij uitbreiding de politieke pleitbezorgers van de Oosterweelverbinding – ook daarover klaarheid zouden scheppen. Want zeggen dat het overkappen van de Antwerpse ring technisch uitvoerbaar is, maar tegelijk aankondigen dat we in 2015 kunnen beginnen met de Oosterweelverbinding getuigt van volksbedrog en zelfs cynisme.
 
 
Noot:
Als lid van BorgerhouDt van Mensen bepleitte een van de ondergetekenden (Manu Claeys) al in 2004 het substantiële overkappen van de Antwerpse ring. Begin 2004 schreef hij er een gedocumenteerd essay over (‘Herwonnen stad’).
De motieven zijn inmiddels gekend. Met 300.000 voertuigen per dag is de Antwerpse ring een van de drukste snelwegdelen van Europa. Met een aandeel van 24% vrachtwagens per dag is de ring ook een heuse camionbaan dwars door de stad, met alle gevolgen van dien voor de lokale leefkwaliteit. De Antwerpse ring is een open riool vlak naast de dichtstbevolkte en sociaal meest achtergestelde wijken van Vlaanderen: Stuyvenberg, den Dam, Kronenburg, oud-Borgerhout, Conforta, Luchtbal … Het overkappen van de Antwerpse ring zal er niet enkel overlast (lawaai, uitstoot) weghalen voor de vlakbij gelegen woonwijken, maar ook noodzakelijke nieuwe parkruimte en stadsuitbreidinggebieden creëren.
Antwerpen groeit gestaag, vorig jaar nog met achtduizend inwoners. De druk op de ruimte neemt navenant toe. Prognoses wijzen uit dat tussen vandaag en 2025 er 100.000 Antwerpenaren bijkomen. Waar zullen we deze mensen huisvesten als we de ring niet saneren? Waar vinden we de broodnodige nieuwe open ruimte voor sport, onderwijs, kinderopvang en spel? Nu al plant de stad Antwerpen bijna alle nieuwe woonuitbreidingsgebieden vlakbij de ring. Dat is uiteraard een heilloze en onrealistische piste, gezien de EU-normering voor het wonen vlakbij drukke verkeersaders.
In het jaar waarin BorgerhouDt van Mensen het overkappen van de Antwerpse ring agendeerde, begon men in Madrid aan dergelijke operatie. In 2003 besliste men om de zuidelijke ring te overkappen. In 2004 startten de werken. In 2008 werden de tunnels opgeleverd. In 2011 werd het park bovenop de kilometerslange snelwegtunnels ingehuldigd. Begin vorige maand (april 2012) ging Manu Claeys er met zijn gezin wandelen.
 
 
Voor een fotoverslag, zie:
 
Je moet het gezien hebben om het te geloven.
 
Tot eind mei nog organiseren stRaten-generaal en Ademloos infosessies over het Meccanotracé en het overkappen van de Antwerpse ring. Voor de kalender: zie website www.ademloos.be.
 
Voor stRaten-generaal, Manu Claeys en Peter Verhaeghe
 

Tags: