Persbericht stRaten-generaal 13 juli 2012

http://wordlesstech.com/2011/11/21/green-cover-over-sections-of-motorway-in-hamb

Eerste reactie op overkappingstudie Antwerpse college

 

Stelling bevestigd: ‘ring overkappen noodzaakt bypasses rond de stad (= Oosterweel schrappen)’

 

Een viertal weken geleden (half juni) werd een door het Antwerpse college bestelde studie over het eventuele overkappen van de Antwerpse ring aan de relevante ambtenaren van de stedelijke administratie gepresenteerd. Sindsdien zijn de grote lijnen van die studie bekend. Vandaag staat de studie geagendeerd op het college.

Dit is een belangrijke studie, alleen al omdat voor het eerst diverse aspecten van het thema op een systematische wijze door de lokale overheid in kaart worden gebracht.

Wat leren we?

 

1. het overkappen van de ring is nuttig en relevant

* De winst schuilt in

- het terugdringen van lawaaioverlast en uitstoot nabij bestaande woongebieden. Zo blijkt uit een kaart van de Antwerpse ring met het scenario ‘reductie NO2 (stikstofdioxide)’ dat in 2025 nog altijd een significante belasting op centrale delen van de ring zal bestaan. Er moet dus wel degelijk iets gebeuren. Uit een andere kaart blijkt dat het knooppunt Antwerpen-Oost in alle scenario’s het zwaarst belaste deel blijft qua nog noodzakelijk te behalen reductie van uitstoot. (BorgerhouDt van Mensen was dus visionair in 2004, toen het uitgerekend dit gebied op tafel legde als prioritair te overkappen.)

- het creëren van nieuwe (vnl. open ruimte) in dichtbevolkt gebied en in een demografisch groeiende stad. Ook wat betreft na te streven gebiedswinst open ruimte (kaart tekorten buurtgroen) springen Berchem en Borgerhout in het oog als prioritaire tekortgebieden, waar overkapping van de ring een groot verschil kan maken.

- het mogelijk maken van ontwikkeling van huidige bouwzones nabij de ring (bv. Nieuw-Zurenborg, Kop van Merksem, Spoor Oost, …). Daarvoor moet de impact van de nabijgelegen ring drastisch worden verminderd. Momenteel zit het college bestuurlijk vast i.v.m. ambities in die richting.

* Tegenover al deze winsten staat een kostprijs van 40 miljoen euro/250 meter. Dat correspondeert met de 150 miljoen euro/km overkapping die stRaten-generaal hanteert tijdens haar lezingen over de Meccano. De CEO van Arcadis Gedas Belgium noemde dit eerder op ATV ‘ welbesteed geld’ in het kader van een mogelijke overkapping van de ring, gelet op de winstposten voor het stadsleven.

 

2. voor het overkappen van de ring is vnl. omwille van de EU-tunnelrichtlijn een significante reductie van de complexiteit van de ring noodzakelijk

Het gaat daarbij om bv. het verlagen van de maximum-snelheid, het rationaliseren en reduceren van de aansluitingscomplexen (op- en afritten, verkeerswisselaar), het reduceren van het volume verkeer en het invoeren van vracht/ADR-verbod.

 

3. performante tangenten voor doorgaand verkeer rond de stad blijken essentieel in het overkappingsverhaal, dat ook een verhaal is van ontlasten + rationaliseren van de huidige ring (zie 2)

De studie bevestigt het belang van de aanleg van tangenten voor doorgaand verkeer rond de stad, en van sturende maatregelen om die tangenten ook effectief ‘ op te laden’. De Vlaamse regering heeft die stap voorlopig nog niet gezet, met als gevolg: een zwakke opvulling van haar eigen geplande tangenten (A102 en R11bis). Deze overkappingsstudie kan/moet de stimulus zijn om alsnog actieve verkeerssturing (rekeningrijden, trajectheffing, etc.) richting tangenten mee op te nemen in simulaties, wat stRaten-generaal al jarenlang bepleit.

 

4. vasthouden aan de Oosterweelverbinding staat haaks op een effectieve en ambitieuze overkapping van de Antwerpse ring, want met een Oosterweelverbinding zullen slechts korte overkappingsplateaus kunnen worden gerealiseerd

Essentieel voor het downgraden van de Antwerpse ring met het oog op het overkappen ervan is een significante reductie van de complexiteit ervan (zie 2) + het aanleggen van tangenten rond de stad (zie 3). Als snelweg door de stad, die het doorgaande verkeer definitief naar de huidige ring blijft voeren en daartoe ook een nieuwe verkeerswisselaar aan het Sportpaleis noodzaakt (paperclip), doet de Oosterweelverbinding net het omgekeerde.

Op 9 april 1998 concludeerde ingenieur Herbert Smitz van de Afdeling Beleid Havens, Waterwegen en Zeewezen (Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap: Leefmilieu en Infrastructuur) reeds dit in een studie over de Oosterweelverbinding: ‘Deze noordelijke Ring R1 als ‘oost-west as’ behoudt het euvel van een (snel)wegfunctie doorheen de Antwerpse agglomeratie, in plaats van er omheen’.

De overkappingstudie toont onomstotelijk aan dat precies daardoor slechts op een beperkt aantal plaatsen korte overkappingsplateaus zullen kunnen worden gebouwd, bv. tussen Borsbeekbrug en Zurenborgbrug (= 280 meter). Met  beperkt lokaal effect op het vlak van lawaaivermindering, uitstootreductie (korte tunnels = verminderde captatie) en ruimtewinst.

Een goed gebruik van tangenten is noodzakelijk voor het effectieve ontlasten van de Antwerpse ring. Deze overkappingstudie moet daarom als extra argument beschouwd worden om de procedures voor het aanleggen van de A102 en de R11bis in de tijd naar voor te halen, en om op termijn te kiezen voor het Meccanotracé i.p.v. voor een Oosterweelverbinding. Of zoals we het op 23 mei 2012 al met deze oneliner hebben samengevat: ‘Wie wil overkappen, moet Oosterweel schrappen’

We kunnen deze vaststelling ook nog anders formuleren: een inefficiënt gebruik van geplande tangenten is geen optie – dat toont de overkappingstudie overduidelijk aan. Bij goed gebruik van de tangenten merken we al een stevige reductie in uitstoot op delen van de R1. Omgekeerd: wanneer de tangenten er niet zouden komen, wordt een ambitieuze overkapping van de R1 zelfs onvermijdelijk.

 

5. opvallend in deze studie, gelet op de resultaten: het college gaf geen opdracht tot vergelijking met een overkappingscenario bij Meccanotracé, dat nochtans de super-bypass is

Uit deze overkappingstudie blijkt duidelijk dat enkel mits een aaneenschakeling van efficiënte tangenten rond de stad relevante overkappingscenario’s mogelijk worden. Het Meccanotracé is zo’n aaneenschakeling van tangenten (vandaar de naam van het tracé) en creëert dus bij uitstek de voorwaarden voor het overkappen van de ring. Toch wordt het Meccanotracé volledig genegeerd in deze studie, die daardoor een fundamenteel kennishiaat vertoont. Een vergelijking tussen de Oosterweelverbinding en het Meccanotracé zou ook op dit terrein de negatieve gevolgen van de Oosterweelverbinding in de verf zetten.

Bij vasthouden aan de Oosterweelverbinding als nieuwe internationale snelweg door Antwerpen zullen slechts enkele korte lokale overkappingen op de huidige ring mogelijk blijken. Antwerpen heeft echter nood aan een niet-cosmetische overkapping, aan een project zoals de voorbije jaren werd uitgevoerd in Madrid. Dat project zit vervat in het Meccanoplan, en blijft een eeuwige illusie in het Oosterweelplan.

Het overkappen van de Antwerpse ring is prioritair in de zone tussen Berchem-station en de Groenendaallaan (Merksem). Daar liggen de zwaarst getroffen R1-zones, op het vlak van verkeersvolume, uitstoot, lawaai, gebrek aan open ruimte. Alle kaarten geven dit aan.

We hebben één historische kans om het goed te doen, om de vergissing gemaakt in de jaren zestig te remediëren. Er is geen tijd te verliezen in een groeiende stad met steeds meer verkeer. Er is het steeds groter besef van negatieve impact door drukke verkeersaders op de gezondheid.

De overkappingstudie kan slechts leiden tot deze oproep aan politieke partijen en kandidaten: laat de Oosterweelverbinding los, schrap de paperclip en ga voor de enig goeie optie voor Antwerpen: een bypass rond de stad + een overkapping van de ring. Liever vandaag dan morgen.

 

Manu Claeys en Peter Verhaeghe,

voor stRaten-generaal

 

Tags: